Үлкейту және айқындау қабілеті

Ереже: Нақты өлшем = бейне өлшемі / сызықтық үлкейту. Бөлу алдында не кейін бірліктерді дұрыс ауыстыру керек: 1 мм = 1000 мкм.

Қолдану: 20 мм / 10 000 = 0,002 мм. Оны микрометрге айналдырсақ, 0,002 × 1000 = 2 мкм. Екі жол да бірдей нәтиже беруі тиіс.

Қате нұсқалар: A) 0,002 мәні миллиметрдегі нақты өлшем; оны микрометр деп таңбалауға болмайды.

C) Үлкейтуге толық бөлу орындалмаған; сурет өлшемі нақты нысаннан 10 000 есе үлкен.

D) Бұл нәтиже үлкейту коэффициентін он есе аз қолданудан туады.

E) 20 мм = 20 000 мкм; 10 000-ға бөлгенде 2 шығады, ондық разряд бір орынға артық жылжыған. Ишара: Миллиметр мен микрометр арасында мың еселік қатынас бар.

Ереже: Масштаб сызығы арқылы нақты өлшемді табу үшін нысан бейнесінің сызыққа қатынасын оның көрсеткен нақты ұзындығына көбейтеді. Екі бейне өлшемі бір суреттен және бірдей бірлікте алынуы керек.

Қолдану: 30 мм / 10 мм = 3. Әр осындай сызыққа 5 мкм сәйкес болғандықтан, жасуша ұзындығы 3 × 5 = 15 мкм.

Қате нұсқалар: A) 3 — жасуша бейнесінің масштаб сызығына қатынасы, нақты ұзындықты алу үшін оны 5 мкм-ге көбейтеміз.

B) 30 мм-ді 5 мкм-ге бөлу дұрыс қатынас емес; алдымен суреттегі екі ұзындықтың қатынасын табу керек.

C) Суреттегі жасуша масштаб сызығынан үш есе ұзын, сондықтан нақты өлшем 5 мкм-ден кіші бола алмайды.

E) Масштаб сызығының суреттегі 10 мм ұзындығы ескерілмеген; нақты ұзындық он есе артық алынған. Ишара: Нысан масштаб сызығына неше рет сыятынын есепте.

Ереже: Сызықтық үлкейту M = I/A, мұнда I — бейне, A — нақты өлшем. Үлкейту өлшемсіз коэффициент, сондықтан екі ұзындықты алдымен бір бірлікке келтіреді.

Қолдану: 16 мм = 16 000 мкм. 16 000 / 4 = 4000. Бейне нақты органоидтен төрт мың есе ұзын.

Қате нұсқалар: A) Үлкейту көбейту арқылы емес, бірдей бірліктегі бейне өлшемін нақты өлшемге бөлу арқылы табылады.

B) Бірлікті ауыстыруда екі разряд жоғалған; 16 мм = 16 000 мкм.

C) Миллиметрді микрометрге он есе жеткіліксіз айналдыру осы нәтижені береді.

E) 16 мм мен 4 мкм-ді бірлік ауыстырмай бөлу қате; миллиметр микрометрден 1000 есе үлкен. Ишара: Алым мен бөлімнің бірліктерін бірдей ет.

Ереже: Кәдімгі микроскоптың жалпы оптикалық үлкейтуі объектив пен окуляр коэффициенттерінің көбейтіндісіне тең. Бұл көрсеткіш ұсақ бөлшектерді ажырату шегімен бірдей емес.

Қолдану: 10 × 40 = 400. Қосымша камера коэффициенті берілмегендіктен, оны ойдан қоспаймыз; нәтижені тек осы оптикалық жүйеге қатысты қолданамыз.

Қате нұсқалар: A) Бұл объективтің ғана үлкейтуі, окуляр үлесі ескерілмеген.

B) Коэффициенттерді бөлу жалпы үлкейту формуласын бермейді.

C) Бұл окулярдың ғана үлкейтуі, объектив үлесі ескерілмеген.

D) Окуляр мен объектив коэффициенттері қосылмайды, көбейтіледі. Ишара: Екі линза жүйесінің коэффициенттерін көбейт.

Ереже: Ажырату қабілеті жақын екі нысанды бөлек көрсету мүмкіндігін білдіреді. Ең кіші ажыратылатын аралық төмендеген сайын ұсақ бөлшектерді бөлек көру мүмкіндігі артады.

Қолдану: Екінші микроскоп 20 нм аралықты ажыратады, бұл 200 нм-ден он есе кіші. Сондықтан бірдей үлкейтуде екінші құралдың ажыратуы жақсы.

Қате нұсқалар: A) Ажыратылатын ең кіші аралық неғұрлым аз болса, ажырату қабілеті соғұрлым жақсы.

B) Үлкен ең кіші аралық ұсақ құрылымдарды нашар ажырататынын көрсетеді, жақсырақ емес.

C) Шарт 200 нм және 20 нм деп нақты дерек береді.

D) Үлкейту мен ажырату қабілеті бөлек қасиеттер; бірдей үлкейту бірдей шекті талап етпейді. Ишара: Кіші шектік аралық ұсақ бөлшекті жақсырақ ажырататынын еске түсір.