Жасушаның құрылымдық компоненттері

Ереже: Митохондрия сыртқы және ішкі мембранадан тұрады; ішкі мембрана кристалар түзеді. Кристалар тыныстық реакциялар мен АТФ синтезіне қатысатын мембрана бетінің аумағын арттырады.

Қолдану: Екі мембрана жалғыз өзі бірнеше органоидқа тән. Бірақ криста белгісі қосылғанда митохондрияны ажыратуға болады; тек органоидтың сопақ пішініне сүйену жеткіліксіз.

Қате нұсқалар: A) Будыр ЭПТ бетінде рибосомалары бар цистерналар түзеді; жеке қос қабықты кристалы органоид емес.

B) Гольджи жалпақ цистерналар мен көпіршіктерден тұрады; қос қабық пен кристалар оған тән емес.

D) Хлоропластты анықтауда тилакоидтар мен граналар тән; кристалар митохондрияның ішкі мембрана қатпарлары.

E) Лизосома бір мембраналы қуысты органоид; ішінде кристалар жүйесі жоқ. Ишара: Ішкі мембрана қатпарларының арнайы атауын органоидпен байланыстыр.

Ереже: Хлоропластта тилакоид мембраналары және оларды қоршаған строма болады. Тилакоидтардың дестеленген аймақтары граналар деп аталады және жарық реакцияларының мембраналық жүйесіне жатады.

Қолдану: Шарт жапырақ жасушасын және грана–строма құрылымын қатар береді. Осы құрылымдық белгілер фотосинтездік пластидті анықтайды.

Қате нұсқалар: A) Митохондрияда матрикс пен кристалар болады; грана тилакоидтары хлоропластқа тән.

B) Лизосоманың құрылымы граналар мен строма жүйесін қамтымайды; оның негізгі қызметі ыдыратумен байланысты.

C) Ядрода хроматин мен ядрошық болуы мүмкін; граналар ядролық құрылым емес.

E) Жалпақ цистерналар тилакоид граналарына сырттай ұқсауы мүмкін, бірақ стромадағы фотосинтездік жүйе емес. Ишара: Грана мен криста атауларын шатастырма.

Ереже: Рибосома рРНҚ мен ақуыздардан құралған үлкен және кіші суббірлікті кешен. Оның негізгі қызметі — мРНҚ ақпараты бойынша полипептид синтезіне қатысу; оны жеке мембрана қоршамайды.

Қолдану: Үш белгі — мембранасыздық, екі суббірлік және ақуыз синтезі — бірге рибосоманы анықтайды. Митохондрияның ішінде рибосома болуы бүкіл митохондрияны рибосома етпейді.

Қате нұсқалар: A) Лизосома мембранамен шектеледі және ыдыратушы ферменттерді қамтиды; екі суббірлікті трансляциялық құрылым емес.

C) Гольджи мембраналы цистерналар жүйесі, ақуыздың аминқышқылдық тізбегін тікелей синтездемейді.

D) Митохондрия ішінде рибосомалар болуы мүмкін, бірақ бүкіл органоид екі мембраналы және екі суббірлікке тең емес.

E) Ядро екі мембраналы қабықпен қоршалады; үлкен және кіші суббірлік анықтамасы оған жатпайды. Ишара: Құрылымның құрамы мен оның негізгі реакциясын қатар тексер.

Ереже: Будыр ЭПТ мембранасының цитоплазмалық бетінде рибосомалар орналасады. Онда мембраналық және бөлініп шығарылатын көптеген ақуыздар синтезделіп, алғашқы өңдеуден өтеді.

Қолдану: Шарттағы ең айқын ажыратушы белгі — мембранаға бекіген рибосомалар. Цистерна пішіні өздігінен жеткіліксіз, себебі басқа мембраналы органоидтерде де цистерналар бар.

Қате нұсқалар: A) Гольджи цистерналары рибосомамен қапталмайды, сондықтан берілген бет белгісі сәйкес емес.

B) Тегіс ЭПТ бетінде бекіген рибосомалар болмайды; шарттағы айырмашылық осыған қатысты.

D) Вакуольдің тонопласты рибосомалармен қапталған синтездеуші тор емес.

E) Лизосома цистерналар торын және рибосомамен қапталған кең бетті түзбейді. Ишара: Мембрананың бетінде орналасқан ұсақ құрылымдарға назар аудар.

Ереже: Тегіс ЭПТ — бетінде бекіген рибосомалары жоқ мембраналы түтікшелер жүйесі. Оның қызметтеріне липидтер синтезі және жасуша түріне байланысты басқа реакциялар жатады.

Қолдану: Рибосомалардың болмауы будыр ЭПТ-дан ажыратады, ал мембраналы түтікшелер мен липид синтезі тегіс ЭПТ-ға сай. Тек рибосома көрінбеді деген бір белгіге емес, қосымша қызметтік белгіге сүйенеміз.

Қате нұсқалар: B) Рибосома мембраналы түтікше түзбейді және липид синтезінің негізгі мембраналық орны емес.

C) Будыр ЭПТ-ның анықтаушы белгісі беттегі рибосомалар; шарт олар жоқ екенін айтады.

D) Ядрошық ядро ішінде орналасып, рибосомалық биогенезге қатысады; цитоплазмалық түтікше торы емес.

E) Центриоль микротүтікшелерден тұрады, липид синтездеуші мембраналар жүйесі емес. Ишара: Құрылымдық және қызметтік екі белгінің бірдей сәйкестігін ізде.