Инвестициялық тартымдылық – Қазақстан экономикасының даму механизмі

Ереже: Инвестициялық тартымдылық жобаның іске асуына әсер ететін жағдайлар жиынтығымен бағаланады. Арзан бір ресурс шешуші басқа шектеулерді автоматты өтемейді.

Қолдану: Берілген өндіріс электр, еңбек және жеткізуге мұқтаж. Жиі үзіліс өнім шығару мен шығынға әсер етуі мүмкін, сондықтан оны нақты жоба талаптарымен бірге салыстыру керек.

Қате нұсқалар: B) Электр үзілісі өндірістің нақты жұмысына ықпал етеді, тек бедел емес.

C) Жер бағасы толық өндіріс шығыны мен тәуекелді өзі бермейді.

D) Бір елдің ішіндегі өңірлердің инфрақұрылымы мен ресурсы әртүрлі болуы мүмкін.

E) Білікті еңбек энергияның қажеттілігін жоймайды. Ишара: Жобаның міндетті шарттарын әр өңірдің нақты мүмкіндігімен сәйкестендір.

Ереже: Әлеует ресурстар мен мүмкіндіктерді, тәуекел күтілген нәтижеге кедергі болатын белгісіздік пен шектеуді сипаттайды. Олар бір аумақта қатар болуы мүмкін.

Қолдану: Ресурс пен еңбек жобаға негіз береді. Су жетіспеуі сол негізді пайдалануды шектейтін бөлек фактор, сондықтан екеуі бірге бағаланады.

Қате нұсқалар: A) Бір ресурстың болуы екіншісінің тапшылығын жоймайды.

C) Еңбек пен су қорында автоматты бірдей өсім жоқ.

D) Су қажеті аз өзге жобалар болуы мүмкін; барлық саланы жоққа шығаруға дерек жоқ.

E) Мүмкіндік пен кедергі бағалаудың әртүрлі қыры. Ишара: Не мүмкіндік береді, ал не осы мүмкіндіктің орындалуын тежейді?

Ереже: Ел, өңір және жоба деңгейлері әртүрлі қамтуды білдіреді. Жалпы көрсеткіш нақты аумақтың барлық ерекшелігін толық алмастырмайды.

Қолдану: Елдің бағасы ортақ жағдайды ашады, ал аудан жолының нашарлығы нақты жеткізуге әсер етеді. Екі деңгейдегі дерек бірге қаралуы керек.

Қате нұсқалар: A) Бір жол бүкіл елдегі барлық жобаның жағдайын сипаттамайды.

B) Атау жолдың нақты сапасын өлшемейді.

D) Елдік орташа немесе жиынтық баға барлық жолдың бірдейлігін білдірмейді.

E) Жеткізу уақыты нақты жобаның шығыны мен нарығына қатысты. Ишара: Жалпы бағаның қамтуы нақты жоба орналасқан аумақпен бірдей ме?

Ереже: Технологиялық мүмкіндік жабдықпен қатар оны пайдалану дағдысы, қызмет көрсету және ұйымдастыру арқылы іске асады. Сатып алу мен игеру бір кезең емес.

Қолдану: Мамандар оқытылса және техникалық қолдау болса, жабдықтың мүмкіндігі өндірісте қолданылуы ықтимал. Қызметкерлердің дағдысы шартта негізгі жетіспеген буын.

Қате нұсқалар: B) Қызметті тоқтату игеруге көмектеспейді.

C) Шығу елі күтім мен нақты жұмыс жағдайын алмастырмайды.

D) Келу фактісі пайдаланушылардың дағдысын дәлелдемейді.

E) Баға білім мен қолдану қабілетін өзі өлшемейді. Ишара: Жабдықты кім және қандай дағдымен пайдаланады?

Ереже: Ресурстың экономикалық пайдаланылуы қорымен қатар өндіру, жеткізу, нарық және әсер жағдайына тәуелді. Ресурстық мүмкіндік жобаның толық нәтижесіне тең емес.

Қолдану: Мол қор мүмкіндік береді, бірақ қымбат өндіру мен алыс нарық нәтижеге ықпал етеді. Сондықтан әлеуетті толық шарттармен бағалау қажет.

Қате нұсқалар: A) Қор жалғыз өзі шығын мен нарықты қамтымайды.

B) Ресурс бар болуы экологиялық әсерді жоймайды.

C) Нарық қашықтығы жеткізуге әсер етеді; геологиялық қорды өздігінен азайтпайды.

E) Нарық сұранысы жоғары шығынды жоба үшін де маңызды шарт. Ишара: Қорды өнімге айналдырып тұтынушыға жеткізуге не қажет?