Экономикалық-географиялық аудандастырудың теориясы мен практикасы

Ереже: Экономикалық аудандастыру аумақтардың шаруашылық ерекшелігін және байланысын жүйелейді. Ол жоспарлауға негіз береді, бірақ өзі өндірістің нақты өзгерісін автоматты жасамайды.

Қолдану: Ресурс, мамандану және өндіріс байланысы аудандардың ерекшелігін ашуға пайдаланылған. Нәтиже аумақтық құрылымды түсіндіруге және шешімді негіздеуге көмектеседі.

Қате нұсқалар: B) Картаны бояу өндіріс қуатын немесе өнімділікті өзгертпейді.

C) Аудандастырудың мәні айырмашылық пен байланыстарды ажырату.

D) Аудан кешенінде әртүрлі өнім мен қызмет болуы мүмкін.

E) Зерттеу аудандары әкімшілік шекараны міндетті түрде өзгертпейді. Ишара: Бөлу қандай ақпаратты реттейді және қандай шешімге негіз береді?

Ереже: Тұтас аудандастыруда зерттелетін аумақ толық қамтылады. Тораптық тәсіл орталықтар мен оларға қатысты байланыс кеңістігіне назар аударады.

Қолдану: Шартта бүкіл ел аумағы толық қамтылып, бос жер қалмағаны көрсетілген. Бұл тұтас аумақтық бөлудің анық белгісі.

Қате нұсқалар: A) Цехтар ел аумағын толық бөлмейді.

B) Тораптар тізімі олардың арасындағы бүкіл кеңістікті қамтуға кепіл емес.

C) Әліпбилік сұрыптау аумақтық шекара жасамайды.

D) Орталық пен қатынау аймағы функционалдық торап тәсіліне тән, толық ел қамтуы шарт емес. Ишара: Бүкіл аумақ қамтылған ба, әлде тек орталықтар белгіленген бе?

Ереже: Тораптық аудандастыруда орталық және онымен байланысқан кеңістік ажыратылады. Күнделікті жұмысқа қатынау функционалдық байланыстың бір дәлелі.

Қолдану: Қала еңбек орталығы, ал елді мекендер онымен қозғалыс арқылы байланысады. Бөлу атауға немесе бірдей ауданға емес, осы байланысқа негізделген.

Қате нұсқалар: A) Әкімшілік және функционалдық шекаралар айырмашылығы болуы мүмкін.

C) Жер көлемі шартта негізгі критерий ретінде берілмеген.

D) Атау ұзындығы еңбек байланысын өлшемейді.

E) Табиғи зоналар бүкіл функционалдық аймақпен міндетті сәйкес келмейді. Ишара: Қалаға тартылатын күнделікті ағынды қарастыр.

Ереже: Салалық аудандастыру бір немесе бірнеше нақты шаруашылық саласының ерекшелігіне сүйенеді. Интегралдық тәсіл шаруашылықты кеңірек кешен ретінде қамтиды.

Қолдану: Зерттеу мұнай-газ және оған қатысты тасымалмен шектелген. Өзге салалар толық талданбағандықтан, оны барлық шаруашылықтың интегралдық бөлінуі деуге болмайды.

Қате нұсқалар: A) Бүкіл шаруашылық қамтылғаны шартта көрсетілмеген.

B) Жас құрылымы берілген критерий емес.

D) Экономикалық зерттеу әкімшілік мәртебені автоматты өзгертпейді.

E) Бөлу климатқа емес, өндіріс саласына сүйенген. Ишара: Бөлу бір салаға ма, әлде шаруашылықтың барлық негізгі байланысына ма сүйенеді?

Ереже: Интегралдық тәсіл шаруашылықты бірнеше сала және олардың байланысы арқылы тұтас қарастырады. Бір факторды ғана бөлу бұл тұтастықты ашпайды.

Қолдану: Берілген зерттеу негізгі салалар мен өзара байланысты бірге қамтиды. Сондықтан ол интегралдық сипатта.

Қате нұсқалар: B) Кен қоры жеке фактор, кешенді шаруашылық емес.

C) Аялдамалар саны көліктің бір белгісі ғана; басқа салалармен байланыс ашылмайды.

D) Атаулар реті экономикалық құрылымды көрсетпейді.

E) Бір дақыл барлық көрсетілген саланы қамтымайды. Ишара: Салалар бір-бірінен бөлек пе, әлде бір жүйе ретінде қаралған ба?