Қазақстан қала мәдениетінің дамуындағы Ұлы Жібек жолының рөлі

Ереже: Ұлы Жібек жолы бір ғана өзгермейтін соқпақ емес, Еуразиядағы өзара байланысқан жолдар жүйесі. Оның тармақтары тауар тасымалымен бірге адамдардың, білімнің және мәдени тәжірибенің алмасуына мүмкіндік берген.

Қолдану: Шартта бірнеше өңір және бірнеше тармақ аталған. Сондықтан желі ұғымы осы кеңістіктік байланысты толық қамтиды. Сауда жолының болуы мәдени қатынасты жоққа шығармайды; керуенмен бірге саудагерлер, саяхатшылар және басқа байланыс қатысушылары да жүрген.

Қате нұсқалар: A) Сипаттама бірнеше өңір мен ел арасындағы тармақтарды көрсетеді; бір қала ішіндегі көше мұндай ауқымды түсіндірмейді.

B) Шартта қоныстарды байланыстыратын керуен тармақтары бар; өзара байланыс жол жүйесінің негізгі белгісі.

D) Сұрақта құрлықтағы керуен жолдары мен Жетісу көрсетілген; оларды тек теңіз тасымалымен алмастыру дұрыс емес.

E) Жол бірнеше аймақты байланыстырған; сауда желісі мен мемлекеттің шекарасы әртүрлі ұғымдар. Ишара: Көрсетілген тармақтардың байланысы мен қамтитын аумағын салыстыр.

Ереже: Ғылыми ұғымның қалыптасу мерзімі зерттелетін тарихи құбылыстың пайда болу мерзімінен бөлек. Кейін ұсынылған атау бұрыннан болған кең ауқымды үдерісті сипаттай алады.

Қолдану: Берілген 1877 жыл Рихтгофеннің атауды ұсынуына қатысты. Ол көне сауданың басталған жылын, жолдардың жабылған уақытын немесе тауарлардың толық тізімін бермейді. Уақыт көрсеткішін сұрақтағы нақты әрекетпен байланыстыру тарихи хронологиядағы қателікті болдырмайды.

Қате нұсқалар: B) Бұл жауап сауда жолының тарихы мен оны атауға ұсынылған терминнің тарихын араластырады. Шартта 1877 жыл сауданың басталуына емес, ғылыми атаудың ұсынылуына қатысты берілген.

C) Тасымал бағыттарының өзгеруін анықтау үшін жолдар мен көлік туралы дерек керек. Ғылыми атаудың ұсынылуы көлік жүйесінің дәл сол жылы ауысқанын көрсетпейді.

D) Термин ұсыну ғылыми сипаттау әрекетіне жатады. Ол зерттеушінің ежелгі керуен бағыттарын басқарғанын немесе сол жолдардағы сауданы ұйымдастырғанын білдірмейді.

E) Атау тауардың тарихи маңызын көрсетуі мүмкін, бірақ сауда көлеміндегі үлесті есептеуге жеткіліксіз. Мұндай есепке тауарлар мен олардың мөлшері туралы жеке деректер қажет. Ишара: Жыл қай әрекетке қатысты: жолдың пайда болуына ма, әлде атаудың ұсынылуына ма?

Ереже: Тарихи географияда негізгі бағыт пен қосымша тармақтарды ажыратады. Ұлы Жібек жолының Қазақстандағы басты тораптары Оңтүстік Қазақстан және Жетісу арқылы өткен; басқа өңірлерге таралған жолдар бұл негізгі байланысты толықтырған.

Қолдану: Сұрақ екі басты өңірді бірге анықтауды талап етеді. Бір дұрыс атау бар нұсқаны таңдау жеткіліксіз, өйткені оның екінші бөлігі де сәйкес болуы керек. Қосымша тармақтардың болғанын негізгі тораптың басқа жұпта орналасқанын дәлелдейтін дерек ретінде қолдануға болмайды.

Қате нұсқалар: A) Солтүстік бағыттағы байланыстар болуы мүмкін, бірақ негізгі торап ретінде сұралған жұп Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу.

C) Жекелеген тармақтарды негізгі тораппен алмастыруға болмайды; бұл жұп басты оңтүстік және Жетісу бағытын көрсетпейді.

D) Бұл өңірлерде жеке тармақтар болған, бірақ сұрақ негізгі оңтүстік және Жетісу тораптарын бірге сұрайды.

E) Жетісу дұрыс аталғанымен, екінші өңір Қазақстанның Оңтүстік аймағымен алмастырылған; жұп түгел дұрыс болуы керек. Ишара: Нұсқаның екі бөлігін де Қазақстандағы басты жол тораптарымен салыстыр.

Ереже: Бағыт сызбасын оқу үшін берілген ретті сақтау және тікелей келесі буынды алыс орналасқан кейінгі буыннан ажырату керек. Басқа тармақтағы нысанды осы тізбекке дерексіз енгізуге болмайды.

Қолдану: Сызбадағы Талас пен Шу аңғарлары бір буын ретінде жазылған. Одан кейін Ыстықкөл маңы келеді, ал Шығыс Түркістан келесі кезеңде орналасқан. Жауап үшін қосымша карта қажет емес: тапсырмада бағыттың барлық қажетті бөлігі берілген және сол рет жеткілікті.

Қате нұсқалар: A) Бұл сызбада Талас пен Шу аңғарларынан бұрын берілген; оны келесі буынға қою бағыт ретін бұзады.

B) Талас Шу аңғарымен бірге алдыңғы буында тұр; сұрақ сол буыннан кейінгі аймақты сұрайды.

C) Шығыс Түркістан жолдың кейінгі бөлігі, бірақ Шу аңғарынан тікелей кейін Ыстықкөл маңы берілген.

E) Маңғыстау басқа тармақта кездеседі; шарттағы нақты шығыс бағыттың сызбасында ол көрсетілмеген. Ишара: Көрсетілген буыннан кейінгі бірінші жебеге қара.

Ереже: Қаланың жол торабында орналасуы транзиттік сауда мен қызметтерге мүмкіндік береді. Бұл мүмкіндік кәсіптерді дамытуға әсер етеді, алайда нәтиже жергілікті еңбек, қауіпсіздік және ресурстармен де байланысты.

Қолдану: Керуендер азық, демалыс, тауар және көмек қажет етеді. Осы сұраныс базарға, қолөнерге және жолаушыға қызмет көрсетуге жағдай жасайды. Сондықтан әсер сауда мен кәсіптің кеңеюімен түсіндіріледі; географиялық орналасу барлық дамуды автоматты түрде қамтамасыз етеді деу дұрыс емес.

Қате нұсқалар: A) Келген тауар жергілікті өндірісті міндетті түрде ығыстырмайды. Шартта айырбас, азық дайындау және қызмет көрсету бар; бұлар жергілікті кәсіптерге де сұраныс тудыра алады.

B) Егіншілік қалаға азық беруі мүмкін, бірақ шартта егістік кеңеюі айтылмаған. Мұнда берілген негізгі байланыс керуендердің түйісуі мен сауда қызметтерінің өсуіне қатысты.

C) Сарай сұранысы қалалық кәсіпке ықпал ете алады, бірақ бұл жағдайда жолаушылар мен көпестердің әрекеті берілген. Оны сарай тұтынуымен алмастыру шарттағы себепті өзгертеді.

E) Жол тораптарының артықшылығы байланыс пен айырбастан туындайды. Оқшаулау осы әрекеттерді шектейді, сондықтан берілген жолаушылар ағыны мен қызмет сұранысын түсіндірмейді. Ишара: Тоқтаған керуен тұрғындардан қандай тауар мен қызмет сұрауы мүмкін?