Гаметогенез. Адам гаметогенезінің кезеңдері
21-параграф · Оқулықтың 106–110-беттері
«Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Гаметогенез. Адам гаметогенезінің кезеңдері» тақырыбы, 21-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Адамда жыныс жасушаларының дамуы митоздық көбею, өсу, мейоз және мамандану кезеңдерін қамтиды. Осы толық…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Гаметогенез
Жауап нұсқалары
- A.Гаметогенездұрыс
- B.Тек ұрықтану
- C.Тек зиготаның бөлшектенуі
- D.Тек спермиогенез
- E.Тек мейоз
Түсіндірме
Ереже: Гаметогенез — гаметалардың дамуы мен қалыптасуы; мейоз оның маңызды бөлігі, бірақ жалғыз кезеңі емес.
Қолдану: Шарт бірнеше даму кезеңін бірге береді. Сондықтан бір бөліну түрін емес, толық гаметогенезді таңдаймыз.
Қате нұсқалар: B) Ұрықтану екі гаметаның генетикалық үлесін біріктіреді; олардың түзілу үдерісі емес.
C) Бөлшектену ұрықтанғаннан кейін жүреді; гамета түзілуімен тең емес.
D) Спермиогенез сперматидтің мамандануына қатысты; барлық аталық және аналық гамета дамуын қамтымайды.
E) Мейоз хромосома жиынтығын азайтатын кезең; толық даму мен мамандануды қамтитын атау кеңірек. Ишара: Бір кезеңнің атауын толық үдерістің атауынан ажырат.
Дұрыс жауап: Көбею кезеңі
Жауап нұсқалары
- A.Спермиогенез кезеңі
- B.Көбею кезеңідұрыс
- C.Өсу кезеңі
- D.Ұрықтану кезеңі
- E.Мейоздық пісіп-жетілу кезеңі
Түсіндірме
Ереже: Көбею кезеңінде жыныс жасушаларының диплоидты ізашарлары митоз арқылы санын арттырады.
Қолдану: Сперматогоний санының өсуі жаңа жасушалар түзілуінен болған; бұл мейоз немесе дайын гамета мамандануы емес.
Қате нұсқалар: A) Спермиогенез бөлінусіз сперматид мамандануымен байланысты; митоздық көбейту емес.
C) Өсу кезеңінде жасушаның көлемі мен мейоз алдындағы дайындығы маңызды; шартта жасушалар саны митозбен артқан.
D) Ізашарлардың бөлінуіне екі гамета қосылуы қатыспайды.
E) Мейоз хромосома жиынтығын азайтады; мұнда митоз берілген. Ишара: Митоз бен жасуша санының артуы қай кезеңге тән?
Дұрыс жауап: 46 хромосома, 92 хроматида
Жауап нұсқалары
- A.46 хромосома, 46 хроматида
- B.23 хромосома, 23 хроматида
- C.92 хромосома, 92 хроматида
- D.23 хромосома, 46 хроматида
- E.46 хромосома, 92 хроматидадұрыс
Түсіндірме
Ереже: ДНҚ репликациясы хроматид санын екі еселейді, бірақ центромера бойынша хромосома санын өзгертпейді.
Қолдану: Адамның 46 хромосомасының әрқайсысында екі хроматида түзілген: 46×2=92. Гомолог жұптар әлі бірге бар.
Қате нұсқалар: A) Бұл репликацияға дейінгі күй; S-кезеңнен кейін әр хромосомада екі хроматида бар.
B) Бұл мейоз II аяқталған қалыпты гаплоидты өнімге сәйкес; бастапқы сперматоцит емес.
C) ДНҚ екі еселенгенде центромералар бөлінбейді; 46 екі хроматидалы хромосома болады.
D) Бұл мейоз I аяқталған гаплоидты жасушаның күйіне сәйкес; S-кезеңнің өзі жиынтықты азайтпайды. Ишара: Хромосома мен хроматид санын бөлек сана.
Дұрыс жауап: 2n4c
Жауап нұсқалары
- A.2n2c
- B.n1c
- C.4n4c
- D.n2c
- E.2n4cдұрыс
Түсіндірме
Ереже: n мен c әртүрлі ұғым: n гомологтық жиынтық санын, c ДНҚ мөлшерін көрсетеді. Репликация 2n2c-ны 2n4c-ға өзгертеді.
Қолдану: S-кезең аяқталды, бірақ гомологтар бөлінген жоқ. Сондықтан жиынтық 2n, ал ДНҚ 4c.
Қате нұсқалар: A) Бұл репликацияға дейінгі диплоидты күй; ДНҚ мөлшері S-кезеңде екі еселенген.
B) Бұл мейоз II аяқталған өнімге тән; екі бөліну әлі болған жоқ.
C) Репликация геномның гомологтық жиынтық санын төртке өсірмейді; тек ДНҚ көшірмелері артады.
D) Бұл мейоз I-ден кейінгі күй; бастапқы сперматоцит әлі диплоидты. Ишара: ДНҚ екі еселенуі плоидтылықтың екі еселенуі емес.
Дұрыс жауап: n2c
Жауап нұсқалары
- A.n1c
- B.4n2c
- C.2n4c
- D.n2cдұрыс
- E.2n2c
Түсіндірме
Ереже: Мейоз I гомологтарды бөліп, жиынтықты гаплоидты етеді; әр хромосоманың екі хроматидасы сақталады.
Қолдану: Әр жасушада жұптан бір хромосома бар, сондықтан n. Ол екі хроматидалы болғандықтан ДНҚ 2c.
Қате нұсқалар: A) Сестралық хроматидалар әлі ажырамаған; ДНҚ мөлшері 2c болып сақталады.
B) Гомологтардың бөлінуі жиынтық санын арттырмайды, азайтады.
C) Бұл бөлінуге дейінгі бастапқы күй; гомологтар екі жасушаға бөлінген.
E) Бұл диплоидты репликацияға дейінгі күй; мейоз I өнімінде әр жұптан бір гомолог қалады. Ишара: Бір гомолог, бірақ оның екі хроматидасы бар.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Эстроген мысалында гормондардың «нысана-жасушаға» әсер ету механизмі
- Инсулин мысалында гормондардың «нысана-жасушаға» әсер ету механизмі
- Өсу заттары. Өсімдіктерге өсу заттарының әсер ету механизмі. Ауксин мен гиббереллиннің әсері
- Ауксиннің тамырдың өсуіне әсері
- Сперматогенез бен оогенезді салыстыру
- Бағаналы жасушалар: ұғымы және қасиеттері (қайта жаңаруы, жіктелуі). Бағаналы жасушалардың түрлері: эмбриондық және сомалық
- Бағаналы жасушалардың практикада қолданылуы. Этикалық аспектісі
Сұрақтар «Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.