Қазақстан аймақтарының экономикасы

Ереже: Өңірлік даму ресурстарды пайдалану, экономикалық мүмкіндік және халыққа қолжетімді қызметті байланыстырады. Бір көрсеткіш бүкіл мақсатты толық өлшемейді.

Қолдану: Жергілікті жағдайға негізделген жоспарда жұмыс пен қызмет нәтижелері және табиғи орта қатар тексеріледі. Осылайша қаржы жұмсау нақты өмір сапасының өзгерісімен салыстырылады.

Қате нұсқалар: A) Қаражат бөлу — ресурс; нәтиже кейін өлшенуі керек.

B) Өнім өсімі табыстың таралуын, қызмет қолжетімділігін және орта сапасын өзі көрсетпейді.

C) Орталықтан тыс аумаққа әсерді бағаламай, бүкіл өңірдің мақсаты орындалды деуге болмайды.

E) Әртүрлі табиғи және әлеуметтік жағдай бірдей өндірістің жарамдылығына кепіл бермейді. Ишара: Ресурсты бөлуден тұрғынға жеткен нәтижеге дейінгі байланысты ізде.

Ереже: Өндірістің орналасуы су, еңбек, инфрақұрылым және нарық жағдайының үйлесуіне тәуелді. Тәжірибені бейімдеу оның принциптерін пайдалануға кедергі келтірмейді.

Қолдану: Су қажет өндіріс бірінші өңірде шектеуге тап болуы мүмкін; екінші өңірде дағды жетіспеуі мүмкін. Жоспар осы екі түрлі шектеуге жауап беруі керек.

Қате нұсқалар: A) Аудан көлемі су, дағды, тасымал мен энергия шығынын теңестірмейді.

C) Су еңбек дағдысын алмастырмайды.

D) Атаудың айырмасы тәжірибенің жарамдылығын анықтамайды; нақты жағдай салыстырылады.

E) Өндіріс ресурсты пайдаланатындықтан, табиғи жағдайды елемеу мүмкін емес. Ишара: Жобаның қандай ресурсқа мұқтаж екенін әр өңірдің мүмкіндігімен салыстыр.

Ереже: Қолдау ресурсы мен әлеуметтік нәтиже бір ұғым емес. Нәтиженің болмауы іске асыруды, мақсатқа сәйкестікті және сыртқы жағдайларды талдауды талап етеді.

Қолдану: Берілген екі нәтиже өзгермеген. Бұл қаржының қайда жұмсалғанын және күтілген өзгерісті қандай себеп тежегенін тексеруге негіз болады, бірақ барлық қолдаудың пайдасыздығын дәлелдемейді.

Қате нұсқалар: A) Қаржы туралы дерек нәтиженің жақсарғанын дәлелдемейді.

B) Қаржы мен нәтиже арасында автоматты сызықтық тәуелділік жоқ.

C) Бір жағдай барлық қолдау түріне ортақ үкім беруге жеткіліксіз.

E) Жұмыссыздық көрсеткіші жұмыс орындарының толық жоқтығын білдірмейді. Ишара: Кіріс ресурс пен өлшенген нәтиженің айырмасын ажырат.

Ереже: Хаб — желідегі ағындар тоғысатын және қайта бөлінетін торап. Оның тиімділігі өзге бағыттармен байланысқа және өңдеу мүмкіндігіне тәуелді.

Қолдану: Берілген торап жолдар, қоймалар және бөлу қызметін біріктіреді. Бұл жүкті әр бағытқа жеткізуді ұйымдастыру функциясы.

Қате нұсқалар: B) Тұрақты жинақтау өткізу қызметін атқармайды және қойма жүктемесін өсіруі мүмкін.

C) Хаб жүкті тек жергілікті тұтынумен шектелмей, басқа бағыттарға жібереді.

D) Байланысты тоқтату тораптың желілік қызметіне қайшы.

E) Тасымал торабы өндірісті жою үшін құрылмайды. Ишара: Торапқа келген ағынның қайда және қалай таралатынын ойла.

Ереже: Сәулелік ұйымдастыруда орталық пен айналадағы аумақтар арасындағы бағыттар көрінеді. Хаб орталықта ағындарды байланыстырады.

Қолдану: Орталыққа келетін және одан таралатын байланыстар хаб пен сәулелерді бірге көрсетеді. Аумақтардың атауын ғана беру функционалдық байланысты ашпайды.

Қате нұсқалар: B) Атаулар тізімі қозғалыс бағытын және байланысын бермейді.

C) Қойма ішіндегі қозғалыс өңіраралық желімен тең емес.

D) Оқшаулану тоғысқан желіні көрсетпейді.

E) Сызыққа жазу орталықтың немесе нақты ағынның рөлін анықтамайды. Ишара: Сызбада торап пен оған жалғанған бірнеше бағыт болуы керек.