Фотосинтез жылдамдығына әсер ететін факторлар

Ереже: Шектеуші фактор берілген жағдайда процестің өсу мүмкіндігін тежейді. Өзге шарттар тұрақты кезде оны арттыру жылдамдықты өсірсе, сол аралықтағы шектеу туралы дәлел алынады.

Қолдану: Тәжірибеде тек жарық өзгерген және жылдамдық өскен. Сондықтан қорытынды осы зерттелген жарық аралығына қатысты; барлық жағдайда жарық шектеуші болады деген емес.

Қате нұсқалар: A) Су тұрақты; оның өзгерісі сыналмаған.

B) Температура тұрақты, байқалған өзгерісті оның өзгеруімен түсіндірмейміз.

C) Бір өсімдік зерттелген; түр айырмасы бұл салыстыруда жоқ.

E) CO2 өзгермеген, ал жарықты арттыру жауап берді; бақылау жарық шектеуін қолдайды. Ишара: Өзгертілген фактор мен жауапты салыстыр.

Ереже: Жауап қисығындағы плато қосымша фактордың шектеуін немесе аппараттың қанығуын көрсетуі мүмкін. Бірақ платодан нақты факторды жалғыз өзі анықтау жеткіліксіз.

Қолдану: 4 және 6 жарық бірлігінде жылдамдық бірдей. Осы дерек жарықтың соңғы өсімі нәтиже бермегенін көрсетеді; CO2 немесе температура себеп болғанын қосымша тәжірибе анықтайды.

Қате нұсқалар: A) 2→4 аралығында жылдамдық 3→6 өскен; барлық аралыққа жалпылау дұрыс емес.

B) Жылдамдық нөл емес, 6 бірлік сақталған.

C) Соңғы екі мән де 6; өсу жоқ.

D) Плато басқа фактордың рөлін көрсетуі мүмкін, бірақ нақты CO2-ні бөлек сынау керек. Ишара: Соңғы екі жылдамдық мәнін ғана салыстыр.

Ереже: Көміртек бекіту CO2 қолжетімділігіне тәуелді. Өзге шарттар сақталғанда CO2 өсіміне оң жауап байқалса, осы аралықта CO2 жеткіліксіздігі шектеу болғанын қолдайды.

Қолдану: Тек CO2 өзгергендіктен оның әсерін салыстыруға негіз бар. Бірақ нәтиже нақты өсімдікке және мөлшер аралығына қатысты; жоғары мөлшерлерді тексермей әмбебап ұсыныс жасамаймыз.

Қате нұсқалар: A) Температура бірдей сақталған; өзгерген фактор CO₂.

C) Нәтиже тек сыналған аралық пен өсімдікке қатысты.

D) Жарық жеткілікті жағдайда сақталған; CO₂ айырмасы зерттелген.

E) Бір факторға жауап басқа қажетті ресурсты жоймайды. Ишара: Қорытындыны сыналған концентрациялармен шекте.

Ереже: Лептесіктер су жоғалтуды және газ алмасуды реттейді. Олардың жабылуы суды үнемдеуі мүмкін, бірақ CO2 диффузиясын шектеп, көміртек бекітуді азайтады.

Қолдану: Шарт жарық жеткілікті екенін береді, сондықтан жарық тапшылығын негізгі себеп етпейміз. Су тапшылығы лептесік арқылы CO2-ге жанама әсер еткен.

Қате нұсқалар: A) Саңылау жабылуы газ диффузиясын шектей алады; берілген механизмге кері.

B) Көміртек бекітуге CO₂ қажет; жарық оның тапшылығын автоматты өтемейді.

C) Суда көміртек жоқ; жанама әсер CO₂ қолжетімділігіне қатысты.

E) Олар су буы және газдың өтуін реттейді; CO₂ жолын елемеу қате. Ишара: Суды үнемдейтін әрекет басқа қандай ресурсқа жолды тарылтады?

Ереже: Күдікті шектеуші факторды тексеру үшін оны өзгертіп, қалған шарттарды сақтау керек. Қаныққан факторды тағы арттыру басқа тапшылықты міндетті түрде өтемейді.

Қолдану: CO2 төмен әрі жарық жеткілікті. Сондықтан CO2-ні жеке арттырып, жылдамдыққа жауапты өлшейміз; нәтижеге дейін өсім міндетті болады деп жарияламаймыз.

Қате нұсқалар: B) Бұл қосымша тапшылық туғызады; CO2 әсерін таза тексермейді.

C) Нәтиженің қай фактордан туғанын ажырату қиындайды.

D) Жарық қанығуы берілген; күдікті CO2 шектеуі өзгермейді.

E) Жарық шартын өзгерту жаңа шектеу енгізеді. Ишара: Жоспар күдікті тапшылықты нақты өзгертеді ме?