Тұрақты дамуға көшу
33-параграф · Оқулықтың 140–141-беттері
«География, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «Тұрақты дамуға көшу» тақырыбы, 33-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Өтпелі даму жоспары жаңа технологияны, қызметке қолжетімділікті және табиғи қорды сақтауды бірге көздейді…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Экономикалық, әлеуметтік және экологиялық өзгерістерді байланыстыру
Жауап нұсқалары
- A.Табиғи қорды есепке алмай өндірісті ғана өсіру
- B.Бір мақсат орындалса қалғандары қажетсіз деу
- C.Экономикалық, әлеуметтік және экологиялық өзгерістерді байланыстырудұрыс
- D.Қызметті қорғаудан бөлек, бағалаусыз қысқарту
- E.Тек технология барлық мәселені шешеді деу
Түсіндірме
Ереже: Тұрақты дамуға көшу бірнеше өзара тәуелді өлшемді бірге қарастырады. Бір өлшемдегі ілгерілеу қалған өлшемнің нәтижесін автоматты бермейді.
Қолдану: Үш міндет бір жоспарға енгізілгендіктен, әрқайсысының нәтижесі мен өзара ықпалы бағаланады. Бұл интеграцияланған өзгерісті сипаттайды.
Қате нұсқалар: A) Өндіріс көлемі табиғи қордың сақталуын дәлелдемейді.
B) Тұрақты даму қалған қажеттіліктерді есептен шығармайды.
D) Қызмет қысқаруы тұрғындарға әсер етеді, ол талдануы керек.
E) Технология әлеуметтік және табиғи шектерді жалғыз шешпейді. Ишара: Жоспар қандай қажеттіліктерді бір мезгілде үйлестіреді?
Дұрыс жауап: Технологияны ұйымдастыру және адами мүмкіндікпен байланыстыру
Жауап нұсқалары
- A.Тұрғын сұранысын алып тастау
- B.Бақылау дерегін қажетсіз деп тану
- C.Тек тағы сол жабдықты сатып алу
- D.Технологияны ұйымдастыру және адами мүмкіндікпен байланыстырудұрыс
- E.Құрал бар болса барлық міндет автоматты орындалады
Түсіндірме
Ереже: Технологиялық өзгеріс оны пайдаланатын адамдар, ұйым және басқару жүйесімен толықтырылуы керек.
Қолдану: Жабдық енгізілген, бірақ оны кім және қалай ұстайтыны белгісіз. Құзырет пен жауапкершілік тұрақты қызметтің маңызды шарты.
Қате нұсқалар: A) Сұраныс қызмет мақсатын анықтауға қажет.
B) Бақылау нақты орындалуды тексереді.
C) Қосымша сатып алу көрсетілген дағды мен рөл олқылығын жоймайды.
E) Құрал өздігінен күтім мен қызметті ұйымдастырмайды. Ишара: Жабдықты кім, қандай біліммен және қандай міндетпен қолданады?
Дұрыс жауап: Ұзақ мерзімді табиғи мүмкіндік пен ұрпақаралық қажеттілік
Жауап нұсқалары
- A.Тек құрал саны
- B.Тек биылғы сатылым
- C.Тек өндіріс атауы
- D.Ұзақ мерзімді табиғи мүмкіндік пен ұрпақаралық қажеттілікдұрыс
- E.Тек алғашқы тапсырыс саны
Түсіндірме
Ереже: Тұрақты даму қазіргі қажеттілікті өтеумен қатар болашақ ұрпақтың мүмкіндігін сақтауға бағытталады.
Қолдану: Қор бүгінгі табысқа айналғанымен, кейінгі қор мен қызметке не қалатыны белгісіз. Сондықтан ұзақ мерзімді табиғи мүмкіндік бағаланады.
Қате нұсқалар: A) Құрал саны қордың сақталғанын дәлелдемейді.
B) Сатылым қазіргі нәтижені ғана көрсетеді.
C) Атау болашақ қорды өлшемейді.
E) Тапсырыс саны ұзақ мерзімді жаңару туралы дерек емес. Ишара: Бүгінгі алудан кейін ертеңгі мүмкіндік қандай болады?
Дұрыс жауап: Әр сала технологиясы, ресурс ағыны және жалпы көлемі тексеріледі
Жауап нұсқалары
- A.Әр сала технологиясы, ресурс ағыны және жалпы көлемі тексеріледідұрыс
- B.Жаңа сала міндетті нөлдік ресурс пайдаланады
- C.Экономикалық өзгеріс экологиялық өлшемді қажетсіз етеді
- D.Сала саны көбейсе ластағыштың бәрі жойылады
- E.Әртараптандыру барлық табиғи қорды жаңартады
Түсіндірме
Ереже: Әртараптандыру экономикалық құрылымды өзгертеді. Экологиялық нәтиже салалардың нақты технологиясы мен көлеміне тәуелді.
Қолдану: Жаңа салалар таза болуы мүмкін, бірақ кейбірі жаңа сұраныс пен әсер туғызуы да мүмкін. Сондықтан өлшенген ағын керек.
Қате нұсқалар: B) Өндіріс пен қызмет ресурсты қажет етуі мүмкін.
C) Орта нәтижесі бөлек өлшенеді.
D) Сала саны ластаушының жойылғанын көрсетпейді.
E) Құрылым өзгерісі табиғи жаңаруды автоматты қамтамасыз етпейді. Ишара: Сала атауына емес, бірлікке және жалпы әсеріне қара.
Дұрыс жауап: Орташа өсіммен бірге аумақтық және топтық нәтиже таралуын көрсету
Жауап нұсқалары
- A.Орташа өсіммен бірге аумақтық және топтық нәтиже таралуын көрсетудұрыс
- B.Орташа өскенде барлық топтың жағдайы міндетті жақсы
- C.Қолжетімділік тұрақты даму үшін маңызды емес
- D.Орташа мәнді әр тұрғынның жеке нәтижесі деп жазу
- E.Нашарлаған аудан дерегін алып тастау
Түсіндірме
Ереже: Өмір сапасы мен тұрақтылық нәтиженің кімге жеткенін де қамтиды. Орташа көрсеткіш теңсіздікті жасыруы мүмкін.
Қолдану: Су қызметінің төмендеуі жалпы әл-ауқатпен қатар болуы мүмкін. Сондықтан орташаға қосымша аумақтық таралу бағаланады.
Қате нұсқалар: B) Орташа өсім әр топта өсім барын кепілдемейді.
C) Негізгі қызмет әлеуметтік қажеттіліктің бөлігі.
D) Жеке нәтижелер орташаға тең болмауы мүмкін.
E) Қолайсыз деректі шығару бағалауды бұрмалайды. Ишара: Өсім кімдерге жетті, кімдерде шектеу қалды?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Экожүйенің гомеостазы – табиғаттағы тепе-теңдік көрсеткіші
- Тұрақты аймақтық дамудың геоэкологиялық индикаторлары
- 11-сарамандық жұмыс. Аумақтың қауіпті химиялық затпен ластануы мүмкін ауданын анықтау
- Экологиялық менеджмент
- 12-сарамандық жұмыс. «Қазақстан және тұрақты экологиялық даму» эссе
- Аймақтық тұрақты экологиялық даму
- 13-сарамандық жұмыс. Геоэкологиялық жобалау
- Қазақстан экономикасының салалық құрылымы
Сұрақтар «География, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.