Ауксиннің тамырдың өсуіне әсері
ЗЖ5-параграф · Оқулықтың 101–102-беттері
«Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Ауксиннің тамырдың өсуіне әсері» тақырыбы, ЗЖ5-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Бастапқы өлшемдері бірдей пеларгония қалемшелері 0, 1 және 5 шартты концентрациялы таза ауксин ерітінділеріне…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Ауксин концентрациясы
Жауап нұсқалары
- A.Жаңа тамырлардың саны
- B.Бақылаудың бірдей күні
- C.Бірдей жарық жағдайы
- D.Ауксин концентрациясыдұрыс
- E.Қалемшелердің бірдей бастапқы ұзындығы
Түсіндірме
Ереже: Тәуелсіз фактор — әдейі өзгертілетін шама. Тамыр саны мен ұзындығы гормонға жауап ретінде өлшенеді.
Қолдану: Үш топ тек ауксин дозасымен ерекшеленген. Сондықтан тәуелсіз айнымалы концентрация, ал тамыр түзілуі нәтиже.
Қате нұсқалар: A) Бұл гормон әсерінен өлшенетін нәтиже — тәуелді көрсеткіш.
B) Уақыт тұрақты; топтар айырмасы концентрацияда.
C) Жарық топтар арасында бірдей ұсталған тұрақты жағдай.
E) Бастапқы ұзындық тұрақты сақталған, өзгертілген фактор емес. Ишара: Топтар арасындағы жоспарлы айырманы таңда.
Дұрыс жауап: Тәжірибелік топпен бірдей еріткіш пен су жағдайында, тек ауксинсіз
Жауап нұсқалары
- A.Бақылауға басқа гормонды қосып, қалғанын сол күйде қалдыру
- B.Бақылауды қараңғыда, тәжірибені жарықта өсіру
- C.Тәжірибелік топ дистилденген суда, бақылау тұз құрамы басқа суда
- D.Бақылауды бір күн, тәжірибені он күн ұстау
- E.Тәжірибелік топпен бірдей еріткіш пен су жағдайында, тек ауксинсіздұрыс
Түсіндірме
Ереже: Бақылау мен тәжірибе зерттелетін фактордан басқа маңызды жағдайлар бойынша бірдей болуы тиіс; еріткіштің әсері де бақылауға алынады.
Қолдану: Таза ауксиннің әсерін анықтау үшін орта бірдей сақталады. Егер препаратта еріткіш не қосымша зат болса, сол құрам гормонсыз бақылауда да ескеріледі.
Қате нұсқалар: A) Бұл гормонсыз бақылау емес және басқа сигнал әсерін енгізеді.
B) Жарық айырмасы өсуге бөлек ықпал етіп, гормон әсерін ажыратуды қиындатады.
C) Су құрамы айырмасы ауксин әсерімен шатасады.
D) Әсер ету ұзақтығы әртүрлі болғанда тамыр түзілуін әділ салыстыру мүмкіндігі төмендейді. Ишара: Гормонды алып тастап, қалған жағдайды өзгертпе.
Дұрыс жауап: Генетикалық және бастапқы өсімдік айырмашылықтарын азайтуға
Жауап нұсқалары
- A.Су мен жарық жағдайларын әртүрлі етуге
- B.Генетикалық және бастапқы өсімдік айырмашылықтарын азайтуғадұрыс
- C.Әр қалемшеге міндетті жаңа генотип беруге
- D.Барлық нәтижені қайталаусыз дәлелденген етуге
- E.Ауксиннің концентрациясын өлшемей қолдануға
Түсіндірме
Ереже: Ұқсас бастапқы материал әсерге дейінгі айырмашылықтарды азайтып, гормон дозаларын салыстыруды жақсартады.
Қолдану: Бір аналық өсімдіктің ұқсас қалемшелері генетикалық фонды жақындатады. Дегенмен өлшем, жас және қор күйі де тексеріліп, бірнеше қалемше қолданылады.
Қате нұсқалар: A) Бұл қосымша айырмаларды азайту мақсатына қарсы.
C) Вегетативті қалемшелер әдетте аналыққа генетикалық ұқсас; мақсат жаңа генотип құру емес.
D) Бір аналықтан алу қайталау мен өлшеу қажеттілігін жоймайды.
E) Материал ұқсастығы доза дәлдігін алмастырмайды. Ишара: Тәжірибе басталғанға дейінгі айырмашылықтарды азайт.
Дұрыс жауап: Әр жағдайда бірнеше тәуелсіз қалемше және тәжірибені қайталау
Жауап нұсқалары
- A.Дозаларды тіркемей, тек ең үлкен тамырды суретке түсіру
- B.Тек бір қалемшенің тамырларын тәуелсіз өсімдіктер деп санау
- C.Қайталамай, қорытындыны барлық өсімдікке тарату
- D.Тек нәтиже жақсы шыққан қалемшені қайта өлшеу
- E.Әр жағдайда бірнеше тәуелсіз қалемше және тәжірибені қайталаудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Биологиялық қайталау жеке материалдардың өзгергіштігін бағалауға көмектеседі; бір нысанның көп өлшемі оны толық алмастырмайды.
Қолдану: Бір қалемше бастапқы қорымен не күйімен ерекшеленуі мүмкін. Бірнеше қалемше және қайталау орташа әсер мен өзгергіштікті анықтауға мүмкіндік береді.
Қате нұсқалар: A) Сурет бір өлшемді көрсетуі мүмкін, бірақ топтық әсер мен доза байланысын сенімді салыстырмайды.
B) Бір қалемшедегі тамырлар бөлек даралармен тең тәуелсіз қайталау емес.
C) Бір жұп жеке айырмашылықты қамтымайды; жалпылауға әлсіз негіз.
D) Бұл тәуелсіз қайталау емес және іріктеу ығысуын күшейтуі мүмкін. Ишара: Өлшем қайталануы мен тәуелсіз биологиялық нысан қайталауын ажырат.
Дұрыс жауап: Сыналған үш дозаның ішінде 1 бірлікте тамыр саны ең жоғары болды
Жауап нұсқалары
- A.5 бірлік барлық жағдайда ең тиімді доза
- B.Концентрация артқан сайын тамыр саны үздіксіз артқан
- C.Сыналған үш дозаның ішінде 1 бірлікте тамыр саны ең жоғары болдыдұрыс
- D.1 бірлік барлық өсімдіктер үшін міндетті әмбебап оптимум
- E.Гормонсыз топта тамыр мүлде түзілмеген
Түсіндірме
Ереже: Қорытынды сыналған дозалар мен өлшенген көрсеткіш шегінде жасалады; ең жоғары бақыланған жауап әмбебап оптимум емес.
Қолдану: Орташа мәндер 2, 6, 3. Ең жоғарысы 6 — 1 шартты бірлікте; 5-ке көтергенде нәтиже кеміген.
Қате нұсқалар: A) Берілген нәтиже 5-те 3, ал 1-де 6; әмбебап тиімділік те дәлелденбеген.
B) 2→6→3 тізбегі жоғары дозада төмендегенін көрсетеді.
D) Дерек бір тәжірибе мен үш дозаға қатысты; басқа түрлер мен дозалар тексерілмеген.
E) Бақылауда орташа 2 тамыр бар, сондықтан нөл емес. Ишара: Ең үлкен дозаны емес, ең жоғары нәтижені таңда.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Адам ағзасындағы физиологиялық үдерістерді реттеу мысалдарында кері байланыс принциптері
- Эстроген мысалында гормондардың «нысана-жасушаға» әсер ету механизмі
- Инсулин мысалында гормондардың «нысана-жасушаға» әсер ету механизмі
- Өсу заттары. Өсімдіктерге өсу заттарының әсер ету механизмі. Ауксин мен гиббереллиннің әсері
- Гаметогенез. Адам гаметогенезінің кезеңдері
- Сперматогенез бен оогенезді салыстыру
- Бағаналы жасушалар: ұғымы және қасиеттері (қайта жаңаруы, жіктелуі). Бағаналы жасушалардың түрлері: эмбриондық және сомалық
- Бағаналы жасушалардың практикада қолданылуы. Этикалық аспектісі
Сұрақтар «Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.