Грамоң және грамтеріс бактериялар
31-параграф · Оқулықтың 44–49-беттері
«Биология, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Грамоң және грамтеріс бактериялар» тақырыбы, 31-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Грам әдісінің барлық кезеңі дұрыс орындалғанда бактериялар күлгін түсін сақтады. Бұл нәтиже қандай топты…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Грам-оң бактерияларды
Жауап нұсқалары
- A.Бактерияларда ДНҚ жоқтығын
- B.Жасушаның міндетті түрде вирус екенін
- C.Грам-теріс бактерияларды
- D.Барлық бактериялардың міндетті түрде патогенді болуын
- E.Грам-оң бактериялардыдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Грам-оң бактериялар дұрыс түссіздендіруден кейін негізгі күлгін бояу кешенін сақтайды. Грам реакциясы жасуша қабығының құрылымдық ерекшеліктерін бағалауға көмектеседі, бірақ түрді немесе патогенділікті жалғыз өзі толық анықтамайды.
Қолдану: Барлық кезеңнің дұрыс орындалғаны берілген, сондықтан соңғы күлгін түс грам-оң реакцияны қолдайды. Бұл қорытындыны «қауіпті» не «зиянсыз» деген бөлек бағамен шатастырмаймыз.
Қате нұсқалар: A) Грам реакциясы қабық қасиеттеріне байланысты, ДНҚ-ның жоқтығын дәлелдемейді.
B) Грам бояуы берілген бактерия жасушаларына қатысты; түс вирус болуды көрсетпейді.
C) Қалыпты толық бояуда грам-теріс жасушалар түссізденген соң қарсы бояумен қызғылт-қызыл көрінеді.
D) Боялу түрі патогенділіктің толық өлшемі емес; грам-оң пайдалы бактериялар да бар. Ишара: Негізгі бояу түссіздендіруден кейін сақталды ма?
Дұрыс жауап: Грам-теріс реакцияны
Жауап нұсқалары
- A.Грам-теріс реакцияныдұрыс
- B.Барлық антибиотикке міндетті сезімталдықты
- C.Грам-оң реакцияны
- D.Бояудың ешбір кезеңі орындалмағанын
- E.Жасуша қабырғасының міндетті түрде мүлде жоқтығын
Түсіндірме
Ереже: Қалыпты Грам-теріс реакцияда негізгі күлгін кешен түссіздендіру кезінде сақталмай, кейін қарсы бояу жасушаны қызғылт-қызыл етеді. Бұл олар мүлде боялмайды деген сөз емес.
Қолдану: Сұрақ соңғы толық рәсім нәтижесін береді. Сондықтан қызғылт-қызыл қарсы бояу грам-теріс реакцияны қолдайды; негізгі бояудың алғашқы енуімен шатастырмаймыз.
Қате нұсқалар: B) Түс антибиотикке сезімталдықты әмбебап анықтамайды; бөлек зерттеу қажет.
C) Грам-оң жасушалар қалыпты рәсімде негізгі күлгін түсті сақтайды.
D) Қарсы бояудың көрінуі бояу қолданылғанын көрсетеді; барлық кезең жоқ деген қорытынды қайшы.
E) Грам-теріс бактерияларда жұқа пептидогликан қабаты бар; қызғылт түс қабырға жоқтығын білдірмейді. Ишара: Соңғы түс қай бояудан қалғанын анықта.
Дұрыс жауап: Типтік грам-оң бактерияның
Жауап нұсқалары
- A.Өсімдіктің целлюлозалық қабырғасының
- B.Қабырғасыз бактерияның
- C.Типтік грам-оң бактерияныңдұрыс
- D.Саңырауқұлақтың хитиндік қабырғасының
- E.Типтік грам-теріс бактерияның
Түсіндірме
Ереже: Типтік грам-оң қабықта пептидогликан қалың болып, грам-теріс бактерияға тән сыртқы мембрана болмайды. «Типтік» деген шектеу бактериялық қабықтардың барлық ерекше нұсқасын бір схемаға күштеп енгізбеуге көмектеседі.
Қолдану: Екі белгі бірге берілген: қалың пептидогликан және сыртқы мембрананың болмауы. Осы үлгі грам-оң құрылымға сай келеді.
Қате нұсқалар: A) Пептидогликан бактериялық қабырғаға қатысты; целлюлозамен тең емес.
B) Шартта қалың пептидогликан нақты берілген, қабырға жоқ деуге болмайды.
D) Хитин мен пептидогликан әртүрлі полимерлер; шарт бактерия X туралы.
E) Типтік грам-теріс қабықта жұқа пептидогликан және сыртқы мембрана болады. Ишара: Қабат қалыңдығы мен сыртқы мембрана бар-жоғын қатар тексер.
Дұрыс жауап: Типтік грам-теріс қабық
Жауап нұсқалары
- A.Типтік грам-теріс қабықдұрыс
- B.Тек мембранасыз рибосома
- C.Өсімдік хлоропластындағы грана
- D.Типтік грам-оң қабық
- E.Тек вирус капсиді
Түсіндірме
Ереже: Типтік грам-теріс жасуша қабығы ішкі және сыртқы мембраналарды, олардың арасындағы жұқа пептидогликанды қамтиды. Осы аралық аймақ периплазмамен байланысты.
Қолдану: Шарттағы жұқа қабат екі мембрана арасында орналасқан. Бұл грам-теріс құрылымдық үлгіні таңдауға жеткілікті; тек мембрана санына қарап эукариот органоиді деп шешпейміз.
Қате нұсқалар: B) Рибосома қабықтың екі мембранасы мен пептидогликан аралығын түзбейді.
C) Шарт бактерия қабығын сипаттайды, ал пептидогликан тилакоид гранасының атауы емес.
D) Грам-оң үлгі қалың пептидогликанмен сипатталады және бұл сыртқы мембраналы үш бөлімдік құрылымға сай емес.
E) Капсид ақуыздық қабық; берілген бактериялық пептидогликан үлгісімен тең емес. Ишара: Жұқа пептидогликан қай екі шекараның арасында тұр?
Дұрыс жауап: Жасуша пішінін сақтауға және осмостық жарылуға қарсы тұруға көмектесу
Жауап нұсқалары
- A.Барлық тұқымқуалайтын ақпаратты негіз ретімен сақтау
- B.Рибосомада аминқышқылдарды тікелей жалғау
- C.Жасуша пішінін сақтауға және осмостық жарылуға қарсы тұруға көмектесудұрыс
- D.Жарық энергиясын хлорофиллмен міндетті сіңіру
- E.Жасушаның ішіндегі барлық суды толық жою
Түсіндірме
Ереже: Пептидогликан жасуша қабырғасының механикалық торын құрайды. Ол пішінді сақтап, ішкі осмостық қысым жағдайында жасушаның беріктігіне көмектеседі.
Қолдану: Сұрақ қабырға компонентінің құрылымдық рөлін сұрайды. Сондықтан механикалық тірек дұрыс; генетикалық ақпарат пен ақуыз синтезін басқа құрылымдар атқарады.
Қате нұсқалар: A) Бұл ДНҚ қызметіне қатысты; пептидогликан геномның орнына жүрмейді.
B) Полипептид синтезі рибосомада жүреді, қабырғаның құрылымдық торының қызметі емес.
D) Пептидогликанның болуы фотосинтезді міндетті етпейді; ол қабырға полимері.
E) Қабырға тірі жасушаның суын толық жоюға арналмаған; қысымға қарсы механикалық тірек береді. Ишара: Қабырға сыртқы тірек ретінде қандай күшке қарсы тұрады?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Биология, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.