Органикалық заттардың формуласын анықтау

Ереже: Қарапайым формула атомдардың ең кіші бүтін сандық қатынасын көрсетеді. Массаны атомдық массаға бөліп, зат мөлшерлерін салыстырады.

Қолдану: 100 г үлгі үшін n(C)=75/12=6,25; n(H)=25/1=25 моль. 6,25-ке бөлсек C:H=1:4, сондықтан CH₄.

Қате нұсқалар: A) Бұл дұрыс қатынасты кері аударады; сутек саны көміртектен төрт есе көп.

C) Бұл H/C атомдық қатынасын төрттен үшке қате төмендетеді.

D) Бұл формуладағы C:H қатынасы 1:2, ал есепте 1:4 шығады.

E) Бұл масса пайыздарын атом саны ретінде тікелей қабылдайды; алдымен атомдық массаға бөлу керек. Ишара: Пайыздарды бірден индекс етпе; алдымен мольге айналдыр.

Ереже: Молекулалық формула қарапайым формуланың барлық индекстерін бір бүтін көбейткішке арттыру арқылы табылады; k=M/M(қарапайым формула).

Қолдану: M(CH₂O)=12+2+16=30; k=180/30=6. Барлық индекстерді алтыға көбейтіп C₆H₁₂O₆ аламыз. Бұл дерек нақты изомерді жалғыз өзі анықтамайды.

Қате нұсқалар: A) Көбейткіш барлық индекске қолданылуы керек; H индексі 2×6=12.

B) Бұл қарапайым формуланы он екіге көбейтеді, массасы 360 г/моль болып кетеді.

D) Бұл формуланың массасы 90 г/моль, шарттағы 180 емес.

E) Қарапайым формуланың массасы 30 г/моль; нақты молярлық масса одан алты есе үлкен. Ишара: Массалардың қатынасын барлық индекске бірдей қолдан.

Ереже: Бірдей температура мен қысымда D(газ/H₂)=M(газ)/M(H₂); салыстырмалы тығыздықтың өлшем бірлігі жоқ.

Қолдану: M(газ)=29×2=58 г/моль. Сутек газы H₂ болғандықтан, оның атомдық емес, молярлық массасы қолданылады.

Қате нұсқалар: A) Молярлық массалар қатынас арқылы байланысады, екіге қосу арқылы емес.

B) Бұл D-ні екіге бөледі, ал D=M(газ)/M(H₂) теңдеуінен көбейту шығады.

C) Бұл сутек газының молярлық массасын төрт деп алып, артық екі еселеуге сәйкес.

D) Салыстырмалы тығыздықты молярлық массаға тікелей теңестіруге болмайды; салыстыру газының массасына көбейту керек. Ишара: Салыстыру газы H₂ екенін ұмытпа.

Ереже: Бірдей жағдайдағы газ тығыздықтарының қатынасы молярлық массаларының қатынасына тең: M(газ)=D(ауа)M(ауа).

Қолдану: M=2,00×29=58 г/моль. Ауа қоспа болғандықтан оның есептік орташа молярлық массасы шартта арнайы берілді.

Қате нұсқалар: A) 2,00 — өлшемсіз қатынас; ол газдың молярлық массасы емес.

C) Бұл берілген тығыздықты қосымша екі еселеуге сәйкес, шартта ондай көбейткіш жоқ.

D) Салыстырмалы тығыздық массаға қосылатын сан емес, көбейткіш.

E) Бұл 29-ды екіге бөледі; газ ауадан екі есе ауыр болғандықтан көбейту керек. Ишара: Газ ауадан қанша есе ауыр екенін массаға қолдан.

Ереже: Әр CO₂ молекуласында бір көміртек атомы бар, сондықтан толық жануда n(C)=n(CO₂).

Қолдану: n(CO₂)=8,8/44=0,20 моль. Көміртек атомдарының мөлшері де 0,20 моль; олардың массасы сұралса 2,4 г болар еді.

Қате нұсқалар: B) 2,4 — осы деректердегі көміртектің граммен массасы, моль саны емес.

C) CO₂ массасын оның молярлық массасына бөлмей мольге теңестіруге болмайды.

D) CO₂-дегі екі индекс оттекке қатысты; бір CO₂ молекуласында бір C атомы ғана бар.

E) Көміртек мөлшерін CO₂ мөлшерінен қосымша екіге бөлуге негіз жоқ. Ишара: CO₂ формуласының C индексін қара.