Пластмассалар мен талшықтарды анықтау
ЗЖ8-параграф · Оқулықтың 160–162-беттері
«Химия, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Пластмассалар мен талшықтарды анықтау» тақырыбы, ЗЖ8-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Полимер үлгісі суда өзгеріссіз қалды. Осы жалғыз бақылаудан не айтуға болады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Берілген жағдайда суда ерігені байқалмады; нақты полимерді анықтауға қосымша белгі керек
Жауап нұсқалары
- A.Берілген жағдайда суда ерігені байқалмады; нақты полимерді анықтауға қосымша белгі керекдұрыс
- B.Барлық жағдайда ешбір еріткіш әсер етпейді
- C.Бұл міндетті тек полиэтилен
- D.Бұл міндетті нәруызға дейін гидролизденді
- E.Полимерде ешбір коваленттік байланыс жоқ
Түсіндірме
Ереже: Сапалық тануда бір физикалық белгі көбіне көптеген материалға ортақ. Ерігіштік нәтиже нақты еріткіш пен жағдайда бағаланып, жеке сәйкестік бірнеше тәуелсіз белгімен тексеріледі.
Қолдану: Суда ерімеу байқалды, бірақ ол полиэтиленнің ғана белгісі емес. Сондықтан бақылауды осы жағдаймен шектеп, қосымша құрам не қасиет дерегін сұрау ғылыми тұрғыдан дұрыс.
Қате нұсқалар: B) Бір судағы жағдайдан барлық еріткіш пен температураға жалпылауға болмайды.
C) Көптеген басқа полимер де суда ерімеуі мүмкін; бір белгі жеке сәйкестікті бермейді.
D) Суда өзгеріссіз қалу гидролиз өнімдері түзілгенін көрсетпейді.
E) Ерігіштік бақылауы молекулалық қаңқада байланыс жоқтығын білдірмейді. Ишара: Ортақ белгі бір заттың жеке белгісі болмауы мүмкін.
Дұрыс жауап: Термопластикалық мінез
Жауап нұсқалары
- A.Міндетті қайтымсыз термореактивті қатаю
- B.Әр қыздырғанда атомдардың жаңа элементке айналуы
- C.Барлық тізбектің толық гидролизі
- D.Барлық жағдайда міндетті жану
- E.Термопластикалық мінездұрыс
Түсіндірме
Ереже: Термопластикалық қасиет жұмсару–қатаю циклінде қайта пішін беру мүмкіндігімен танылады. Осы белгі химиялық ыдырауды немесе күйіп жойылуды міндетті түрде білдірмейді.
Қолдану: Берілген үлгі екі рет қайта пішінделген. Бұл термопласт екенін қолдайды, бірақ оның дәл PE немесе PP екенін жалғыз өзі анықтамайды; басқа тану дерегі керек.
Қате нұсқалар: A) Шарт бірнеше рет қайтымды пішінделуді береді, біржола тор түзілуін емес.
B) Қарапайым пішін өзгерісі элемент ядроларын өзгертпейді.
C) Қайта пішін беру тізбекті шағын молекулаларға толық ыдырату белгісі емес.
D) Салқындап қайта қалыптану жанудың қайтымсыз химиялық өзгерісіне сәйкес емес. Ишара: Пішін өзгерісі қайтымды ма?
Дұрыс жауап: Мономердің C=C тобы полимердің қаныққан қаңқасына айналған
Жауап нұсқалары
- A.Теріс белгі полимердің молярлық массасын дәл көрсетеді
- B.Әр полиэтилен буынында бос этен қос байланысы сақталған
- C.Мономердің C=C тобы полимердің қаныққан қаңқасына айналғандұрыс
- D.Бром суы кез келген жағдайда барлық полимерге бірдей әсер етеді
- E.Полиэтиленде көміртек атомдары жоқ
Түсіндірме
Ереже: Этеннің қосылу полимерленуінде қос байланыстың π-бөлігі жаңа тізбек байланыстарына жұмсалады. Қаныққан негізгі қаңқа алкеннің әдеттегі бром қосу реакциясын бермейді.
Қолдану: PE буыны–CH2–CH2–болғандықтан бастапқы CH2=CH2 қасиетін дайын материалға тікелей телуге болмайды. Теріс нәтиже құрылыммен үйлеседі, бірақ тізбек ұзындығын анықтамайды.
Қате нұсқалар: A) Түссізденбеу сандық молярлық масса өлшемі емес; бұл дерекпен M анықталмайды.
B) Қосылу полимерленуінен кейін негізгі буын–CH2–CH2–; алкендік C=C сол күйде қалмайды.
D) Әсер полимердің құрылымы және жағдайға тәуелді; әмбебап бір реакция жоқ.
E) PE көмірсутектік полимер; көміртек жоқтығы емес, қаныққан қаңқа маңызды. Ишара: Мономердің қасиеті дайын буынға түгел сақталмайды.
Дұрыс жауап: Ароматты сақина мен алкендік C=C реакциялары бірдей емес
Жауап нұсқалары
- A.Бром суының теріс нәтижесі үлгіде сақина жоқтығын дәлелдейді
- B.Ароматты сақина мен алкендік C=C реакциялары бірдей емесдұрыс
- C.Бензол сақинасы міндетті суға толық ериді
- D.Полистиролдың негізгі буынында мономердің винил C=C сы сақталған
- E.Полистиролда кез келген πэлектрон жоқ
Түсіндірме
Ереже: Ароматты πжүйе алкендік қос байланыспен бірдей реакциялық мінез көрсетпейді. Полистиролда винил бөлігі тізбекке қосылған, ал фенил бүйір топтары ароматты қалпында сақталған.
Қолдану: Сондықтан бензол сақинасына қарап әдеттегі алкендік бром қосуын міндеттеуге болмайды. Ароматты орынбасу басқа жағдайларды қажет етуі мүмкін; сынақты құрылымға сәйкес түсіндіру керек.
Қате нұсқалар: A) Сақина әдеттегі алкен сынағына дәл сондай жауап беруге міндетті емес; теріс белгі оны жоққа шығармайды.
C) Ерігіштік бұл реакциялық айырманың себебі емес; ароматтылық маңызды.
D) Винил бөлігі полимерленіп қаңқаға енген; сақина мен бұрынғы винил бөлігі бөлек.
E) Ароматты сақинада πжүйе бар, бірақ ол алкеннің оқшау қос байланысына тең емес. Ишара: Ароматты πжүйені оқшау C=C пен теңестірме.
Дұрыс жауап: Үлгі қалқып жоғары көтеріледі
Жауап нұсқалары
- A.Үлгі міндетті төмен батады
- B.Үлгі міндетті толық ериді
- C.Қалқу үшін тығыздық міндетті судан үлкен болуы керек
- D.Үлгі қалқып жоғары көтеріледідұрыс
- E.Үлгі міндетті жаңа химиялық элементке айналады
Түсіндірме
Ереже: Ауа қуысы жоқ қарапайым үлгінің қалқуы оның орташа тығыздығын сұйық тығыздығымен салыстыруға тәуелді. Материал тығыздығы төмен болса толық батырылған үлгі жоғары қарай қозғалады.
Қолдану: 0,90<1,00 болғандықтан ығыстыру күші салмақтан артық, үлгі көтеріледі. Бұл белгі материалдың дәл атауын не ерігіштігін анықтамайды; тек берілген модельдегі қалқуды болжайды.
Қате нұсқалар: A) Материал тығыздығы судан төмен; бірдей көлемде оның салмағы су ығыстыру күшінен аз.
B) Тығыздық ерігіштікті анықтамайды; шартта еру туралы дерек жоқ.
C) Бұл қатынас кері; берілген жеңіл үлгінің тығыздығы төмен.
E) Тығыздық салыстыруы физикалық қозғалысты түсіндіреді, ядролық өзгеріс емес. Ишара: Қай тығыздық кіші екенін салыстыр.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Нуклеин қышқылдары туралы түсінік және олардың жіктелуі, ДНҚ мен РНҚ құрылысы
- Гендік инженерия мен биотехнология
- Жасанды және синтетикалық полимерлер
- Пластмассалар, каучуктер, талшықтар
- Қазақстанда өндірілетін полимерлердің түрлері
- Дәрумендер және гормондар туралы түсінік. Биогенді органикалық заттардың рөлі
- Химия және өмір
- Атмосфера, гидросфера және литосфераның ластануы
Сұрақтар «Химия, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.