Инсулин мысалында гормондардың «нысана-жасушаға» әсер ету механизмі

Ереже: Инсулин пептидтік сигнал ретінде нысана-жасушаның мембраналық рецепторына байланысып, жасушаішілік жауапты бастайды.

Қолдану: Гормон сыртқы рецептор бөлігінде танылады; кейін рецептордың ішкі ферменттік қызметі өзгереді. Гормонның өзі алдымен ядроға кіруі шарт емес.

Қате нұсқалар: A) Сигналдың бастапқы кезеңі рецепторға байланысу; рецепторды түгел жою емес.

B) Пептид гормон липид қосқабатынан стероид сияқты еркін өтпейді; арнайы рецептор қажет.

D) GLUT4 глюкоза тасымалдаушысы; инсулинді негізгі сигнал ретінде тасымалдамайды.

E) Инсулиннің негізгі қабылдау жолы мембраналық рецептордан басталады; стероидтық ядролық механизмді көшіруге болмайды. Ишара: Пептидтің сигналын мембраналық рецептор қабылдайды.

Ереже: Инсулин рецепторы α₂β₂ кешені: α-суббірліктер гормон байланысуына, β-суббірліктер мембраналық және жасушаішілік киназалық қызметке қатысады.

Қолдану: Шарт екі түрлі қызметті сұрайды: сыртта сигналды қабылдау, іште фосфорлану арқылы тарату. Оларды глюкоза өтуінің өзімен теңестірмейміз.

Қате нұсқалар: B) Қызметтер керісінше: α гормон байланыстырады, β-ның ішкі домені киназа.

C) Инсулин рецепторы сигнал қабылдайды; глюкоза тасымалдағышы бөлек.

D) α сыртқы, β мембрананы кесіп өтеді әрі ішкі домені бар.

E) Бірінші бөлігі дұрыс, бірақ β қызметі глюкоза каналы емес, сигналдық киназа. Ишара: Сыртқы тану бөлігі мен ішкі ферменттік доменді ажырат.

Ереже: Киназа АТФ фосфатын субстратқа тасымалдайды; тирозинкиназа нәруыздың тирозин қалдықтарын фосфорлайды.

Қолдану: Инсулин рецепторы белсенгенде өзін және кейінгі сигналдық нәруыздарды фосфорлауға қатысады. Бұл жасушаішілік каскадты бастайды.

Қате нұсқалар: A) Бұл фосфатаза әрекетіне сәйкес; киназа фосфат қосады.

B) Киназа сигналдық реакция жүргізеді; глюкозаны GLUT тасымалдағыштары өткізеді.

D) Тирозинкиназа үшін берілген нысана — тирозин; серин/треонинкиназалардан ажырату керек.

E) Бұл протеолиз; киназалық фосфорланумен тең емес. Ишара: Киназаның белгісі — фосфат тобын қосу.

Ереже: Автофосфорлану рецептор кешенінің өзінің қалдықтарына фосфат қосылуын білдіреді; инсулин рецепторында бұл тирозин қалдықтарымен байланысты.

Қолдану: Гормон байланысуынан кейін рецептордың ферменттік белсенділігі өз кешенінің фосфорлануын өзгертеді. Бұл нәруыздың жаңадан синтезделуіне міндетті емес.

Қате нұсқалар: A) Бұл фосфатты алып тастау, ал шартта қосу жүрді.

C) Өзге нәруызға фосфат беру киназаға тән, бірақ мұнда рецептор кешенінің өзінің қалдықтары өзгерген.

D) Бар рецептордағы химиялық модификация жаңа аминқышқыл тізбегін түзу емес.

E) Протеолиз пептидтік байланыстарды бұзады, фосфат қосуды атамайды. Ишара: «Өз кешеніне фосфат қосу» атауын таңда.

Ереже: Скелет бұлшықеті мен май жасушаларында инсулин GLUT4-тің ішкі қордан плазмалық мембранаға шығуын ынталандырады.

Қолдану: Көпіршіктер қосылғанда сыртқы мембранада глюкоза өтуін жеңілдететін молекулалар көбейеді. Бұл рецептордың өзі глюкоза тесігі болды деген емес.

Қате нұсқалар: A) Рекрутталу тасымалдағыштардың санын арттырады; олардың таңдамалылығын жою емес.

C) Шарт GLUT4 бар көпіршіктердің мембранаға қосылуын береді; тасымалдағыштардың өзі сыртқы шекарада көбейеді.

D) Көпіршіктер мембранаға GLUT4 әкеледі; глюкоза тасымалдағыш арқылы өтеді.

E) GLUT4 градиент бойымен жеңілдетілген диффузия жасайды; оның мембранаға келуі өту механизмін өзгертпейді. Ишара: Рецептор сигнал береді, GLUT4 глюкозаны өткізеді.