Сирек және жойылып бара жатқан түрлер

Ереже: Түрдің табиғи популяциясы мекенінің топырағына, суына және басқа тіршілік жағдайларына тәуелді. Құжаттау мен үлгі жинау мекенді сақтаудың орнына жүрмейді.

Қолдану: Құрылыс негізгі қауіп ретінде өсетін жерді өзгертеді. Сондықтан сол жерді және оның орта жағдайларын қорғау қауіптің себебіне тікелей бағытталады.

Қате нұсқалар: A) Шарт табиғи мекеннің ерекшелігін көрсетеді; кез келген ортаға төзімділік берілмеген.

B) Кептірілген үлгі тірі популяцияны және оның көбеюін сақтамайды.

D) Табиғи ортада сақтау сұралған; басқа бақтағы сақтау табиғи мекенді жоғалтуды өздігінен өтемейді.

E) Құжатқа тіркеу орта бұзылуын өздігінен тоқтатпайды; өсетін жер сақталуы қажет. Ишара: Қауіп түрдің атауына ма, әлде тіршілік ету жағдайына ма әсер етіп тұр?

Ереже: Қорғау шарасы түрдің тіршілік цикліндегі осал кезеңге сәйкес болуы керек. Мазалауды азайту ұяның сақталуына көмектеседі; бақылау нәтижені бағалайды.

Қолдану: Құстар жұмыртқаны туристер жақындағанда тастайды. Дәл осы маусымда қашықтық пен кіруді реттеу мәселенің тікелей себебін азайтады.

Қате нұсқалар: A) Қауіп дәл ұя салу кезінде байқалған, сондықтан шектеудің уақыты сәйкес емес.

B) Мәселе жиі мазалаудан туып тұр; оны көбейту қауіптің себебін күшейтеді.

C) Бұл қосымша тәуекелді шара; алдымен берілген мазалау себебін азайтуға болады.

D) Қорек қосу туристердің мазалауынан жұмыртқаны тастау себебін тікелей азайтпайды. Ишара: Қауіп қай кезеңде әсер ететінін және шара сол кезеңді қамтитынын тексер.

Ереже: Түр жағдайын ғылыми бағалау санның өзгерісін, таралуын, тіршілік ортасын және қауіптерін бірге қарастырады. Мұндай бағалау шешімді негіздейді, бірақ жаңартуды қажет етеді.

Қолдану: Жиналған үш дерек түрдің қазіргі жағдайы мен оның өзгеру себептерін түсіндіруге көмектеседі. Олар қорғауды жоспарлауға арналған, атау немесе абсолют болжам үшін емес.

Қате нұсқалар: A) Популяция мен қауіп өзгеруі мүмкін; қайталама бақылау қажет.

B) Сан, үрдіс, таралу және қауіп әр түрге бөлек бағаланады; сиректіктің өзі бірдей санат емес.

C) Дерек тәуекелді бағалайды, барлық болашақ өзгеріске абсолют кепіл бермейді.

E) Бір санақ үрдісті толық бермейді; жиналған таралу мен қауіп деректері бағалаудың маңызды бөлігі. Ишара: Санақ, ареал және қауіп деректерін қандай ортақ шешімге біріктіруге болатынын ойла.

Ереже: Белгісіздік қауіпсіздік дәлелі емес. Мәлімет аз болса, таралу мен популяцияны зерттеу және ықтимал қауіптерді сақтықпен басқару қажет.

Қолдану: Көбелектің мәртебесі ақпараттың аздығынан анықталмаған. Сондықтан зиян жоқ деп ұйғармай, деректі толықтыру және қауіптерді тексеру орынды.

Қате нұсқалар: B) Бір тіркелу сан үрдісін және бүкіл таралуын анықтауға жеткіліксіз.

C) Қауіп бағаланбаған кезде мекен бұзу қосымша тәуекел туғызады; бақылау қажет.

D) Ақпараттың жоқтығы қауіптің жоқтығын дәлелдемейді.

E) Дерек жеткіліксіз кезде толық жойылу сияқты нақты қорытындыға негіз жоқ. Ишара: «Білмейміз» дегенді «қауіп жоқ» деген қорытындыға ауыстырма.

Ереже: In situ — табиғи мекенде популяция мен ортаны сақтау; ex situ — табиғи мекеннен тыс сақтау. Екі тәсіл бірін-бірі толықтыра алады, бірақ мақсаттары мен жағдайлары ажыратылады.

Қолдану: Бірінші шара өсімдікті өз мекенінде қорғайды. Екіншісі тұқымдарды табиғи ортадан тыс банкте сақтайды, сондықтан реті in situ, ex situ.

Қате нұсқалар: B) Шартта қорғау және арнайы сақтау берілген, сату немесе бақылаусыз тарату айтылмаған.

C) Тұқым банкі табиғи тіршілік ортасынан тыс орналасқан.

D) Орны ауыстырылған: табиғи ортада сақтау — in situ, одан тыс банк — ex situ.

E) Табиғи орнында қорғалған популяция табиғи ортадан тыс сақтау емес. Ишара: Сақталатын материал табиғи мекеннің ішінде ме, әлде сыртында ма?