Тұрақты аймақтық дамудың геоэкологиялық индикаторлары
31-параграф · Оқулықтың 129–130-беттері
«География, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «Тұрақты аймақтық дамудың геоэкологиялық индикаторлары» тақырыбы, 31-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Қысым–жай-күй–реакция үлгісінде өзенге жылына түсетін азот массасы қандай индикатор?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Қысым
Жауап нұсқалары
- A.Индикатор емес, себебі масса өлшенген
- B.Қысымдұрыс
- C.Тек жай-күй
- D.Жай-күй мен реакцияның екеуі
- E.Тек қоғамдық реакция
Түсіндірме
Ереже: Қысым көрсеткіші ортаға түсетін жүктемені сипаттайды; жай-күй ортаның нақты қасиетін, реакция қоғамның шарасын көрсетеді.
Қолдану: Өзенге түскен масса жүктеме ағыны болып тұр, судағы концентрация не қорғау әрекеті емес. Сондықтан берілген үлгіде қысымға жатады.
Қате нұсқалар: A) Масса өлшемі жүктеменің нақты индикаторы бола алады.
C) Жай-күй үшін судағы нақты концентрация не басқа орта қасиеті керек.
D) Бұл бір ағынды екі өзге санатқа ауыстыруға негіз жоқ.
E) Қоғамдық реакция азотты шектеу сияқты іс-шарамен сипатталады. Ишара: Көрсеткіш ортаға не түскенін бе, әлде орта қазір қандай екенін бе білдіреді?
Дұрыс жауап: Жай-күй
Жауап нұсқалары
- A.Тек қоғамдық реакция
- B.Қоғамның жұмсаған қаржысы
- C.Қысым мен реакцияның екеуі
- D.Жай-күйдұрыс
- E.Тек қысым
Түсіндірме
Ереже: Жай-күй ортаның сапасы мен ресурс жағдайын сипаттайды. Түсетін зат массасы мен оның ортадағы концентрациясы бір көрсеткіш емес.
Қолдану: Концентрация көл суының қазіргі құрамын көрсетеді. Ол қай көз қанша зат түсіргенін немесе қандай қаржы жұмсалғанын өздігінен бермейді.
Қате нұсқалар: A) Реакцияға нақты қоғамдық шара жатады.
B) Қаржының өлшемі ақша, концентрация емес.
C) Концентрацияны екі берілмеген әрекетке теңестіруге болмайды.
E) Қысымға түсім ағыны жатады, мұнда судағы күй өлшенген. Ишара: Ортадағы өлшенген қасиетті жүктеме көзінен ажырат.
Дұрыс жауап: Қоғамдық реакция
Жауап нұсқалары
- A.Судың химиялық концентрациясы
- B.Тек орта жай-күйі
- C.Табиғи ресурстың көлемі
- D.Тек ластаушы қысымы
- E.Қоғамдық реакциядұрыс
Түсіндірме
Ереже: Қоғамдық реакция қоршаған орта мәселесіне жауап беретін саясат, шара немесе оған бөлінген ресурсты қамтиды. Ол нақты нәтиженің өзі емес.
Қолдану: Қаржы қорғау әрекетін қолдайтын қоғамдық ресурс. Судың жақсарғанын дәлелдеу үшін кейінгі орта көрсеткіші бөлек өлшенеді.
Қате нұсқалар: A) Су құрамы арнайы өлшеммен анықталады.
B) Қаржы табиғи ортаның нақты күйін өлшемейді.
C) Ақша көлемі су не басқа табиғи қор көлемі емес.
D) Қаржы бөлінуі заттың ортаға түсу массасына тең емес. Ишара: Көрсеткіш қоғам не істеп жатқанын білдіре ме?
Дұрыс жауап: А-қысым, Б-жай-күй, В-реакция
Жауап нұсқалары
- A.А-қысым, Б-жай-күй, В-реакциядұрыс
- B.Үшеуі де жай-күй
- C.Үшеуі де реакция
- D.А-реакция, Б-жай-күй, В-қысым
- E.А-жай-күй, Б-қысым, В-реакция
Түсіндірме
Ереже: Үлгіде ағын, орта қасиеті және қоғамдық әрекет әртүрлі сұраққа жауап береді. Санат көрсеткіштің нақты мағынасына байланысты.
Қолдану: Масса түсуі жүктеме, концентрация орта қасиеті, қаржы қорғауға жауап беру ресурсы. Сондықтан бірінші сәйкестік дұрыс.
Қате нұсқалар: B) Барлық дерек орта қасиеті емес; екі дерек ағын мен шараға қатысты.
C) Орта концентрациясы мен ластаушы түсімі қоғамдық әрекеттің өзі емес.
D) Қаржы ластаушы ағыны емес, ал түсу массасы қоғамдық шара емес.
E) Масса ағыны мен орта концентрациясының санаттары ауыстырылған. Ишара: Әр дерек «неге», «қандай күй», «қоғам не істейді» сұрағының қайсысына жауап береді?
Дұрыс жауап: Реакция ресурсы артқан, орта жақсарғаны әлі бөлек тексеріледі
Жауап нұсқалары
- A.Қаржы саны судағы зат концентрациясын дәл береді
- B.Орта өлшемі енді қажет емес
- C.Реакция ресурсы артқан, орта жақсарғаны әлі бөлек тексеріледідұрыс
- D.Қаржы артқандықтан барлық қысым нөлге түсті
- E.Қаржы өссе су міндетті таза болды
Түсіндірме
Ереже: Шара ресурсы мен оның табиғи нәтижесі ажыратылады. Инвестиция орындалу мен кейінгі орта өлшемімен бағаланады.
Қолдану: Қаржы өсімі тіркелген, бірақ су дерегі жоқ. Сондықтан қоғамдық әрекеттің күшеюін айтуға болады, ал экологиялық нәтижеге қосымша бақылау қажет.
Қате нұсқалар: A) Ақша концентрацияға тікелей бірлік түрлендіру емес.
B) Нәтижені өлшемсіз бағалау жеткіліксіз.
D) Қысымның нөлге түскені туралы дерек берілмеген.
E) Нақты тазарту тиімділігі мен басқа жүктемелер әсер етеді, кепіл жоқ. Ишара: Шараға жұмсалған ресурс пен кейінгі орта өзгерісін бөлек өлше.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Экология және адам денсаулығы
- Дүниежүзіндегі қоршаған орта сапасының кеңістік сипаты
- Дүниежүзі халқының саны – маңызды геоэкологиялық фактор
- Экожүйенің гомеостазы – табиғаттағы тепе-теңдік көрсеткіші
- 11-сарамандық жұмыс. Аумақтың қауіпті химиялық затпен ластануы мүмкін ауданын анықтау
- Экологиялық менеджмент
- Тұрақты дамуға көшу
- 12-сарамандық жұмыс. «Қазақстан және тұрақты экологиялық даму» эссе
Сұрақтар «География, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.