Ustazdyq
Алғашқы 5 сұрақ тегінБиология, 1-бөлім, ҚГБ · 11-сынып · 15 сұрақ

Түрлі концентрациялы тұз ерітінділеріндегі жасушалардың су потенциалын анықтау

Әріптестермен бөлісуWhatsAppTelegram

ЗЖ4-параграф · Оқулықтың 78-беттері

«Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Түрлі концентрациялы тұз ерітінділеріндегі жасушалардың су потенциалын анықтау» тақырыбы, ЗЖ4-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Пияз эпидермисінің тірі жасушаларын әртүрлі концентрациялы NaCl ерітінділерінде зерттейді. Температура…»

Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.

  1. 1

    Пияз эпидермисінің тірі жасушаларын әртүрлі концентрациялы NaCl ерітінділерінде зерттейді. Температура, бақылау уақыты және ұлпа көзі бірдей. Тәуелсіз айнымалы қайсы?

    Дұрыс жауап: NaCl ерітіндісінің концентрациясы

    Жауап нұсқалары

    1. A.Микроскоптың бірдей үлкейтуі
    2. B.Бақылаудың бірдей ұзақтығы
    3. C.Плазмолизге ұшыраған жасушалардың үлесі
    4. D.Пияз эпидермисінің бірдей ұлпа көзі
    5. E.NaCl ерітіндісінің концентрациясыдұрыс

    Түсіндірме

    Ереже: Тәуелсіз айнымалы зерттеуші әдейі өзгертетін фактор; тәуелді айнымалы оның ықпалынан өлшенетін нәтиже.

    Қолдану: Үлгілер арасындағы жоспарлы айырма — NaCl концентрациясы. Басқа аталған жағдайлар әділ салыстыру үшін бірдей ұсталады.

    Қате нұсқалар: A) Үлкейту бақылау әдісінің тұрақты параметрі; ерітінді концентрациясы әсерін алмастырмайды.

    B) Уақыт әдейі тұрақты сақталған, сондықтан өзгертілетін тәуелсіз айнымалы емес.

    C) Бұл тәжірибеде өлшенетін нәтиже, яғни тәуелді айнымалы.

    D) Ұлпа көзі тұрақты жағдай; оны өзгертпей ерітінді әсерін салыстырады. Ишара: Қай шаманы зерттеуші топтан топқа әдейі өзгертті?

  2. 2

    NaCl концентрациясының пияз эпидермисіне әсері тексеріледі. Әр үлгіде 100 тірі жасуша саналып, плазмолиз белгілері барлары тіркелді. Ең қолайлы тәуелді көрсеткіш қандай?

    Дұрыс жауап: Плазмолизге ұшыраған жасушалардың пайызы

    Жауап нұсқалары

    1. A.Зерттеуші дайындаған NaCl концентрациясы
    2. B.Әр үлгінің әсер ету уақыты
    3. C.Санақта қамтылған барлық жасушалардың жалпы саны ғана
    4. D.Плазмолизге ұшыраған жасушалардың пайызыдұрыс
    5. E.Микроскоптың оптикалық үлкейту шамасы

    Түсіндірме

    Ереже: Концентрация әсерін салыстыру үшін жасушалық өзгерісті сандық өлшеу қажет; бірдей саналған жасушалардан алынған пайыз ыңғайлы.

    Қолдану: 100 жасушаның ішінде плазмолиз бар саны үлесті пайызбен тікелей береді. Бұл нәтижені концентрациямен салыстыруға болады.

    Қате нұсқалар: A) Бұл тәуелсіз әсер етуші фактор, жасушалық жауап емес.

    B) Уақыт бірдей сақталуы тиіс; сұралған тәуелді плазмолиз көрсеткіші емес.

    C) Жалпы сан бөлім үшін керек, бірақ плазмолиз бар үлесті жеке өзі көрсетпейді.

    E) Үлкейту өлшеу жағдайы; биологиялық осмостық жауаптың пайызы емес. Ишара: Топтың атауын емес, жасушада өзгерген белгіні өлше.

  3. 3

    Пияз эпидермисі концентрлі ерітіндіге көшірілгенде вакуоль кішірейіп, протопласт қабырғадан ажырады. Бастапқы таза су қозғалысын қай түсіндіру қолдайды?

    Дұрыс жауап: Сыртқы орта потенциалы төмен болып, су жасушадан шықты

    Жауап нұсқалары

    1. A.Сыртқы орта потенциалы төмен болып, су жасушадан шықтыдұрыс
    2. B.Су тек қабырға ішінде жиналып, протопласт көлемі өзгермеді
    3. C.Су сырттан ішке белсенді Na⁺/K⁺-сорғысымен тасымалданды
    4. D.Екі жақтың су потенциалы тең болып, таза ағын болмады
    5. E.Сыртқы орта потенциалы жоғары болып, су жасушаға кірді

    Түсіндірме

    Ереже: Сыртқы толық су потенциалы жасушадан төмен болса, су осмоспен сыртқа өтіп, протопласт көлемі азаяды.

    Қолдану: Бақыланған ажырау — плазмолиз белгісі. Қабырға сақталғанымен, ішкі тірі бөлік суды жоғалтып кішірейген.

    Қате нұсқалар: B) Шартта протопласт ажырап, вакуоль кішірейген; оның су күйі өзгерген.

    C) Na⁺/K⁺-сорғысы су сорғысы емес; плазмолиз су жоғалтумен түсіндіріледі.

    D) Айқын су жоғалтуға сәйкес көлем өзгерісі тең потенциалдар түсіндіруін қолдамайды.

    E) Су кіруі вакуольді кеңейтіп, тургорды көтерер еді; берілген кішіреюмен үйлеспейді. Ишара: Көлем өзгерісі судың қай бағытта өткенін көрсетеді.

  4. 4

    Плазмолизге ұшыраған тірі пияз жасушалары таза суға ауыстырылғаннан кейін протопласттары қабырғаға қайта жанасты. Қай қорытынды ең тікелей негізделеді?

    Дұрыс жауап: Осы жасушаларда су қайта кіріп, деплазмолиз жүрді

    Жауап нұсқалары

    1. A.Протопласт одан әрі су жоғалтты
    2. B.Таза су жасушаның бұрынғы қабырғасын ерітіп жіберді
    3. C.Мембрананың таңдамалы өткізгіштігі толық жойылғаны дәлелденді
    4. D.Осы жасушаларда су қайта кіріп, деплазмолиз жүрдідұрыс
    5. E.Барлық жасушалар кез келген тұз әсерінен толық қалпына келеді

    Түсіндірме

    Ереже: Деплазмолиз — су қайта кіргенде плазмолизден кейінгі протопласт көлемінің қалпына келуі. Қалпына келу жасушаның сақталуына тәуелді.

    Қолдану: Бақыланған жасушаларда вакуоль мен протопласт су алып кеңейген. Қорытындыны осы үлгілермен шектейміз.

    Қате нұсқалар: A) Протопласттың кеңеюі мен жанасуы қосымша су жоғалтуға қарсы нәтиже.

    B) Қайта жанасу қабырғаның сақталғанын көрсетеді; оның еруі берілмеген.

    C) Қайтымды осмостық көлем өзгерісі толық өткізгіштік жойылуын өздігінен дәлелдемейді.

    E) Тәжірибе тек бақыланған тірі үлгілерге қатысты; ұзақ не ауыр зақымданған барлық жасушаны қамтымайды. Ишара: Бақыланған қайтымдылықты барлық жағдайда міндетті қалпына келу деп жалпылама.

  5. 5

    Әртүрлі NaCl ерітінділерінде жасушалар 2, 5 және 20 минуттан соң қаралды. Концентрацияның әсерін әділ салыстыру үшін қандай өзгеріс қажет?

    Дұрыс жауап: Барлық үлгіні бірдей әсер ету уақытынан кейін бақылау

    Жауап нұсқалары

    1. A.Бір үлгінің уақытын ғана ұлғайтып, басқаларын қалдыру
    2. B.Әр үлгі үшін басқа өсімдік түрін қолдану
    3. C.Ерітінді концентрациясын тіркемей, тек уақытты жазу
    4. D.Тек ең айқын плазмолизі бар үлгіні сақтау
    5. E.Барлық үлгіні бірдей әсер ету уақытынан кейін бақылаудұрыс

    Түсіндірме

    Ереже: Бір фактордың әсерін бағалағанда басқа маңызды жағдайлар, соның ішінде әсер ету уақыты, бірдей болуы керек.

    Қолдану: Ұзақ әсер алған жасушалар өзгеше плазмолиз көрсетуі мүмкін. Бірдей уақыт нәтижедегі айырманы концентрациямен байланыстыруды жақсартады.

    Қате нұсқалар: A) Уақыт айырмасы сақталып, концентрация әсерімен шатасады.

    B) Өсімдік түрінің айырмасы қосымша шатастырушы фактор енгізеді.

    C) Тәуелсіз фактордың мәндері жоғалса, концентрация әсерін бағалау мүмкін емес.

    D) Бұл нәтижені таңдап қалдыру болып, барлық концентрацияның әсерін әділ салыстырмайды. Ишара: Концентрациядан басқа өзгеріп тұрған шаманы тап.

Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ

Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.

Жинақты сатып алу · 200 ₸Бүкіл кітап — 2000 ₸ (28 × 200 ₸ орнына)

Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.

Кітаптың басқа тақырыптары

Сұрақтар «Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.