Су потенциалы

Ереже: Судың енжар таза қозғалысы жоғары толық су потенциалынан төмен толық су потенциалына бағытталады.

Қолдану: Теріс сандарды салыстырғанда −0,2>−0,8. Сондықтан A жоғары, B төмен потенциалды орта болып, су A-дан B-ға өтеді.

Қате нұсқалар: A) −0,8 МПа −0,2 МПа-дан төмен; бастапқы енжар таза бағыт төменнен жоғарыға емес.

C) Толық потенциалдар тең емес және мембрана су өткізеді, сондықтан таза ағынға айырма бар.

D) Осмостық қозғалыс үшін тікелей АТФ гидролизі міндетті емес; потенциал айырмасы жеткілікті қозғаушы шарт.

E) Теріс мәндер арасында да жоғарыдан төменге ағын жүреді; белгі емес, салыстырмалы айырма маңызды. Ишара: Теріс санның нөлге жақыны үлкен екенін ескер.

Ереже: Су потенциалы анықтамалық таза судың күйімен салыстырылады; бірдей температурада артық қысымсыз таза суға нөлдік мән беріледі.

Қолдану: Сұрақ арнайы анықтамалық жағдайды береді. Бұл нөл судың энергиясы мүлде жоқ деген емес, салыстырудың бастапқы деңгейі.

Қате нұсқалар: A) Анықтамалық артық қысымсыз таза суға нөл беріледі; +1 үшін қосымша оң қысым сияқты шарт керек.

B) Бұл теріс осмостық не керілу әсерінің мысалы болуы мүмкін, бірақ берілген анықтамалық мән емес.

C) Бұл сан эталондық нөлге сәйкес емес; оны негіздейтін қосымша әсер берілмеген.

D) Осындай төмен мән үшін өзге физикалық орта керек; анықтамалық таза су нөлмен салыстырылады. Ишара: Анықтамалық нөлді энергияның мүлде жоқтығымен шатастырма.

Ереже: Еріген заттар судың осмостық потенциалын төмендетеді. Бірдей басқа жағдайларда бөлшектер концентрациясы артқан сайын Ψs терісірек болады.

Қолдану: Сахароза ерігенде таза судағы анықтамалық нөлден төмен осмостық потенциал пайда болады; қысым тұрақты болғандықтан бұл толық потенциалды да төмендетеді.

Қате нұсқалар: A) Осмостық потенциал тұзға ғана емес, қант сияқты еріген заттарға да қолданылады.

B) Еріген зат осмостық потенциалды төмендетеді; оң қысым потенциалы бөлек құрамбөлік.

D) Еріген бөлшектердің әсері ерітіндінің физикалық қасиеті; ол үшін АТФ қажет емес.

E) Таза суға тән нөлдік осмостық потенциал еріген зат қосылғаннан кейін сақталмайды. Ишара: Қант та еріген бөлшек береді; тек тұзды ойлама.

Ереже: Берілген қарапайым модельде Ψ=Ψs+Ψp; әр құрамбөліктің таңбасы сақталады.

Қолдану: −0,9+0,4=−0,5 МПа. Оң тургор қысымы теріс осмостық потенциалдың әсерін ішінара өтейді.

Қате нұсқалар: A) Модульдердің айырмасы 0,5 болғанымен, теріс осмостық құрамбөліктің шамасы үлкен, нәтиже теріс.

B) Бұл тек қысым құрамбөлігі; осмостық потенциал да қосылуы керек.

C) Бұл қысым потенциалын елемегендегі мән; шартта +0,4 МПа бар.

E) Қысым потенциалы оң болғандықтан оны теріс қосуға болмайды: −0,9+0,4. Ишара: Формулаға мәндерді таңбасымен қой.

Ереже: Осмостық және қысым құрамбөліктерінің қосындысы толық потенциалды анықтайды. Тең толық потенциалдар арасында таза енжар ағын болмайды.

Қолдану: Жасуша ішінде −0,7+0,7=0 МПа, сыртта да 0 МПа. Ерітінділер құрамының айырмасы болса да, қысым оны өтеген.

Қате нұсқалар: A) Осмостық әсер оң қысыммен толық өтелген; тек еріген затты ескеріп қорытынды жасау жеткіліксіз.

B) Оң қысымның өзі ғана емес, толық потенциал салыстырылады; ішкі және сыртқы мәндер тең.

C) Бұл су потенциалдарының физикалық теңдігі; осмосқа тікелей АТФ қажет емес.

E) Таза ағынның болмауы молекулалық қозғалыстың тоқтауын білдірмейді; екі бағыттағы қозғалыс теңесуі мүмкін. Ишара: Еріген зат пен қысымды бірге есепте.