Әртүрлі өсімдік жасушаларындағы фотосинтездеуші пигменттердің мөлшерін зерттеу

Ереже: Хроматографиялық бөліну компоненттердің қозғалмалы және тұрақты фазалармен әртүрлі әрекеттесуіне негізделеді. Еріткішпен жақсырақ көшетін және қағазда көбірек ұсталып қалатын заттардың жүріп өткен жолы әртүрлі болады.

Қолдану: Бір сығындының бірнеше аймақ беруі оның компоненттері бірдей жылдамдықпен таралмағанын көрсетеді. Бұл жаңа элемент түзілуі емес, бар компоненттердің кеңістікте бөлінуі.

Қате нұсқалар: A) Бірдей миграция бірнеше ажырасқан аймақтың негізгі себебін бермейді.

B) Тұрақты және қозғалмалы фазалармен әртүрлі әрекет бөлінуге маңызды; бәрі бірдей болса сипатталған айырма түсіндірілмейді.

C) Масса енгізілген мөлшерге ықпал етуі мүмкін; салыстырмалы көшу фазалық әрекетке байланысты.

D) Ортақ фронт компоненттердің бірдей жол жүруін міндеттемейді. Ишара: Еріткішке ілесу мен қағазда ұсталу арасындағы айырманы қарастыр.

Ереже: Салыстырмалы зерттеуде үлгінің шығу тегі сақталуы және бөтен үлгімен ластану азайтылуы керек. Жеке ыдыстар нәтижені дұрыс үлгіге байланыстыруға мүмкіндік береді.

Қолдану: Екі жапырақ араласса, шыққан жолақтардың қай өсімдікке тиесілі екені белгісіз болады. Сондықтан оларды бөлек дайындау зерттеу сұрағына жауап берудің қажетті шарты.

Қате нұсқалар: A) Зерттеу жеке өсімдіктерді салыстырады; біріктіру шығу тегін жоғалтады.

C) Жеке ыдыс құрамды бірдей етпейді; араласуды болдырмайды.

D) Бұл жаңа аралас фактор енгізеді; жеке дайындау бірдей салыстыру шарттарын сақтауға көмектеседі.

E) Үлгі бөлу бастапқы мөлшерді теңестіруді алмастырмайды. Ишара: Қоспа араласқаннан кейін әр компоненттің бастапқы өсімдігін білу мүмкін бе?

Ереже: Үлгіаралық ластану бір өсімдіктен қалған пигменттің басқа үлгіге түсуіне әкелуі мүмкін. Бұл ортақ компонент бар деген қате қорытынды туғызады.

Қолдану: Екінші сығындыда біріншіге тән жолақ пайда болса, оны бірден екінші өсімдіктің табиғи пигменті деп санай алмаймыз. Әр үлгіге жаңа сүзгі қолдану осы қауіптің алдын алады.

Қате нұсқалар: A) Қайта қолданылған сүзгі алдыңғы пигментті тасуы мүмкін; ортақтықты автоматты растамайды.

C) Қалдық еріткішке қайта еруі мүмкін; ластануды елемеуге болмайды.

D) Ластану мөлшері анық берілмеген; дәл екі еселеу шықпайды.

E) Қалдықтың түсуі жалған қосымша сигнал беруі мүмкін; жоғалу міндетті емес. Ишара: Қағазда бұрынғы үлгіден қалған зат бар ма?

Ереже: Сығынды концентрациясын салыстыруда бастапқы ұлпа массасы мен еріткіш көлемі бірдей болуы керек. Концентрация айырмасы жалпы пигмент мөлшерінен ғана емес, сұйылту дәрежесінен де туындайды.

Қолдану: B-де еріткіш екі есе көп. Сондықтан бірдей пигмент мөлшері болса да B сығындысы солғындау болуы мүмкін; қоюлықты өсімдіктің құрамына бірден телуге болмайды.

Қате нұсқалар: A) Қосымша еріткіш сұйылтуы мүмкін, бірақ пигменттің жартысын химиялық жоюы міндетті емес.

B) Дерек кері міндетті қорытындыға да жеткіліксіз; әдістемелік айырма бар.

C) Түс қарқындылығы концентрацияға байланысты; сұйылту айырмасы ескерілуі керек.

E) Масса тең болғанымен еріткіш көлемі әртүрлі; бұл концентрацияны өзгертеді. Ишара: Пигмент мөлшері мен ерітінді концентрациясын ажырат.

Ереже: Бөліну аймақтарының қарқындылығы қолданылған зат мөлшеріне тәуелді. Салыстыру үшін сығынды дайындау шарттарымен бірге қағазға жағылған көлем де теңестіріледі.

Қолдану: B-дан үш есе көп тамшы енгізілген. Оның қоюлау жолағы бастапқы жапырақта пигмент көп болғанын емес, енгізілген үлгінің көптігін көрсетуі мүмкін.

Қате нұсқалар: B) Жүктеме мөлшері бөлек фактор; тең экстракция оны автоматты теңестірмейді.

C) Жағылған көлем үш есе болуы бастапқы концентрация үш есе деген емес.

D) Сигналға енгізілген зат мөлшері де әсер етеді.

E) Сыртқы түс бұл әдістің жүктеме айырмасын түзейтін толық сандық өлшем емес. Ишара: Тек сығындыны дайындауды емес, қағазға қанша үлгі түскенін де тексер.