Қазақстан экономикасының салалық құрылымы
35-параграф · Оқулықтың 152–153-беттері
«География, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «Қазақстан экономикасының салалық құрылымы» тақырыбы, 35-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Кәсіпорын табиғи кенді өндіреді, ал басқа кәсіпорын сол кеннен дайын металл жасайды. Секторлар бойынша…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Біріншісі бастапқы ресурс алу, екіншісі өңдеу
Жауап нұсқалары
- A.Біріншісі өңдеу, екіншісі табиғи кен алу
- B.Біріншісі қаржы қызметі, екіншісі жолаушы тасымалы
- C.Екеуі де тек бөлшек сауда
- D.Біріншісі бастапқы ресурс алу, екіншісі өңдеудұрыс
- E.Екеуі де тек ғылыми зерттеу
Түсіндірме
Ереже: Бастапқы сектор табиғи ресурсты алумен, екінші сектор оны өңдеумен байланысты. Өнеркәсіп атауы екі әрекетті бірдей секторға міндетті енгізбейді.
Қолдану: Кен алу табиғи қордан шикізат шығарады; металл жасау шикізатты өңдейді. Сондықтан олардың өндірістік функциясы өзгеше.
Қате нұсқалар: A) Әрекеттердің рөлі кері қойылған.
B) Қаржы мен тасымал әрекеті жоқ.
C) Шарт тауар сатуды емес, алу мен өңдеуді сипаттайды.
E) Зерттеу қызметі берілмеген. Ишара: Табиғи қор алына ма, әлде алынған шикізат өзгертіле ме?
Дұрыс жауап: Өнім мен ақпарат қозғалысын және қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді
Жауап нұсқалары
- A.Өнім мен ақпарат қозғалысын және қызмет көрсетуді қамтамасыз етедідұрыс
- B.Шикізатты әр жағдайда дайын металлға өңдейді
- C.Тек егістікке дақыл өсіреді
- D.Материалдық өндірісті міндетті толық жояды
- E.Барлық пайдалы кенді табиғи түрде жаңартады
Түсіндірме
Ереже: Қызмет салалары өндіріс пен тұтынушыны байланыстырып, қозғалыс, ақпарат және айырбасты ұйымдастырады.
Қолдану: Тасымал жеткізуді, сауда өткізу мен айырбасты, байланыс ақпарат ағынын қолдайды. Бұл қызметтер шикізат алумен тең емес.
Қате нұсқалар: B) Металл өңдеу басқа өндірістік әрекет.
C) Ауылшаруашылық әрекеті бұл үш қызметке тең емес.
D) Қызметтер өндірісті қолдай алады, міндетті жоймайды.
E) Қызмет көрсету табиғи кеннің жаңаруын қамтамасыз етпейді. Ишара: Әр сала тізбектің қай байланысын қамтамасыз етеді?
Дұрыс жауап: Білім мен ақпаратқа сүйенген қызмет пен инновация
Жауап нұсқалары
- A.Тек табиғи кенді алу
- B.Білім мен ақпаратқа сүйенген қызмет пен инновациядұрыс
- C.Тек егінді ору
- D.Тек шикі ағаш кесу
- E.Тек мұнайды айдау
Түсіндірме
Ереже: Білімге негізделген әрекеттер зерттеу, ақпарат және технологиялық шешім ұсынады. Олар табиғи қорды тікелей алу әрекетімен тең емес.
Қолдану: Зертхана мен талдау орталығы өнімділік пен жаңа шешімге білім арқылы үлес қоса алады. Нәтижесі нақты қызметімен бағаланады.
Қате нұсқалар: A) Кен алу берілген ұйымдардың негізгі әрекеті емес.
C) Ору бастапқы шаруашылық әрекеті.
D) Ағаш кесу табиғи ресурс алу, берілген зерттеу қызметіне сәйкес емес.
E) Айдау өңдеу операциясы, ғылыми ақпараттың өзі емес. Ишара: Ұйымның негізгі өнімі шикізат па, әлде білімдік қызмет пе?
Дұрыс жауап: Белгілі кезеңде ел аумағында өндірілген түпкілікті тауарлар мен қызметтердің ақшалай құны
Жауап нұсқалары
- A.Белгілі кезеңде ел аумағында өндірілген түпкілікті тауарлар мен қызметтердің ақшалай құныдұрыс
- B.Барлық халықтың жинақталған ақшасы
- C.Тек экспортталған тауардың саны
- D.Барлық кәсіпорынның сатылымын аралық өніммен бірге қайта-қайта қосу
- E.Елдегі барлық табиғи кен қорының массасы
Түсіндірме
Ереже: ЖІӨ экономикадағы белгілі кезеңнің өндіріс нәтижесін өлшейді. Түпкілікті өнім не қосылған құн тәсілі аралық өнімді қосарланған есептеуден сақтайды.
Қолдану: ЖІӨ қор массасын немесе тек экспортты емес, аумақтағы өндірілген тауар мен қызмет құнын қамтиды.
Қате нұсқалар: B) Ақша жинағы өндірістің осы кезеңдегі құнымен бірдей емес.
C) Экспорт экономиканың барлық ішкі өнімін қамтымайды.
D) Қайталама аралық сатылымдарды қосу құнды артық есептеуі мүмкін.
E) Кен массасы табиғи қор көрсеткіші, кезеңдік ақшалай өндіріс емес. Ишара: Қор, сатылым және белгілі кезеңдегі өндіріс нәтижесін ажырат.
Дұрыс жауап: Жалпы өңірлік өнім
Жауап нұсқалары
- A.Облыстың барлық кен қоры
- B.Жалпы өңірлік өнімдұрыс
- C.Тек елдің бүкіл ЖІӨ-сін облыс мәні деп алу
- D.Облыстағы тұрғын саны
- E.Облыс жерінің ауданы
Түсіндірме
Ереже: Жалпы өңірлік өнім аймақтың өндірістік нәтижесін аумақтық негізде сипаттайды. Халық пен табиғи қор бөлек контекст көрсеткіштері.
Қолдану: Сұрақ бүкіл ел емес, нақты облыстағы кезеңдік нәтижені сұрайды. Сондықтан аймақтық өнім қажет.
Қате нұсқалар: A) Кен қорының болуы оның бәрі сол жылы өндірілгенін білдірмейді.
C) Ұлттық мәнге басқа өңірлер де кіреді.
D) Халық саны өндіріс құны емес.
E) Аудан аумақ мөлшері, экономикалық нәтиже емес. Ишара: Сұралған көрсеткіштің аумақ шекарасы қандай?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Тұрақты дамуға көшу
- 12-сарамандық жұмыс. «Қазақстан және тұрақты экологиялық даму» эссе
- Аймақтық тұрақты экологиялық даму
- 13-сарамандық жұмыс. Геоэкологиялық жобалау
- Қазақстан аймақтарының экономикасы
- Экономикалық-географиялық аудандастырудың теориясы мен практикасы
- Инвестициялық тартымдылық – Қазақстан экономикасының даму механизмі
- 14-сарамандық жұмыс. Аймақтың экономикалық және инвестициялық әлеуетін бағалау
Сұрақтар «География, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.