Аймақтық тұрақты экологиялық даму
34-параграф · Оқулықтың 146–147-беттері
«География, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «Аймақтық тұрақты экологиялық даму» тақырыбы, 34-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Қалада халық өсті, бірақ су және қалдық қызметінің қуаты өзгермеді. Қай жоспарлау дерегі маңызды?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Жаңа сұранысты қызмет қуаты және жергілікті ресурс шегімен салыстыру
Жауап нұсқалары
- A.Халық саны өссе барлық қызмет автоматты кеңейеді
- B.Сұраныс туралы деректі есептен шығару
- C.Жаңа сұранысты қызмет қуаты және жергілікті ресурс шегімен салыстырудұрыс
- D.Бұрынғы қуатты барлық болашаққа жеткілікті деп алу
- E.Тек қала аумағын үлкенірек деп атау
Түсіндірме
Ереже: Аймақтық жоспарлау тұрғын қажеттілігі мен инфрақұрылымның нақты мүмкіндігін байланыстырады.
Қолдану: Жаңа тұрғындар қосымша су және қалдық ағынын туғызуы мүмкін. Қуаттың жеткіліктілігі осы сұранысқа қатысты тексеріледі.
Қате нұсқалар: A) Қуат нақты инвестиция мен ұйымдастыруды талап етеді.
B) Сұраныс жоспардың негізгі дерегі.
D) Болашақ сұраныс өзгерсе қуат қайта бағаланады.
E) Атау қызмет көлемін өзгертпейді. Ишара: Қосылған тұрғындарға жүйе қанша қызмет көрсете алады?
Дұрыс жауап: Нәтиже тұтыну, инфрақұрылым, технология және басқаруға да тәуелді
Жауап нұсқалары
- A.Тығыздық барлық көрсеткішті жалғыз анықтайды
- B.Тиімді желі бар болса барлық мәселе шешілген
- C.Шоғырлану кез келген жағдайда ресурссыз болады
- D.Қоғамдық көлік ортаға еш әсер етпейді
- E.Нәтиже тұтыну, инфрақұрылым, технология және басқаруға да тәуелдідұрыс
Түсіндірме
Ереже: Тығыздық сұраныстың кеңістіктік шоғырлануын көрсетеді, бірақ барлық әсердің жалғыз себебі емес. Жүйенің тиімділігі де маңызды.
Қолдану: Ұйымдасқан қызмет бірлікке шығынды төмендетуі мүмкін. Бірақ нақты нәтиже өлшеммен тексеріліп, тығыздыққа ғана телінбейді.
Қате нұсқалар: A) Нақты әсер бірнеше фактордан туындайды.
B) Бір тиімді жүйе қалған орта өлшемдерінің бәрін алмастырмайды.
C) Тұрғындар ресурсқа мұқтаж болып қалады.
D) Көлік таңдауы энергия мен шығарындыларға ықпал етуі мүмкін. Ишара: Адам санына қоса қызмет қалай ұйымдастырылғанын қарастыр.
Дұрыс жауап: Жергілікті климат, су және топыраққа бейімдеу
Жауап нұсқалары
- A.Тек қала атауын ауыстыру
- B.Жергілікті климат, су және топыраққа бейімдеудұрыс
- C.Күтім ресурсын жоспардан алып тастау
- D.Екі қаланың барлық табиғи жағдайын тең деп алу
- E.Тек көшет санын көшіру
Түсіндірме
Ереже: Аймақтық тұрақты даму шаралары нақты табиғи және әлеуметтік жағдайға сай жоспарланады.
Қолдану: Су айырмасы өсімдік таңдау мен күтімге ықпал етеді. Сондықтан дайын шара жергілікті ресурсқа сәйкестендіріледі.
Қате нұсқалар: A) Атау су қажеттілігін өзгертпейді.
C) Күтімсіз ұзақ мерзімді нәтиже негізделмейді.
D) Климат айырмасы шартта берілген.
E) Сан өсімдіктің жарамдылығы мен су режимін толық бермейді. Ишара: Дайын жоспардағы қай ресурс жергілікті жерде шектеулі?
Дұрыс жауап: Құрылысқа дейін ықпалды бағалап, қауіпті төмендететін баламаны таңдау
Жауап нұсқалары
- A.Қолайсыз баламаларды дерексіз алып тастау
- B.Алдымен ластап, кейін тек зиянды есептеу
- C.Құрылыс біткенде ғана өзенді алғаш рет қарау
- D.Құрылысқа дейін ықпалды бағалап, қауіпті төмендететін баламаны таңдаудұрыс
- E.Әсерді өлшемей жоспар қауіпсіз деп жариялау
Түсіндірме
Ереже: Алдын алу ықтимал салдарды әрекет басталмай тұрып анықтап, оның пайда болуын шектеуге бағытталады.
Қолдану: Жобаға дейінгі бағалау орын мен технологияны өзгертуге мүмкіндік береді. Кейінгі қалпына келтіру алдын алу жұмысымен тең емес.
Қате нұсқалар: A) Баламаларды дәлелсіз шығару дұрыс таңдауды әлсіретеді.
B) Бұл салдардан кейінгі әрекет, алдын алу емес.
C) Кеш өлшеу бастапқы жағдай мен алдын алу мүмкіндігін шектейді.
E) Мәлімдеме нақты бағалауды алмастырмайды. Ишара: Қауіпке ықпал ету зиянға дейін жасалған ба?
Дұрыс жауап: Қала шекарасымен бірге сыртқы ресурс және қалдық тізбегін қарастыру
Жауап нұсқалары
- A.Тек қала ішіндегі жасыл алаңды барлық әсерге теңестіру
- B.Қалдық сыртқа шықса оның түзілуін нөл деп алу
- C.Импортталған ресурс табиғи қорды қолданбайды деу
- D.Қала шекарасымен бірге сыртқы ресурс және қалдық тізбегін қарастырудұрыс
- E.Шекара сыртындағы барлық әсерді жоқ деп санау
Түсіндірме
Ереже: Қала ашық материалдық жүйе ретінде өзге аумақтармен байланысты. Әсерді шекара бойынша ауыстыру оның жойылуын білдірмейді.
Қолдану: Ресурс алынған жер мен қалдық өңделген орын да осы тұтыну тізбегіне қатысты. Сондықтан кеңістіктік байланыс бағаланады.
Қате нұсқалар: A) Жасыл алаң басқа ағынның бәрін өлшемейді.
B) Тасымалдау материалдың пайда болуын жоймайды.
C) Импорт өндірістік ресурс сұранысын жоққа шығармайды.
E) Әсер сыртта да болуы мүмкін. Ишара: Қала тұтынуының әсері оның әкімшілік шекарасында ғана қалады ма?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- 11-сарамандық жұмыс. Аумақтың қауіпті химиялық затпен ластануы мүмкін ауданын анықтау
- Экологиялық менеджмент
- Тұрақты дамуға көшу
- 12-сарамандық жұмыс. «Қазақстан және тұрақты экологиялық даму» эссе
- 13-сарамандық жұмыс. Геоэкологиялық жобалау
- Қазақстан экономикасының салалық құрылымы
- Қазақстан аймақтарының экономикасы
- Экономикалық-географиялық аудандастырудың теориясы мен практикасы
Сұрақтар «География, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.