Ustazdyq
Алғашқы 5 сұрақ тегінҚазақстан географиясы, Книга 1 · 9-сынып · 15 сұрақ

Минералды ресурстарды өндіру және өңдеу орталықтары. Отын ресурстары

Әріптестермен бөлісуWhatsAppTelegram

12-параграф · Оқулықтың 99–108-беттері

«Қазақстан географиясы, Книга 1» оқулығының (9-сынып, Атамұра, 2024) «Минералды ресурстарды өндіру және өңдеу орталықтары. Отын ресурстары» тақырыбы, 12-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Кәдімгі атом реакторларына арналған ядролық отын өндірісінің негізгі табиғи шикізаты қайсы?»

Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.

  1. Дұрыс жауап: Уран

    Жауап нұсқалары

    1. A.Темір
    2. B.Мыс
    3. C.Хром
    4. D.Алюминий
    5. E.Урандұрыс

    Түсіндірме

    Ереже: Ядролық энергия атом ядросындағы өзгерістермен байланысты, сондықтан ядролық отынды қарапайым химиялық жану отынымен теңестіруге болмайды. Табиғи шикізат арнайы өңделіп, реакторға жарамды отын түріне айналдырылады.

    Қолдану: Сұрақ кәдімгі атом энергетикасында кең қолданылатын бастапқы табиғи ресурс туралы. Берілген элементтердің ішінен уранның белгілі изотоптары ядролық бөліну тізбегіне қатысады. Кеннің өзі реакторға өзгеріссіз салынады деген түсінік дұрыс емес.

    Қате нұсқаларды ажырату: Темір, мыс, хром және алюминий энергетикалық жабдықтарда конструкциялық материал болуы мүмкін, бірақ бұл оларды негізгі ядролық отын шикізаты етпейді. «Реакторда қолданылады» және «отын ретінде қолданылады» деген екі қызметті ажырату маңызды.

    Қайта орындауға ишара: Материалдың жабдық жасауға қатысын энергия беретін ядролық үдеріске қатысынан ажырат.

  2. Дұрыс жауап: Мұнай, табиғи газ, көмір

    Жауап нұсқалары

    1. A.Уран, торий, темір
    2. B.Хромит, магнетит, боксит
    3. C.Мұнай, табиғи газ, көмірдұрыс
    4. D.Фосфорит, тұз, әктас
    5. E.Гранит, базальт, габбро

    Түсіндірме

    Ереже: Қазба органикалық отындар ежелгі тірі ағзалардан қалған органикалық заттардың ұзақ геологиялық өзгеруімен байланысты. Олардың пайда болуы көмір мен көмірсутектерде бірдей жолмен жүрмейді, бірақ органикалық бастапқы материал ортақ маңызды белгі.

    Қолдану: Сұрақ энергия алу үшін жандырылатын үш қазба ресурсты бірге қамтиды. Сондықтан металл кені немесе құрылыс жынысы қатарын емес, органикалық отын тобын таңдаймыз. Мұнай тек ірі жануарлардың денесінен пайда болған деген қарапайым түсінік ғылыми тұрғыдан жеткіліксіз.

    Қате нұсқаларды ажырату: Уран ядролық шикізатқа жатады. Хромит пен боксит металл алуға, фосфорит пен тұз химияға, гранит пен базальт құрылысқа қатысты. Шикізаттың өндірісте қолданылуы оның міндетті түрде органикалық отын болатынын білдірмейді.

    Қайта орындауға ишара: Үш ресурстың барлығы да қазба отын ретінде энергия бере алатынын тексер.

  3. Дұрыс жауап: Қажетті қасиеттері бар отын және химиялық шикізат алу

    Жауап нұсқалары

    1. A.Барлық қоспаны өзгертпей бірден қозғалтқышқа құю
    2. B.Мұнайды тек қабатқа кері айдау
    3. C.Шикізат құрамын тек зерттеп, өнім өндірмеу
    4. D.Мұнайды тек тасымалдау ыдысына құю
    5. E.Қажетті қасиеттері бар отын және химиялық шикізат алудұрыс

    Түсіндірме

    Ереже: Шикі мұнай көптеген көмірсутектер мен қоспалардан тұрады. Өңдеу барысында құрамдастар бөлініп, кейбірі химиялық өзгертіледі және өнімнің сапасы жақсартылады; бұл жай ғана кеннен өндіру немесе тасымалдау емес.

    Қолдану: Сұрақ зауыттағы өңдеудің түпкі мақсатын сұрайды. Дайын отын түрлері мен мұнай-химияға арналған шикізат алу осы мақсатқа сәйкес келеді. Әр мұнайдан алынатын өнімнің мөлшері құрамына және зауыт технологиясына тәуелді.

    Қате нұсқаларды ажырату: Қозғалтқышқа шикі қоспаны тікелей құю дайын өнімге қойылатын талаптарды елемейді. Кері айдау кенді игеруге, ыдысқа құю тасымалдауға қатысты. Құрамын зерттеу қажет болғанымен, өндірістік өңдеудің негізгі өнім алу міндетін толық алмастырмайды.

    Қайта орындауға ишара: Өндіру, тасымалдау, зерттеу және дайын өнім алу сатыларын бөлек қарастыр.

  4. Дұрыс жауап: Бензин, керосин, дизель отыны

    Жауап нұсқалары

    1. A.Бензин, керосин, дизель отыныдұрыс
    2. B.Бензин, кокс, керосин
    3. C.Дизель отыны, мұнай битумы, антрацит
    4. D.Керосин, шымтезек, сұйытылған газ
    5. E.Бензин, көмір, дизель отыны

    Түсіндірме

    Ереже: Мұнай өңдеуден әртүрлі өнім алынады, бірақ олардың бәрі бірдей отын немесе сұйық өнім емес. Сондықтан сұрақтағы екі талапты — шығу тегі мен пайдалану түрін — бірге тексеру қажет.

    Қолдану: Бензин, керосин және дизель отыны қозғалтқыштар мен басқа энергетикалық қондырғыларда қолданылады. Олар мұнайды бөлу және кейінгі технологиялық өңдеу тізбегінде алынатын сұйық отындар. Сұрақ барлық мұнай өнімінің толық тізімін сұрамайды.

    Қате нұсқаларды ажырату: Аралас қатарда бір дұрыс мұнай өнімі болуы бүкіл қатарды дұрыс етпейді. Кокс пен көмір сұйық мұнай отындарының толық тізіміне жатпайды, антрацит пен шымтезек те бөлек табиғи отындар. Шарттағы сұйық күй мен зауытта алыну белгілерін бірге тексеру керек.

    Қайта орындауға ишара: Қатардағы үш өнімнің әрқайсысы сұйық отын талабына сай келетінін тексер.

  5. Дұрыс жауап: Құбыр көлігі

    Жауап нұсқалары

    1. A.Теміржол цистернасы
    2. B.Автоцистерна
    3. C.Құбыр көлігідұрыс
    4. D.Мұнай танкері
    5. E.Өзен баржасы

    Түсіндірме

    Ереже: Сұйық шикізатты тасымалдаудың бірнеше тәсілі бар. Олардың айырмасы маршруттың тұрақтылығы, жеткізу көлемі, тиеу-түсіру қажеттілігі және үздіксіз ағын ұйымдастыру мүмкіндігі арқылы бағаланады.

    Қолдану: Сұрақ арнайы бекітілген бағыт пен үздіксіз жеткізуді қатар көрсетеді. Құбыр жүйесінде сорғы стансылары мұнайды тұрақты арнамен жылжытады. Оның тиімділігіне мұнайдың қасиеті, арақашықтық, техникалық жағдай және қауіпсіздік талаптары әсер етеді.

    Қате нұсқаларды ажырату: Цистерналар, танкерлер және баржалар партиямен тасиды және әр рейсте тиеу-түсіруді қажет етеді. Олар да мұнайға жарамды, сондықтан «тек бір ғана көлік мұнай тасиды» деу қате. Бұл сұрақ нақты үздіксіз ағын жағдайын ажыратады.

    Қайта орындауға ишара: Көлік құралының әр рейсте қайтуы қажет пе, әлде сұйық тұрақты арнамен аға ма?

Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ

Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.

Жинақты сатып алу · 200 ₸Бүкіл кітап — 2000 ₸ (30 × 200 ₸ орнына)

Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.

Кітаптың басқа тақырыптары

Сұрақтар «Қазақстан географиясы, Книга 1» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2024.