Сперматогенез бен оогенезді салыстыру
22-параграф · Оқулықтың 110–114-беттері
«Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Сперматогенез бен оогенезді салыстыру» тақырыбы, 22-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Қалыпты адамда бір бастапқы сперматоциттің мейоздық ұрпағы төрт сперматид береді. Бір бастапқы ооциттің…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Бір
Жауап нұсқалары
- A.Сегіз
- B.Екі
- C.Нөл, өйткені оогенезде мейоз жүрмейді
- D.Бірдұрыс
- E.Төрт
Түсіндірме
Ереже: Сперматогенезде төрт сперматид қалыптасады; оогенезде тең емес цитокинез цитоплазманы бір ірі функционалдық өнімде сақтайды.
Қолдану: Сұрақ барлық ядролық өнімді емес, ірі аналық өнімді сұрайды. Полярлы денешіктерді функционалдық жұмыртқалар ретінде санамаймыз.
Қате нұсқалар: A) Екі мейоздық бөліну мұндай санды бермейді; ірі аналық өнім біреу.
B) Мейоз I-де ооцит пен полярлы денешік түзіледі; олар екі бірдей функционалдық гамета емес.
C) Оогенезде мейоз жүреді және функционалдық аналық өнім түзіледі.
E) Оогенезде цитоплазма тең бөлінбейді; төрт бірдей ірі функционалдық жұмыртқа түзілмейді. Ишара: Ірі функционалдық жасуша мен кіші полярлы өнімді ажырат.
Дұрыс жауап: Бір аналық жасушада бастапқы даму үшін цитоплазмалық қор мен аппаратты сақтау
Жауап нұсқалары
- A.Екі жасушада бірдей цитоплазмалық қор сақтау
- B.Әр өнімге қос диплоидты геном беру
- C.Ооциттің ядролық геномын толық жою
- D.Хромосомаларды түгел ірі жасушада қалдырып, кішісін ядросыз ету
- E.Бір аналық жасушада бастапқы даму үшін цитоплазмалық қор мен аппаратты сақтаудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Оогенездегі тең емес цитокинез хромосомаларды бөле отырып, органоидтар мен цитоплазманың негізгі бөлігін бір функционалдық өнімде қалдырады.
Қолдану: Полярлы денешік аз цитоплазма алады; ірі ооцит даму басталуына қажетті аппаратты сақтайды. Бұл тек «артық хромосоманы қоқысқа тастау» емес, реттелген мейоз.
Қате нұсқалар: A) Шартта цитоплазма тең бөлінбеген; мақсат екі бірдей ірі өнім емес.
B) Цитоплазма үлесі ядролық плоидтылықты анықтамайды; мейоз гаплоидтыққа әкеледі.
C) Ірі функционалдық өнім генетикалық ақпаратты сақтайды.
D) Цитоплазманың теңсіздігі ядролық материалдың қалыпты мейоздық ажырауын жоймайды. Ишара: Қай жасуша ерте дамуды бастайтын негізгі цитоплазманы сақтайды?
Дұрыс жауап: Аз цитоплазмасы бар мейоздық өнімдер, олар қалыпты ұрықтанатын аналық гамета болмайды
Жауап нұсқалары
- A.Сперматозоидтың қозғалыс органоидтары
- B.Жұмыртқаның сыртындағы барлық фолликул жасушалары
- C.Аз цитоплазмасы бар мейоздық өнімдер, олар қалыпты ұрықтанатын аналық гамета болмайдыдұрыс
- D.Диплоидты толыққанды ұрықтар
- E.Бір ооциттен шығатын төрт бірдей қорлы жұмыртқаның үшеуі
Түсіндірме
Ереже: Полярлы денешіктер оогенездегі асимметриялық бөлінулерден туындайды; негізгі цитоплазма ооцитте сақталады.
Қолдану: Олардың ядролық материал алуы қалыпты мейоздық бөлініспен байланысты. Бірақ аз цитоплазма және даму тағдыры функционалдық аналық өнімнен өзгеше.
Қате нұсқалар: A) Полярлы денешік оогенез өнімі; сперматозоидтың талшығы емес.
B) Фолликул жасушалары сомалық қолдаушы жасушалар; полярлы денешіктер ооциттің мейозынан пайда болады.
D) Олар мейоздық кіші өнімдер; зигота немесе толық ұрық емес.
E) Цитоплазмалары өте аз болғандықтан ірі функционалдық жұмыртқалармен тең емес. Ишара: Фолликул жасушасы мен мейоздық кіші өнімді шатастырма.
Дұрыс жауап: Мейоз I профазасы
Жауап нұсқалары
- A.Мейоз I анафазасында
- B.Мейоз I метафазасында
- C.Мейоз II телофазасында
- D.Мейоз I профазасыдұрыс
- E.Мейоз II метафазасында
Түсіндірме
Ереже: Адам оогенезінде бастапқы ооциттер ұрықтық дамуда мейозға кіріп, профаза I-де ұзақ кідіріс жасайды.
Қолдану: Бұл оогенездің сперматогенезден уақыт бойынша маңызды ерекшелігі. Жыныстық жетілу басталғанда барлық ооцит бірден аяқталмайды; бөлігі кейін циклмен жетіледі.
Қате нұсқалар: A) Ұзақ бастапқы кідіріс гомологтар ажырағанға дейін профаза I-де.
B) Бастапқы ооциттің туғанға дейінгі ұзақ тоқтауы метафаза емес, профаза I.
C) Бұл кейінгі кезең; бірінші бөліну әлі аяқталмаған бастапқы ооцитке сәйкес емес.
E) Бұл қалыпты овуляцияланған екінші реттік ооциттің кідірісі, бастапқы ооциттің емес. Ишара: Бастапқы ооциттің бірінші мейозды бастауын оның аяқталуымен теңестірме.
Дұрыс жауап: Мейоз II метафазасында
Жауап нұсқалары
- A.Мейоз I профазасында
- B.Мейоз II телофазасын аяқтаған күйде
- C.Мейоз I анафазасында
- D.Мейоз II анафазасында
- E.Мейоз II метафазасындадұрыс
Түсіндірме
Ереже: Адамның екінші реттік ооциті қалыпты жағдайда метафаза II-де кідіреді; ұрықтанулық белсену екінші бөлінудің аяқталуына жағдай жасайды.
Қолдану: Сұрақ овуляцияланған ооцит туралы, оны толық аяқталған жұмыртқамен барлық көрсеткіш бойынша теңестірмейміз.
Қате нұсқалар: A) Бұл бастапқы ооциттің кідірісі; екінші реттік ооцит мейоз I-ді аяқтаған.
B) Қалыпты овуляцияланған екінші ооцит метафаза II-де тоқтайды; телофазаға өтуі белсенумен байланысты.
C) Овуляцияланған екінші ооцитте бірінші бөліну аяқталған; гомологтар әлі ажырап жатқан жоқ.
D) Екінші бөлінудің хроматид ажырауы ұрықтанулық белсенуге дейін қалыпты кідіріс кезеңі емес. Ишара: Овуляция және мейоз II аяқталуы бір мезет емес.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Инсулин мысалында гормондардың «нысана-жасушаға» әсер ету механизмі
- Өсу заттары. Өсімдіктерге өсу заттарының әсер ету механизмі. Ауксин мен гиббереллиннің әсері
- Ауксиннің тамырдың өсуіне әсері
- Гаметогенез. Адам гаметогенезінің кезеңдері
- Бағаналы жасушалар: ұғымы және қасиеттері (қайта жаңаруы, жіктелуі). Бағаналы жасушалардың түрлері: эмбриондық және сомалық
- Бағаналы жасушалардың практикада қолданылуы. Этикалық аспектісі
Сұрақтар «Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.