Адам ағзасындағы физиологиялық үдерістерді реттеу мысалдарында кері байланыс принциптері

Ереже: Теріс кері байланыста жауап реттелетін шаманың бастапқы ауытқуын азайтады.

Қолдану: Температура жоғарылаған, жауап жылу жоғалтуды арттырған, нәтижесінде температура төмендеген. Өзгеріс пен түзету қарама-қарсы бағытта.

Қате нұсқалар: A) Шартта температураның көтерілуіне байланысты жауап берілген.

C) Оң байланыс бастапқы қызуды күшейтер еді; берілген жауап қызуды азайтады.

D) Жүйе ауытқуды арттырмай, қолайлы аралыққа қайтарады.

E) Ағза тер бөлу және қан ағынын өзгерту арқылы нақты жауап орындады. Ишара: Жауап қызуды арттыра ма, азайта ма?

Ереже: Теріге қан ағуын азайту дененің ішкі бөлігінен бетіне жылу жеткізілуін төмендетуге көмектеседі.

Қолдану: Тері қантамырлары тарылғанда жылы қанның теріге ағуы азайып, сыртқы ортаға берілетін жылу төмендеуі мүмкін. Бұл суыққа қарсы жауаптың бір бөлігі.

Қате нұсқалар: A) Булану жылуды денеден алып, жоғалтуды арттырады.

C) Кеңею жылы қанның бетке жеткізілуін арттырып, жылу жоғалтуды күшейте алады.

D) Діріл жылу өндіруді арттырады, бірақ сұрақ жылу жоғалтуды тікелей азайтатын жауап туралы.

E) Бұл жылу өндіру жағына қатысты; тері арқылы берілуін азайтудың тікелей механизмі емес. Ишара: Қай жауап дене бетінен жылудың берілуін азайтады?

Ереже: Бұлшықет жиырылуы энергия алмасумен бірге жылу бөледі; діріл суыққа жауап ретінде жылу өндіруді арттырады.

Қолдану: Қаңқа бұлшықеттері — осы жауаптың эффекторлары. Олардың қысқа жиырылулары механикалық жұмыс пен энергия жұмсауды көбейтіп, жылу шығарады.

Қате нұсқалар: A) Бұл тері қанайналымы әсері; дірілдің бұлшықеттегі жылу өндіру механизмі емес.

B) Бұл салқындату механизмі; дірілдің негізгі әсеріне қарсы.

C) Діріл қайталама жиырылулар арқылы энергия жұмсауды арттырады.

D) Бұлшықеттер осы жағдайда сенсор емес, жылу өндіретін эффектор. Ишара: Діріл — өлшеу емес, жылу өндіретін жауап.

Ереже: Сұйықтың буға айналуына энергия қажет; тер буланғанда осы жылудың бір бөлігі денеден алынады.

Қолдану: Жоғары ылғалдылықта булану нашарласа, тер көп бөлінсе де салқындату күтілгендей тиімді болмауы мүмкін. Тер мөлшері мен булану мөлшері бірдей емес.

Қате нұсқалар: A) Жоғары ылғалдылық су буының шығу айырмасын азайтып, булануды шектей алады.

C) Сұйықтың бетте болуы мен оның буға айналуының жылулық әсері бірдей емес.

D) Тердің булануы денеден жылу алып, салқындатуға көмектеседі.

E) Қалыпты ыстыққа жауапта тер бөлу булану арқылы жылу жоғалтуға жағдай жасайды. Ишара: Салқындататын негізгі кезең — сұйықтың буға айналуы.

Ереже: Гипоталамус орталық және шеткі температуралық ақпаратты біріктіріп, жылу өндіру мен жоғалту жауаптарын ұйымдастыруға қатысады.

Қолдану: Терморецепторлар сенсорлық рөл атқарады; гипоталамус интеграциялық рөл, ал тер бездері, тамырлар және бұлшықеттер эффекторлық рөл атқарады.

Қате нұсқалар: A) Бұл желілер негізінен тыныс ырғағын реттейді; сұралған негізгі термореттелу интеграциясы гипоталамуста.

B) Мишық қимылды үйлестіреді; оны негізгі температура интеграциялық орталығымен теңестіруге болмайды.

C) Көру ақпаратын өңдеу термореттелудің негізгі орталық интеграция орны емес.

D) Бұл нейрондар орындаушыға сигнал жеткізуге қатысуы мүмкін; негізгі орталық интеграциялық рөл бөлек. Ишара: Температураны анықтайтын рецептор мен ақпаратты біріктіретін орталықты ажырат.