Хлоропластың құрылымдық құрамбөліктері және олардың қызметтері
6-параграф · Оқулықтың 34–38-беттері
«Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Хлоропластың құрылымдық құрамбөліктері және олардың қызметтері» тақырыбы, 6-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Өсімдік жасушасындағы хлоропласттың негізгі қызметі қандай?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Фотосинтезді жүзеге асыру
Жауап нұсқалары
- A.Жасушаның барлық генін ядро орнына түгел сақтау
- B.Тек крахмал қорын сақтап, фотосинтезге қатыспау
- C.Тек қызғылт сары пигмент жинап, жарық энергиясын пайдаланбау
- D.Фотосинтезді жүзеге асырудұрыс
- E.Тек жасуша ішіндегі қалдықтарды қорыту
Түсіндірме
Ереже: Хлоропласт — фотосинтезге маманданған пластид. Оның пигменттері жарықты сіңіруге, ал мембраналық және стромалық жүйелері энергия түрленуі мен көміртек бекітуге қатысады.
Қолдану: Негізгі қызметті басқа пластидтердің қор жинау немесе түс беру қызметтерімен шатастырмаймыз. Хлоропласттың фотосинтездік аппараты осы қызметке бейімделген.
Қате нұсқалар: A) Хлоропластта өз ДНҚ-сы бар, бірақ ядролық геномның түгел орнына жүрмейді.
B) Бұл лейкопласттың кейбір түрлеріне тән сипаттама; хлоропласттың негізгі фотосинтез қызметін жоққа шығарады.
C) Бұл хромопласт сипаттамасына жақын; хлоропласт фотосинтезге қатысады.
E) Бұл хлоропласттың негізгі қызметі емес; фотосинтездік құрылымдары бар. Ишара: Пластидтің атқаратын қызметін оның фотосинтездік пигменттерімен байланыстырып көр.
Дұрыс жауап: Тилакоид мембранасында
Жауап нұсқалары
- A.Хлоропласттың сыртқы қабықша мембранасында
- B.Хлоропласттың ішкі қабықша мембранасында
- C.Қабықшаның мембранааралық кеңістігінде еркін күйде
- D.Строманың бос сұйықтығында мембранасыз күйде
- E.Тилакоид мембранасындадұрыс
Түсіндірме
Ереже: Хлоропласттың екі мембраналы қабықшасы мен ішіндегі тилакоидтық мембрана жүйесін ажырату керек. Жарық реакцияларының негізгі аппараты тилакоид мембранасымен байланысты.
Қолдану: Сұрақ жарықты қабылдайтын пигменттер мен фотожүйелердің орнын сұрайды. Сондықтан органоидті шектейтін қабықшаны емес, ішкі тилакоид мембранасын таңдаймыз.
Қате нұсқалар: A) Сыртқы шекара негізгі фотожүйелердің тилакоидтық орнын алмастырмайды.
B) Ішкі қабықша мен тилакоид мембранасы бөлек жүйелер.
C) Фотожүйелер осы бос кеңістікте емес, тилакоидтық мембрана кешендерімен байланысты.
D) Негізгі фотожүйелер мембранаға ұйымдасқан; строма басқа ферменттік сатыларды қамтиды. Ишара: Органоидті қоршаған қабықша мен фотосинтездік ішкі мембрана бір құрылым емес.
Дұрыс жауап: Грана
Жауап нұсқалары
- A.Пластидтік геном
- B.Тилакоид люмені
- C.Гранадұрыс
- D.Строма
- E.Мембранааралық кеңістік
Түсіндірме
Ереже: Грана — тилакоидтардың жинақталған шоғы. Жеке тилакоид, оның ішкі люмені және бүкіл стромалық орта — әртүрлі құрылымдық деңгейлер.
Қолдану: Шарт дискілердің бірінің үстіне бірі жиналуын сипаттайды. Осы пішін гранаға сәйкес; сұйықтықты немесе ДНҚ-ны атау дұрыс болмайды.
Қате нұсқалар: A) Геном — генетикалық ақпарат жиынтығы; мембраналық дискілер шоғы емес.
B) Люмен — бір тилакоидтың ішкі кеңістігі; шоғыр атауы емес.
D) Строма — тилакоидтарды қоршаған сұйық орта, олардың шоғы емес.
E) Бұл қабықшаның екі мембранасының арасындағы кеңістік; тилакоидтар шоғы емес. Ишара: Жеке диск пен бірнеше дисктің шоғын ажырат.
Дұрыс жауап: Строма
Жауап нұсқалары
- A.Тилакоид люмені
- B.Мембранааралық кеңістік
- C.Цитоплазма
- D.Стромадұрыс
- E.Грана
Түсіндірме
Ереже: Строма хлоропласттың ішкі қабықшасының ішінде, тилакоидтардан тыс орналасады. Онда көміртек бекітуге қатысатын ферменттер және органоидтің генетикалық аппараты бар.
Қолдану: Орналасуды екі белгімен анықтаймыз: хлоропласттың ішінде, бірақ тилакоидтың сыртында. Бұл тилакоид люмені емес, строма.
Қате нұсқалар: A) Люмен тилакоидтың ішінде; сұрақ оны сыртынан қоршаған орта туралы.
B) Ол қабықшаның екі мембранасы арасында; көміртек бекітудің негізгі стромалық ортасы емес.
C) Цитоплазма хлоропласттан тыс жасушалық орта; бұл сұрақ органоидтің ішін сипаттайды.
E) Грана — тилакоидтар шоғы, сұйық ортаның атауы емес. Ишара: Сұйық орта тилакоидтың ішінде ме, сыртында ма?
Дұрыс жауап: Тилакоид люмені
Жауап нұсқалары
- A.Тилакоид люменідұрыс
- B.Строма
- C.Қабықшаның мембранааралық кеңістігі
- D.Грана
- E.Стромалық ламелла
Түсіндірме
Ереже: Тилакоид мембранасы люмен деп аталатын ішкі кеңістікті қоршайды. Люмен мен строманың бөлінуі жарық реакцияларында протондық градиенттің қалыптасуына маңызды.
Қолдану: Берілген құрылым қабықша емес, тилакоид мембранасының ішкі жағы. Сондықтан қуыс люмен деп аталады; сыртындағы стромамен айырмасын сақтаймыз.
Қате нұсқалар: B) Строма тилакоидтың сыртындағы орта; оның қуысы емес.
C) Бұл екі шекара мембранасының арасында; жеке тилакоид ішіне сәйкес емес.
D) Грана бірнеше тилакоидтың шоғы, жеке ішкі қуыс емес.
E) Ламелла тилакоидтық мембраналарды жалғайтын құрылым; қуыс атауы люмен. Ишара: Тилакоидтың екі жағындағы кеңістіктерді бөлек ата.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Иммобилизациялаудың ферменттер белсенділігіне әсерін зерттеу
- Транскрипция
- Трансляция кезеңдері
- Генетикалық код қасиеті
- Әртүрлі өсімдік жасушаларындағы фотосинтездеуші пигменттердің мөлшерін зерттеу
- Фотосинтездің жарық фазасы. Фотофосфорлау
- Фотосинтездің қараңғы фазасы. Кальвин циклі
- Фотосинтез жылдамдығына әсер ететін факторлар
Сұрақтар «Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.