14-сарамандық жұмыс. Аймақтың экономикалық және инвестициялық әлеуетін бағалау
СЖ14-параграф · Оқулықтың 167–168-беттері
«География, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «14-сарамандық жұмыс. Аймақтың экономикалық және инвестициялық әлеуетін бағалау» тақырыбы, СЖ14-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Екі өңірдің экономикалық әлеуеті сарапшылар арқылы бес балдық жүйемен бағаланады. Қай дайындық бағалауды…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Әр критерийдің мағынасы, балл беру ережесі және дәлел дерегін алдын ала анықтау
Жауап нұсқалары
- A.Әр сарапшы балл мағынасын өз қалауымен өзгерту
- B.Бағаланбаған факторға автоматты ең жоғары балл беру
- C.Әр критерийдің мағынасы, балл беру ережесі және дәлел дерегін алдын ала анықтаудұрыс
- D.Нәтижесі ұнамаған соң критерийді жасырын өзгерту
- E.Тек өңірді жақсы көретін адамдардың пікірін дерексіз қосу
Түсіндірме
Ереже: Сараптамалық бағалау түсінікті критерий, бірдей шкала және дәлелге сүйенгенде салыстырмалы болады. Пікірдің негізі мен белгісіздігі ашық көрсетілуі керек.
Қолдану: Алдын ала ортақ ереже анықталса, бір балл екі өңірде бірдей мазмұнға ие болады. Дәлел дерегі бағаның қайдан шыққанын тексеруге мүмкіндік береді.
Қате нұсқалар: A) Әртүрлі мағынадағы баллдарды салыстыру негізсіз.
B) Деректің жоқтығы жоғары әлеуеттің дәлелі емес.
D) Жасырын өзгеріс нәтиженің тексерілуі мен әділдігін бұзады.
E) Жеке ұнату тексерілетін әлеует дерегін алмастырмайды. Ишара: Бір балл әр бағалаушы үшін бірдей мағына бере ме?
Дұрыс жауап: 3,8
Жауап нұсқалары
- A.5
- B.3,3
- C.38
- D.4,8
- E.3,8дұрыс
Түсіндірме
Ереже: Тең салмақты арифметикалық орташа барлық балл қосындысын фактор санына бөлу арқылы табылады. Қосынды мен орташа бөлек көрсеткіш.
Қолдану: Қосынды 38; фактор саны 10; 38/10=3,8. Бұл берілген оқу шкаласының орташа бағасы.
Қате нұсқалар: A) 5 — ең жоғары жеке балл, он фактордың орташа мәні емес.
B) 3,3 берілген қосынды мен фактор санына сәйкес емес.
C) 38 — қосынды, орташа емес.
D) 4,8 шығу үшін қосынды 48 болуы керек еді. Ишара: Алдымен он баллды қос, кейін 10-ға бөл.
Дұрыс жауап: 3,7
Жауап нұсқалары
- A.4
- B.4,5
- C.1,5
- D.3,7дұрыс
- E.12
Түсіндірме
Ереже: Салмақталған баға әр критерий баллын оның салмағына көбейтіп, нәтижелерді қосады. Берілген салмақтардың қосындысы 1.
Қолдану: 3×0,5+4×0,3+5×0,2=1,5+1,2+1=3,7. Бірінші критерийдің ықпалы ең үлкен болғандықтан, тең орташа 4-пен бірдей емес.
Қате нұсқалар: A) 4 — тең салмақты орташа; шарттағы салмақтар ескерілмеген.
B) 4,5 осы салмақталған қосындыдан шықпайды.
C) 1,5 — бірінші критерийдің үлесі ғана.
E) 12 — жай балл қосындысы, салмақталған баға емес. Ишара: Әр баллдың қасына берілген салмақты жеке қолдан.
Дұрыс жауап: Жай орташа критерийлерге тең ықпал беретінін көрсетіп, салмақ таңдауының негізін талқылау
Жауап нұсқалары
- A.Жай орташа критерийлерге тең ықпал беретінін көрсетіп, салмақ таңдауының негізін талқылаудұрыс
- B.Критерий саны көп болса балл беру ережесі қажет емес деу
- C.Салмақты жарияламай тек жақсы шыққан өңірді көрсету
- D.Маңызды критерийді есептен алып тастау
- E.Жай орташа кез келген маңыз айырмасын автоматты ескереді деу
Түсіндірме
Ереже: Жай орташа критерийлерге тең салмақ береді. Егер маңызы әртүрлі деп қабылданса, салмақталған әдіс немесе тең салмақ таңдауының негізі түсіндірілгені дұрыс.
Қолдану: Маңыздың айырмасы мен тең ықпалды есеп арасында таңдау бар. Оны ашық көрсету бағалаушыға нәтижені әдіс шарттарымен түсіндіруге көмектеседі.
Қате нұсқалар: B) Критерий саны ортақ шкала қажеттілігін жоймайды.
C) Жасырын салмақ нәтиженің қайдан шыққанын тексеруге кедергі.
D) Маңыздылық өлшемді алып тастаудың өзі емес.
E) Жай орташа әр критерийді бірдей коэффициентпен қосады. Ишара: Әр өлшем қорытындыға бірдей әсер ете ме?
Дұрыс жауап: Дерек жоқ екенін бөлек белгілеп, жетіспеген мәнді өңдеу әдісін түсіндіру
Жауап нұсқалары
- A.Нөлді енгізіп оны шынайы өлшем деп жариялау
- B.Дерек жоқтығын міндетті ең нашар жағдай деп алу
- C.Белгісіз факторға жасырын 5 балл қою
- D.Фактор атауын өзгертіп бұрынғы нөлді нақты дерек деу
- E.Дерек жоқ екенін бөлек белгілеп, жетіспеген мәнді өңдеу әдісін түсіндірудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Жетіспеген дерек өлшенген нашар нәтижемен тең емес. Оны нөлге ауыстыру орташаға әсер етеді және әдіс өзгерісін талап етеді.
Қолдану: 0 балл берілген 1–5 шкаланың сыртында. Сондықтан деректі толықтыру немесе ашық жетіспеген мән ережесі керек; нөлді нақты баға деп қабылдауға болмайды.
Қате нұсқалар: A) Нөл нақты бақылаудан алынбаған.
B) Дерек жоқтығы төмен әлеуетті дәлелдемейді.
C) Ең жоғары баға да дерексіз тағайындалмайды.
D) Атау өзгерту жетіспеген деректі толтырмайды. Ишара: Өлшенбеген мән мен өлшенген төмен мәнді ажырат.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Қазақстан экономикасының салалық құрылымы
- Қазақстан аймақтарының экономикасы
- Экономикалық-географиялық аудандастырудың теориясы мен практикасы
- Инвестициялық тартымдылық – Қазақстан экономикасының даму механизмі
- Қазақстан аймақтарының экономикалық дамуын теңестіру
- Мамандану және әртараптандыру – аймақтық экономиканың даму әлеуеті
- 15-сарамандық жұмыс. Аймақтың даму әлеуетіне SWOT-талдау жасау
- Қосылған құны жоғары тауарлар мен қызметтер өндірісі
Сұрақтар «География, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.