Этиленнің, ацетиленнің, мұнай үлгісінің және бензолдың калий перманганаты және бром/йод суы ерітінділеріне әсері
ЗЖ2-параграф · Оқулықтың 66–67-беттері
«Химия, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Этиленнің, ацетиленнің, мұнай үлгісінің және бензолдың калий перманганаты және бром/йод суы ерітінділеріне әсері» тақырыбы, ЗЖ2-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Этен пропустили через салқын сұйылтылған KMnO₄ ерітіндісін бейтарап ортада. Күлгін түс азайып, қоңыр тұнба…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: MnO₂
Жауап нұсқалары
- A.C
- B.MnSO₄
- C.KOH
- D.CO₂
- E.MnO₂дұрыс
Түсіндірме
Ереже: Бейтарап не әлсіз сілтілік ортада алкенді жұмсақ тотықтырған перманганат MnO₂-ге дейін тотықсызданады. MnO₂ — қоңыр тұнба.
Қолдану: Орта мен температура жұмсақ тотығуды анықтайды. Күлгін MnO₄⁻ азайып, MnO₂ бөлінеді; органикалық өнім көршілес диол болады.
Қате нұсқалар: A) Көміртек күйесі қара түсті; шарттағы жұмсақ тотығуда тұнба MnO₂ болады.
B) MnSO₄ қоңыр тұнба емес; күшті қышқыл ортадағы Mn²⁺ өнімін бейтарап ортаға көшіруге болмайды.
C) KOH осы теңдеуде ерітіндіде түзілуі мүмкін, бірақ қоңыр тұнба емес.
D) CO₂ газ, марганецті қоңыр қатты өнім емес. Ишара: Марганецтің өнімін реакция ортасына қарай ажырат.
Дұрыс жауап: 0,20 моль
Жауап нұсқалары
- A.0,20 мольдұрыс
- B.0,45 моль
- C.0,30 моль
- D.0,40 моль
- E.0,60 моль
Түсіндірме
Ереже: Реагенттердің мөлшерлік қатынасы теңдеу коэффициенттерімен анықталады. Үш моль этенге екі моль KMnO₄ қажет.
Қолдану: n(KMnO₄)=0,30×2/3=0,20 моль. Шарт теңдеуді толық бергендіктен есеп басқа мәтінге тәуелді емес.
Қате нұсқалар: B) Бұл коэффициенттер қатынасын кері 3/2 етіп қолданудан шығады.
C) Бұл 1:1 деп қабылдайды, ал берілген теңдеуде қатынас 2:3.
D) Бұл судың 4/3 қатынасына сәйкес, KMnO₄ емес.
E) Бұл KMnO₄ коэффициентін үш этенге емес, бір этенге қолдану. Ишара: Қажет заттың коэффициентін этен коэффициентіне бөл.
Дұрыс жауап: 0,15 моль
Жауап нұсқалары
- A.0,45 моль
- B.0,15 мольдұрыс
- C.0,20 моль
- D.0,10 моль
- E.0,30 моль
Түсіндірме
Ереже: Теңдеуде этен мен диол коэффициенттері бірдей үш, сондықтан мөлшерлік қатынас 1:1.
Қолдану: n(диол)=0,15×3/3=0,15 моль. Бір диолдағы екі OH бір молекуланың құрамына кіреді, өнім мөлшерін екіге арттырмайды.
Қате нұсқалар: A) Үш коэффициентін үш этенге емес, бір этенге қолдануға болмайды.
C) Бұл судың қатынасына сәйкес, сұралған органикалық өнім емес.
D) Бұл MnO₂ не KMnO₄ мөлшеріне сәйкес, диол коэффициенті этенге тең.
E) Бұл екі OH тобын екі жеке диол молекуласы деп қате санауға сәйкес. Ишара: Функционалдық топ саны мен молекула мөлшерін ажырат.
Дұрыс жауап: Br₂ молекулалары органикалық өнім түзуге жұмсалады
Жауап нұсқалары
- A.Тек еріткіштің булануынан Br₂ концентрациясы төмендейді
- B.Br₂-нің барлық мөлшері тек басқа қабатқа өтеді
- C.Этен Br₂-мен әрекеттеспей тек ерітіндіні сұйылтады
- D.Br₂ боялған мономер ретінде полиэтиленге айналады
- E.Br₂ молекулалары органикалық өнім түзуге жұмсаладыдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Br₂ қос байланыс бойынша реакцияға түскенде еркін Br₂ концентрациясы азаяды. Br атомдары өнімде сақталады.
Қолдану: C₂H₄ + Br₂ → C₂H₄Br₂. Бақылау боялған Br₂-нің жұмсалуына сәйкес; түссіз өнімнің түзілуі атомдардың жоғалуын білдірмейді.
Қате нұсқалар: A) Еріткіш буланса, қалған Br₂ концентрациясы әдетте артады; шарт реакциялық жұмсалуды көрсетеді.
B) Шарт инертті еріткіште қосылу реакциясы туралы; фазалық таралу ғана өнім түзілуін түсіндірмейді.
C) Шартта толық қосылу реакциясы берілген, жай сұйылту бұл деректі елемейді.
D) Полиэтиленнің мономері этен; Br₂ қосылу өнімі тізбек полимерленуімен бірдей емес. Ишара: Түсті беретін молекула реакциядан кейін сол күйде қала ма?
Дұрыс жауап: 2 моль
Жауап нұсқалары
- A.1 моль
- B.0,5 моль
- C.2 мольдұрыс
- D.4 моль
- E.3 моль
Түсіндірме
Ереже: Үштік байланыс екі π бөлігінен тұрады. Оған галогеннің екі молекуласы сатылы қосылып, қаныққан тетрагалогенөнім береді.
Қолдану: C₂H₂ + 2Br₂ → C₂H₂Br₄. Бірінші қосылу C=C қалдыруы мүмкін, екінші қосылу оны қанықтырады.
Қате нұсқалар: A) Бір Br₂ қосылса қос байланысы бар аралық өнім қалуы мүмкін; толық қанығуға екіншісі қажет.
B) Бұл бір молекулаға екі Br керек деген ойдан қатынасты кері қолдану; үштік байланыс толық қанығуы тиіс.
D) Төрт — толық өнімдегі Br атомдарының саны; Br₂ молекулаларының мөлшері екі.
E) Үштік байланыс атауы үш Br₂ молекуласын қажет етеді дегенді білдірмейді. Ишара: Br атомдарының санын Br₂ молекулаларының санымен шатастырма.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Химия, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.