Өсу заттары. Өсімдіктерге өсу заттарының әсер ету механизмі. Ауксин мен гиббереллиннің әсері

Ереже: Өсу жасушалардың саны артуы немесе бар жасушалардың ұлғаюы арқылы жүруі мүмкін. Ауксиннің өркендегі созылу әсері екінші механизммен байланысты.

Қолдану: Сұрақ қабырғаның икемделуін және жеке жасушаның ұзаруын береді. Одан митоз міндетті күшейді деген бөлек қорытынды шығармаймыз.

Қате нұсқалар: A) Ұзарған бар жасушалардың өлшемі өзгерген; жасуша санының өзгеруі өлшенбеген.

B) Берілген дерек мамандану емес, бар жасушаның өлшем өзгерісі туралы.

C) Созылғыштықтың артуы қабырғаның жойылуына тең емес.

E) Митоз жаңа жасушалар түзеді; шартта жеке жасушалар ұзарған. Ишара: Жасуша саны ма, бір жасушаның өлшемі ме — қайсысы өзгерген?

Ереже: Қышқылдық өсу моделінде мембраналық H⁺-АТФаза протондарды қабырға кеңістігіне айдап, апопласт pH-ын төмендетуге қатысады.

Қолдану: Ауксиндік сигнал сорғыны белсендіргенде қабырға ортасының қышқылдығы артады. Бұл қабырғаның созылуын жеңілдететін кейінгі өзгерістерге жағдай жасайды.

Қате нұсқалар: B) H⁺-АТФаза протон айдайды; целлюлозаны қорытатын фермент емес.

C) Берілген қышқылдық өсу моделінде негізгі бағыт — протонды сыртқа шығару.

D) H⁺-АТФаза белсенді тасымалға АТФ қолданады; арнамен енжар өтуге тең емес.

E) H⁺ мөлшері артса pH төмендейді, жоғарыламайды. Ишара: H⁺ сыртқа шықса, қабырға маңындағы pH қай бағытта өзгереді?

Ереже: Жасуша созылуы қабырға қасиетімен және оны іштен керетін тургорлық күшпен байланысты; су алмасу көлем өзгерісіне қатысады.

Қолдану: Икемделген қабырғаға ішкі қысым әсер етсе, жасуша кеңейе алады. Су жеткіліксіз болса, қабырға икемді болғанымен өсу шектелуі мүмкін.

Қате нұсқалар: A) Бұл қабырғаны іштен керетін күшті азайтып, ұлғаюға қарсы әсер етеді.

B) Икемделу өздігінен күш туғызбайды; көлемдік өсуге ішкі қысым мен су қажет.

C) Қалыпты бақыланатын созылу қабырға икемделуімен жүреді, толық жойылу міндетті емес.

D) Жеке жасушаның ұлғаюын жасуша санының артуы алмастырмайды; су күйі маңызды. Ишара: Икемді қабырғаны сыртқа керетін күшті ойла.

Ереже: Фитогормон әсері концентрацияға, өсімдікке, ұлпаға және даму күйіне тәуелді; тамыр түзілуі мен ұзаруын ажыратады.

Қолдану: Төмен доза жаңа тамыр түзілуін қолдаған, жоғарысы ұзаруды тежеген. Бұл «көбірек гормон әрдайым көбірек өсу» қағидасының дұрыс еместігін көрсетеді.

Қате нұсқалар: A) Тамыр түзілуінің саны және жеке тамырдың ұзаруы бөлек көрсеткіштер.

B) Берілген төмен және жоғары доза нәтижелері әртүрлі; әмбебап күшейту жоқ.

D) Дозаға жауап сызықтық емес болуы мүмкін; екі нәтиже бір-бірін жоққа шығармайды.

E) Әсер мүшеге және ұлпаға байланысты өзгеруі мүмкін; сұрақтағы көрсеткіштер де ерекшеленген. Ишара: Дозаны және нақты өлшенген көрсеткішті бірге ата.

Ереже: Апикальды басымдықта өркен ұшы бүйір бүршіктердің өсуіне реттеуші ықпал етеді; ауксин басқа сигналдармен бірге қатысады.

Қолдану: Төбені алып тастау осы ықпалды әлсіретіп, бүйір бүршіктердің белсенуіне жағдай жасайды. Бұл ауксиннің жалғыз тікелей әсері деп барлық механизмді қысқартпаймыз.

Қате нұсқалар: B) Бұл бүйір өсуді бұрынғыдан тежер еді; берілген жағдайда ол күшейген.

C) Шартта жарық бағыты мен иілу емес, төбе алынған соң бүйір бүршіктер белсенуі бар.

D) Бүйір бүршік белсенуін ауырлыққа бағытталған өсу ретінде сипаттайтын дерек жоқ.

E) Тұқым емес, қалыптасқан өсімдіктегі бұрыннан бар бүйір бүршіктер қарастырылған. Ишара: Төбе ұшы алынғанда бүйір өсу өзгерді ме?