Пластмассалар, каучуктер, талшықтар
46-параграф · Оқулықтың 152–160-беттері
«Химия, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Пластмассалар, каучуктер, талшықтар» тақырыбы, 46-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Стирол C6H5CH=CH2 полимерленгенде қандай бүйір топ негізгі буында сақталады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Фенил C6H5
Жауап нұсқалары
- A.Тек метил CH3
- B.Фенил C6H5дұрыс
- C.Амин NH2
- D.Хлор Cl
- E.Карбоксил COOH
Түсіндірме
Ереже: Стиролдың винил бөлігі қосылу полимерленуіне қатысып, бензолдық фенил бөлігі бүйір орынбасушы ретінде сақталады. Нәтиже–CH2–CH(C6H5)–буыны бар полистирол.
Қолдану: C6H5CH=CH2 құрылымындағы C6H5 сақинасы қос байланыстан бөлек. Полимер тізбек винил бөлігінен құралады, сондықтан фенил бүйірде қалады, Cl не NH2 пайда болмайды.
Қате нұсқалар: A) Стиролдың бүйір тобы фенил, метил болса пропенге сәйкес келер еді.
C) Стиролда азот жоқ; полимерлену жаңа амин тобын енгізбейді.
D) Стиролда Cl жоқ; оның полимеріне хлорды өздігінен енгізуге болмайды.
E) Стиролда карбоксил жоқ; бұл басқа функционалдық мономерді талап етеді. Ишара: Винил бөлігі мен сақинаны бөлек қара.
Дұрыс жауап: CF2=CF2
Жауап нұсқалары
- A.CH2=CHCl
- B.CH2=CHCH3
- C.C6H5CH=CH2
- D.CF2=CF2дұрыс
- E.CH2=CH2
Түсіндірме
Ереже: Политетрафторэтилен тетрафторэтеннің қосылу полимерленуінен түзіледі. Оның буыны–CF2–CF2–болғандықтан мономерде екі C және төрт F бар қос байланыс қажет.
Қолдану: CF2=CF2 қос байланысы ашылып тізбекке жалғанады, F атомдары сақталады. Қалған мономерлер сутекті не хлорлы басқа полимерлерге сәйкес.
Қате нұсқалар: A) Бұл поливинилхлоридтің мономері, фтордың орнына хлор бар.
B) Бұл полипропилен мономері; құрамында F көрсетілмеген.
C) Бұл полистирол мономері; тефлонның C2F4 құрамы емес.
E) Бұл полиэтилен мономері; фторланған тефлон буыны үшін F қажет. Ишара: –CF2–CF2–буынына сәйкес қос байланысты мономерді тап.
Дұрыс жауап: Электр тогын нашар өткізуі
Жауап нұсқалары
- A.Барлық жағдайда жоғары қызуға шексіз төзуі
- B.Кез келген қышқылмен міндетті газ бөлуі
- C.Суда міндетті толық иондарға ыдырауы
- D.Электр тогын нашар өткізуідұрыс
- E.Электр тогын металдай жақсы өткізуі
Түсіндірме
Ереже: Диэлектрик электр тогын нашар өткізеді, сондықтан өткізгішті айналадағы ортадан оқшаулауға жарайды. Материал таңдағанда электрлік қасиетпен қатар жылулық және механикалық шектер де ескеріледі.
Қолдану: Полиэтиленнің төмен электрөткізгіштігі кабель сыртында қажет. Бұл қасиет оны кез келген температурада өзгермейтін материал етпейді; берілген мақсатқа сәйкес белгі ғана таңдалады.
Қате нұсқалар: A) Оқшаулағыш болу шексіз жылулық төзімділік емес; қолданылу температурасының шегі бар.
B) Мұндай реакциялық белгі электрлік оқшаулауды қамтамасыз етпейді.
C) Полиэтилен иондық тұз емес; судағы иондық ыдырау кабель оқшаулағышын түсіндірмейді.
E) Оқшаулау үшін өткізгіштік төмен болуы керек; металдық өткізгіштік мақсатқа қайшы. Ишара: Оқшаулағышқа төмен өткізгіштік керек.
Дұрыс жауап: Эластомер, мысалы каучук
Жауап нұсқалары
- A.Эластомер, мысалы каучукдұрыс
- B.Тек толық гидролиз өнімдері
- C.Жеке этен газы
- D.Кез келген сынғыш шыны тәрізді пластик
- E.Барлық жағдайда толық торлы қатты термореактив
Түсіндірме
Ереже: Эластомерлер созылуға және күш алынғанда пішінін қалпына келтіруге қабілетті. Иілгіш тізбектердің қайта реттелуі мен шектеулі айқас байланыстар осы қайтымдылыққа көмектеседі.
Қолдану: Берілген мінез каучук тәрізді эластомерге сәйкес. Материалдың полимер болуы жалғыз өзі бәрін бірдей серпімді етпейді; қатты пластик пен эластомер ажыратылады.
Қате нұсқалар: B) Аминқышқыл не басқа шағын өнім қоспасы полимердің серпімді тізбектік мінезін түсіндірмейді.
C) Газ макромолекулалық серпімді материал емес; созылу туралы берілген белгіге сәйкес емес.
D) Сынғыш материал үлкен созылуда қайтымды пішінін сақтамай сынуы мүмкін.
E) Қатты тығыз тор міндетті үлкен қайтымды созылу бермейді; эластомердің мінезі бөлек. Ишара: Күш алынғаннан кейінгі қалпына келуге назар аудар.
Дұрыс жауап: Жасанды химиялық талшық
Жауап нұсқалары
- A.Шағын мономерден жаңадан синтезделген талшық
- B.Жасанды химиялық талшықдұрыс
- C.Табиғи мақта талшығы, өңдеусіз
- D.Тек жануартекті нәруыз талшығы
- E.Металдық сым
Түсіндірме
Ереже: Жасанды талшықтар дайын табиғи полимерді, көбіне целлюлозаны химиялық өңдеу арқылы алынады. Синтетикалық талшықта полимер бастапқы шағын мономерлерден арнайы синтезделеді.
Қолдану: Шарт табиғи целлюлозадан қайта қалыптауды береді, сондықтан жасанды санат дұрыс. Екі химиялық талшық түрін табиғи полимердің бастапқы болуымен ажыратамыз.
Қате нұсқалар: A) Бастапқы материал дайын табиғи целлюлоза; жаңа синтетикалық полимер тізбегі туралы шарт жоқ.
C) Шартта табиғи полимер қайта химиялық өңделіп қалыпталған; дайын табиғи мақта ретінде алынбаған.
D) Целлюлоза көмірсу полимері, жүннің нәруыздық материалы емес.
E) Материал органикалық полимерлік талшық; металл тор емес. Ишара: Тізбек бастаптан табиғи полимер ретінде бар ма?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Нәруыздардың түсті реакциялары
- Нуклеин қышқылдары туралы түсінік және олардың жіктелуі, ДНҚ мен РНҚ құрылысы
- Гендік инженерия мен биотехнология
- Жасанды және синтетикалық полимерлер
- Пластмассалар мен талшықтарды анықтау
- Қазақстанда өндірілетін полимерлердің түрлері
- Дәрумендер және гормондар туралы түсінік. Биогенді органикалық заттардың рөлі
- Химия және өмір
Сұрақтар «Химия, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.