Рекомбинация және хромосомалық өзгерістер

Ереже: Кроссинговер гомологты хромосомалардың сестралық емес хроматидтері арасында ДНҚ бөліктерінің алмасуына негізделеді. Соның нәтижесінде бір хроматидада ата-аналық аллельдердің жаңа үйлесімі пайда болуы мүмкін.

Қолдану: Шартта гомологтар, сестралық емес хроматидтер және сәйкес бөліктердің алмасуы бірге берілген. Осы үш белгі кроссинговерді көрсетеді; нуклеотид саны өзгерді деп қорытынды жасауға негіз жоқ.

Қате нұсқалар: A) Транзиция бір негіздің сол химиялық топтағы негізбен ауысуы; мұнда хроматида бөліктері қатысады.

B) Инверсия бір хромосома бөлігінің бағытын өзгертеді; сәйкес екі бөліктің алмасуы сипатталмаған.

D) Репликация ДНҚ көшірмесін синтездейді; екі гомолог арасындағы бөлік алмасуы оның анықтамасы емес.

E) Делецияда бөлік жоғалады. Мұнда бөліктер өзара алмасқан, жоғалу көрсетілмеген. Ишара: Алмасуға қатысқан хромосомалардың туыстығын және хроматидтердің түрін ажырат.

Ереже: Мейоз I профазасында гомологты хромосомалар синапсиске түседі. Кроссинговер осы бірінші профазада жүреді және гомологтардың кейін дұрыс ажырауына қатысады.

Қолдану: Сұрақ жұптасу мен алмасудың басталу кезеңін сұрайды. Гомологтар анафаза I-ге дейін жұптасуы керек, сондықтан профаза I таңдалады.

Қате нұсқалар: A) Метафаза II-де жеке хромосомалар экваторға орналасады; гомологтардың жұптасу кезеңі емес.

C) Анафаза I-де гомологтар полюстерге ажырайды; олардың жұптасуы бұдан бұрын өтеді.

D) Телофаза II бөлінуді аяқтайды; бастапқы жұптасу бұл кезеңге жатпайды.

E) Анафаза II-де сестралық хроматидтер ажырайды, гомологтардың жұптасуы жүрмейді. Ишара: Гомологтардың ажырауынан бұрын болатын кезеңді таңда.

Ереже: Тіркескен гендер арасындағы кроссинговер аллельдердің орналасу үйлесімін өзгертеді. Бір локустың аллелі екінші гомологтан келген басқа локус аллелімен бір хроматидте біріге алады.

Қолдану: AB хроматидіндегі B бөлігі ab хроматидіндегі b бөлігімен алмасса, Ab және aB пайда болады. Қалған хроматидтер бастапқы үйлесімдерді сақтауы мүмкін; барлық төрт хроматида міндетті түрде өзгермейді.

Қате нұсқалар: B) Бір хроматидте екі түрлі локус бар; A мен B локустарын бір локустың екі аллелімен алмастыруға болмайды.

C) aB рекомбинантты, ал AB ата-аналық; жұптың екеуі де жаңа емес.

D) Бұл диплоидты локустардың генотипін жазу үлгісі; бір хроматидтің екі локустық үйлесімі емес.

E) Бұл бастапқы ата-аналық үйлесімдер; сұрақ жаңадан пайда болған үйлесімдерді сұрайды. Ишара: Әр жазылымда A локусынан бір, B локусынан бір аллель қалсын.

Ереже: Делеция — хромосомалық материалдың бір бөлігінің жоғалуы. Гендер ретін салыстырғанда бұрын болған белгі жойылып, қалған белгілердің реті сақталса, бұл жоғалуды көрсетеді.

Қолдану: A, B, D және E бастапқы ретімен тұр, ал C жоқ. Сондықтан байқалған құрылымдық өзгеріс делеция болады; оның нақты молекулалық себебі шарттан анықталмайды.

Қате нұсқалар: A) Оны анықтау үшін басқа гомологты емес хромосомамен алмасу дерегі керек; шартта ол берілмеген.

B) Транзиция негіз деңгейіндегі ауысу; толық C аймағының жоғалуын осылай атауға болмайды.

D) Дупликация көшірме санын арттырады; C мұнда көбеймей, жоғалған.

E) Инверсияда бөлік кері бағытта сақталады; C белгісі мүлде жоқ. Ишара: Бастапқы тізбекте бар, соңғысында жоқ белгіні тап.

Ереже: Дупликацияда ДНҚ аймағының қосымша көшірмесі пайда болады. Бұл жеке аймақ деңгейіндегі өзгеріс бүкіл геномның екі еселенуімен бірдей емес.

Қолдану: Екі тізбекті салыстырғанда A, B, D, E саны өзгермейді, тек C екі рет кездеседі. Демек, қосарланған аймақ C болып табылады.

Қате нұсқалар: A) Негіздің ауысуы аймақ көшірмесінің санын екіге арттырмайды.

B) Инверсия B–C ретін C–B етіп өзгертеді, қосымша C көшірмесін түсіндірмейді.

C) Делецияда C жоғалар еді; мұнда оның екінші көшірмесі бар.

E) Шартта тек C аймағы қайталанған; барлық хромосомалардың көбеюі көрсетілмеген. Ишара: Қай белгі бұрынғыдан бір рет артық қайталанғанын анықта.