10-сарамандық жұмыс. Ауада зиянды заттардың шекті шамасының шоғырлануын анықтау және олардың адам денсаулығына әсері
СЖ10-параграф · Оқулықтың 108–109-беттері
«География, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «10-сарамандық жұмыс. Ауада зиянды заттардың шекті шамасының шоғырлануын анықтау және олардың адам денсаулығына әсері» тақырыбы, СЖ10-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Оқу моделінде А затының концентрациясы 0,06 мг/м³, сол кезеңдегі шартты шегі 0,04 мг/м³. Қатынас…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: 1,5; модельдік шек 50%-ға асқан
Жауап нұсқалары
- A.0,10; шек асқан
- B.0,02; шек асқан жоқ
- C.1,5; шек 50%-ға төмен
- D.0,67; шек асқан жоқ
- E.1,5; модельдік шек 50%-ға асқандұрыс
Түсіндірме
Ереже: Бір зат, бірлік және кезеңдегі концентрацияны шекке бөлу салыстырмалы көрсеткіш береді. 1 ден жоғары мән оқу моделіндегі асып кетуді білдіреді, нақты диагноз не заң шешімі емес.
Қолдану: 0,06/0,04=1,5. Артық бөлік 1,5−1=0,5, яғни шектің 50%-ы.
Қате нұсқалар: A) 0,10 қосынды, шекке бөлу нәтижесі емес.
B) 0,02 — концентрациялар айырмасы, өлшемсіз қатынас емес.
C) 1,5 шектен жоғарыны білдіреді, төменді емес.
D) 0,67 — кері шек/концентрация қатынасы. Ишара: Қатынасты есептеп, оны бірмен салыстыр.
Дұрыс жауап: 0,8
Жауап нұсқалары
- A.0,05
- B.0,15
- C.Шамамен 0,357
- D.0,2
- E.0,8дұрыс
Түсіндірме
Ереже: Берілген жинақтық модельде әр концентрация өз шегіне бөлінеді, содан кейін өлшемсіз қатынастар қосылады. Формула тек шартта жарамды деп алынған екі затқа қолданылады.
Қолдану: 0,02/0,04=0,5; 0,03/0,10=0,3. I=0,5+0,3=0,8.
Қате нұсқалар: A) 0,05 — концентрациялар қосындысы, шекке келтірілген индекс емес.
B) 0,15=0,5×0,3; бұл көбейтінді. Тапсырмада екі қатынасты қосу керек, сондықтан 0,8 шығады.
C) Бұл (0,02+0,03)/(0,04+0,10) қатынасы. Ол әр затты өз шегіне бөліп қосудың орнына жалпы концентрация мен жалпы шекті бөледі; берілген модельге сәйкес емес.
D) 0,2 екі үлесті қате азайтқан, формула қосады. Ишара: Әр затты тек өз шегіне бөл, кейін екі үлесті қос.
Дұрыс жауап: I=1,3, жинақтық талап орындалмаған
Жауап нұсқалары
- A.I=0,7, екінші үлес есептелмейді
- B.I=0,1, талап орындалған
- C.I=0,42, талап орындалған
- D.I=1,3, жинақтық талап орындалмағандұрыс
- E.Екеуі де 1 ден аз болғандықтан жинақтық талап орындалған
Түсіндірме
Ереже: Жинақтық шарт жеке шектердің орындалуынан бөлек тексеріледі. Жеке қатынастар бірден төмен болса да олардың қосындысы бірден жоғары болуы мүмкін.
Қолдану: 0,7+0,6=1,3>1. Сондықтан осы оқу моделінде қосынды талапқа сай емес, бірақ бұл нақты медициналық диагноз емес.
Қате нұсқалар: A) Екінші үлес формулаға міндетті кіреді.
B) 0,1 — айырма, формула айырма емес.
C) 0,42 — көбейтінді, модельде қосынды берілген.
E) Жеке салыстыру қосынды шартын алмастырмайды. Ишара: Жеке талаптар мен жинақтық талапты ажырат.
Дұрыс жауап: 1,886
Жауап нұсқалары
- A.0,354
- B.1,886дұрыс
- C.0,996
- D.0,986
- E.0,9
Түсіндірме
Ереже: Әр қатынастың бөлгіші берілген шарттан өзгеріссіз алынады. Дұрыс есептен кейін ғана қосынды талаппен салыстырылады.
Қолдану: Бірінші үлес шамамен 0,985714, екінші 0,9. Қосынды 1,885714, үш ондыққа дөңгелектегенде 1,886.
Қате нұсқалар: A) 0,354 бастапқы концентрацияларды қосады, индекс формуласы емес.
C) 0,996 екінші бөлгішті 0,01 орнына 0,9 деп ауыстырғанда шығады, берілген шартқа сай емес.
D) 0,986 — тек бірінші үлестің жуық мәні, екіншісі түсіп қалған.
E) 0,9 — тек екінші үлес. Ишара: Екінші бөлгіштегі ондық орынды мұқият тексер.
Дұрыс жауап: 0,96
Жауап нұсқалары
- A.0,6
- B.1,0
- C.0,96дұрыс
- D.0,24
- E.1,2
Түсіндірме
Ереже: Бірдей салыстырмалы азаюда әр үлес бастапқының қалған бөлігіне көбейтіледі. 20% азаюда 0,8 үлес қалады.
Қолдану: (0,8+0,4)×0,8=1,2×0,8=0,96. Жаңа жеке үлестер 0,64 және 0,32.
Қате нұсқалар: A) 0,6 бастапқы индексті екіге бөлген, 20% азаю емес.
B) 1,0 жалпыдан 0,2-ні шегереді, ал 20% салыстырмалы азаю болуы керек.
D) 0,24 — азайған мөлшер, қалған индекс емес.
E) 1,2 — бастапқы индекс, азаю ескерілмеген. Ишара: Пайызды индекстен жай сан ретінде шегерме.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Табиғатты пайдалану тұжырымдамасы
- Қоршаған ортаның антропогендік өзгерістері
- Табиғатты пайдаланудың геоэкологиялық аспектілері
- Қоршаған ортаның сапасын бағалау
- Экология және адам денсаулығы
- Дүниежүзіндегі қоршаған орта сапасының кеңістік сипаты
- Дүниежүзі халқының саны – маңызды геоэкологиялық фактор
- Экожүйенің гомеостазы – табиғаттағы тепе-теңдік көрсеткіші
Сұрақтар «География, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.