Экономикалық және мәдени қарым-қатынастың дамуы мен өзара әсері

Ереже: Шаруашылықтардың өнім құрамы әртүрлі болса, айырбас олардың бір-бірін толықтыруына мүмкіндік береді. Өзара тиімділік екі тараптың алған өнімі өз қажеттілігіне жауап беруімен түсіндіріледі.

Қолдану: Малшылар астық алады, ал егіншілер мал өнімдерін алады. Демек, екі жақтың да тапшылығы немесе сұранысы айырбас арқылы өтеледі. Бұл үдеріс кәсіптердің міндетті толық ауысуын емес, олардың арасындағы тұрақты байланысты көрсетеді; әр тарап негізгі шаруашылығын сақтай алады.

Қате нұсқалар: A) Пайдалылық міндетті түрде бірдей зат санымен өлшенбейді. Астық пен мал өнімінің қажеті, көлемі және бағасы әртүрлі; шартта екі тараптың өзіне қажет өнім алуына мән беріледі.

C) Қажетті өнімнің бір бөлігін сатып алу оны өзі мүлде өндірмегеніне дәлел емес. Жергілікті егіншілік пен айырбас қатар жүруі мүмкін; шартта кәсіптен бас тарту айтылмаған.

D) Тұтынуға немесе өңдеуге өнім алу негізгі кәсіпті өзгертумен тең емес. Егіншілер астық өндірісін сақтап, басқа қажеттілігін мал өнімін айырбастау арқылы өтей алады.

E) Айырбастың өзі өзге өндірушінің өніміне қажеттілікті көрсетеді. Демек пайда оқшауланудан емес, өнімдердің айырмасы мен бірін-бірі толықтыруынан туындайды. Ишара: Әр тарап не бергенін және орнына қандай қажетті өнім алғанын бөлек жаз.

Ереже: Өнім тапшылығы өндірістің жоқтығына тең емес. Қауым өзінде өндірілетін өнімді жеткіліксіз болғанда сырттан толықтыра алады; жергілікті шаруашылық пен айырбас қатар өмір сүреді.

Қолдану: Шартта егін егілгені де, астық сатып алынғаны да көрсетілген. Сондықтан екі әрекетті бірге қамтитын жауап дұрыс. Бірін екіншісінің болмауына дәлел ету нақты деректің жартысын алып тастайды; айырбас арқылы қажет өтеу кәсіп пен мекеннің толық ауысуын білдірмейді.

Қате нұсқалар: A) Шартта аз көлемде егін егілгені тікелей айтылған; сырттан алу сол өндірісті толықтырған.

B) Өнімнің көлемі барлық қажетке жетпеуі мүмкін; шартта астықтың бір бөлігі сырттан алынған.

C) Сатып алу қоныстануды міндетті өзгертпейді; адамдардың мекен ауыстырғаны туралы дерек жоқ.

D) Өнім сатып алу негізгі егіншілік пен басқа кәсіптердің болуын теріске шығармайды; тек саудаға мамандану берілмеген. Ишара: «Аз өндірілді» дегенді «мүлде өндірілмеді» дегеннен ажырат.

Ереже: Айырбас дайын өнімді тұтынуға да, шикізатты әрі қарай өңдеуге де қызмет етеді. Шаруашылықтар арасындағы байланыс бір өніммен немесе бір бағытпен шектелмеуі мүмкін.

Қолдану: Жүн мата өндірісіне кірсе, азық тікелей тұтынуға кетеді. Осы екі қозғалыс әр тараптың жұмысын басқаның өнімімен байланыстырады. Жүнді өңдеу мал өсірумен бірдей әрекет емес; шикізаттың бастапқы көзі мен кейінгі пайдалану кезеңі бөлек қарастырылады.

Қате нұсқалар: A) Жүннің мата жасауға пайдаланылғаны шикізаттың өндірістік қызметін тікелей көрсетеді.

B) Жүн бір жаққа, азық екінші жаққа берілген; байланыс екі бағыттағы өнім қозғалысын қамтиды.

D) Өнімді сатып алу оның бастапқы өндіріс орнын өзгертпейді; шикізат алу мен мал өсіруді ажырату керек.

E) Мата өндірісі азық қажеттілігін тоқтатпайды; екі өнім әртүрлі қажетке қызмет етеді. Ишара: Қай өнім дайын тұтынылады, қайсысы жаңа бұйымға шикізат болады?

Ереже: Сауда делдалы өнім өндірілген аймақ пен оны тұтынатын нарық арасын байланыстырады. Қаладағы жинақтау және қайта өткізу қызметі жергілікті шаруашылықты халықаралық немесе өңіраралық желіге қосады.

Қолдану: Өнім даладан қалаға, одан сыртқы бағыттарға қозғалған. Осы тізбектің ортаңғы буынын қала атқарып тұр. Оның делдалдығы барлық өнімді өзі өндіргенін білдірмейді; бір орталық сауда, әкімшілік және қолөнер қызметтерін қатар атқара алады.

Қате нұсқалар: A) Өнімдер басқа өңірлерге жіберілген; толық оқшаулау шарттағы қозғалысқа тікелей қайшы.

C) Қала өнімді даладан алған; қабылдау мен қайта өткізу бастапқы өндіруші болумен бірдей емес.

D) Сипаттама өнім қабылдау мен сыртқы нарыққа жіберуді береді; сауда қызметін елемеуге болмайды.

E) Сыртқы сауда жергілікті айырбаспен қатар жүруі мүмкін; оның түгел тоқтағаны туралы дерек жоқ. Ишара: Өнім қозғалысындағы бастапқы, аралық және соңғы буындарды анықта.

Ереже: Бір шаруашылықтың өнімін тек бастапқы шикізатпен шектеу дайын бұйым өндірісін елемеуі мүмкін. Қолөнер өнімі туралы дерек малшаруашылығы мен өңдеу кәсіптерінің бірге болғанын көрсетеді.

Қолдану: Ағаш ыдыс, әбзел және металл бұйымдары өңдеуді қажет етеді. Сондықтан тізім «тек шикізат» деген шектеулі пікірге қарсы дәлел болады. Ал айырбас, тауар әртүрлілігі мен кәсіптердің байланысы туралы пікірлер осы дерекпен үйлеседі; оларды теріске шығаруға негіз жоқ.

Қате нұсқалар: A) Өнімдердің жеткізілуі айырбас байланысын қолдайды; оны теріске шығармайды.

C) Ағаш ыдыс пен ат әбзелдері дайын бұйымдарға мысал; дерек осы пікірмен сәйкес.

D) Өнім тізімінің әртүрлілігі бірнеше тауар түрі болғанын растайды; бұл пікір дерекке қайшы емес.

E) Өнімді жеткізу кәсіптер арасындағы байланысты көрсетеді; оны әлсіз ететін белгі берілмеген. Ишара: Тізімдегі қай өнімдер дайын бұйым жасап шығаруды қажет етеді?