Табиғатты пайдаланудың геоэкологиялық аспектілері
25-параграф · Оқулықтың 101–102-беттері
«География, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «Табиғатты пайдаланудың геоэкологиялық аспектілері» тақырыбы, 25-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Екі аймақ бірдей көлемде өнім өндіреді. Бірінде қол еңбегі мен биомасса, екіншісінде машина мен қазба отын…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Басым энергия көздері мен технологиялар
Жауап нұсқалары
- A.Тек өнімнің жалпы көлемі
- B.Тек өнімнің сату бағасы
- C.Басым энергия көздері мен технологиялардұрыс
- D.Тек аймақтардың әкімшілік ауданы
- E.Тек халықтың жалпы саны
Түсіндірме
Ереже: Табиғатты пайдаланудың тарихи типтері өнім көлемімен ғана емес, энергия көздері және өндірістік технология сипатымен ерекшеленеді.
Қолдану: Өнім көлемі тең болғандықтан, ол берілген айырманы ашпайды. Энергия мен еңбек технологиясы ресурстық ағынның және ортаға ықпалдың өзгеше болуын түсіндіруге көмектеседі.
Қате нұсқалар: A) Тең көлем тарихи технология айырмасын сипаттамайды.
B) Баға нарыққа тәуелді, өндіру әдісінің толық көрсеткіші емес.
D) Ауданның өзі қандай энергия мен техника қолданылғанын бермейді.
E) Халық саны технологияның сипатын жалғыз анықтамайды. Ишара: Бірдей өнім қандай тәсілмен және қандай энергиямен алынған?
Дұрыс жауап: Табиғатты пайдаланудың әртүрлі тарихи белгілері бір уақытта қатар кездесуі мүмкін
Жауап нұсқалары
- A.Бір ғана технология бүкіл елдің барлық әрекетін толық сипаттайды
- B.Барлық аумақ бір күні бірдей технологияға өтеді
- C.Цифрлық қызмет бар болса ауылшаруашылығы болмайды
- D.Дәстүрлі жайылым бар елде машина қолдану мүмкін емес
- E.Табиғатты пайдаланудың әртүрлі тарихи белгілері бір уақытта қатар кездесуі мүмкіндұрыс
Түсіндірме
Ереже: Технологиялық және экономикалық даму кеңістікте біркелкі емес. Сондықтан тарихи типтер қазіргі аумақтарда күрделі үйлесім құра алады.
Қолдану: Шарт үш түрлі әрекеттің қатар барын көрсетеді. Олардың біреуі қалғанын жоққа шығармайды; әрқайсысының ресурс пен орта байланысы бөлек бағаланады.
Қате нұсқалар: A) Бір белгі қалған салалардың технологиясын толық бермейді.
B) Бір мезгілде бірдей ауысу шартта да, қағидада да берілмеген.
C) Қызмет секторы ауылшаруашылығының болуын жоймайды.
D) Жайылым мен машина өндірісі әртүрлі салаларда қатар болуы мүмкін. Ишара: Елдің орташа белгісі мен әр саланың нақты жағдайын ажырат.
Дұрыс жауап: Өнеркәсіптік-урбанистік
Жауап нұсқалары
- A.Ирригациялық егіншілік
- B.Өнеркәсіптік-урбанистікдұрыс
- C.Шалғын шабындық
- D.Жайылымдық ауылшаруашылық
- E.Орманның су қорғау қызметін пайдалану
Түсіндірме
Ереже: Өнеркәсіптік-урбанистік тип халық пен өндіріс шоғырланған қалалар, өнеркәсіп аумақтары және көлік байланыстарымен сипатталады.
Қолдану: Берілген нысандар қала, өндіріс және көлік жүйесімен байланысты; жайылым, егін не орман қызметі басым деп берілмеген.
Қате нұсқалар: A) Ирригациялық тип суарылатын дақыл өсіруді талап етеді.
C) Шабындық шөп дайындауға қатысты, жасанды қалалық жамылғыға емес.
D) Жайылымда мал жаю жетекші, шартта ол жоқ.
E) Орманның су қорғау қызметі бұл қала сипаттамасының негізгі белгісі емес. Ишара: Аумақта қай әрекет пен жамылғы басым?
Дұрыс жауап: Ирригациялық егіншілік
Жауап нұсқалары
- A.Тау-кен өнеркәсібі
- B.Жерді өңдемейтін жайылымдық пайдалану
- C.Шалғын шабындық
- D.Орман рекреациясы
- E.Ирригациялық егіншілікдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Ирригациялық егіншілік дақыл өсіруді ұйымдастырылған суарумен байланыстырады. Кең ауылшаруашылық типінің ішінде суару белгісі нақты түрді анықтайды.
Қолдану: Шартта жер өңдеу, дақыл және канал суы қатар берілген. Сондықтан жайылымнан не тәлімі егіннен гөрі суармалы егіншілік нақты келеді.
Қате нұсқалар: A) Пайдалы кен алу әрекеті жоқ.
B) Жайылымда жерді дақыл үшін өңдеу негізгі белгі емес.
C) Шабындықта шөп шабылады, мұнда суармалы дақыл өсіріледі.
D) Орманда демалу сипатталмаған. Ишара: Суарудың барын түрді таңдауда шешуші белгі ретінде қолдан.
Дұрыс жауап: Шалғынды шабындық пайдалану
Жауап нұсқалары
- A.Орман өнеркәсібі
- B.Кен өндіру
- C.Шалғынды шабындық пайдаланудұрыс
- D.Қалалық өнеркәсіп
- E.Ирригациялық егіншілік
Түсіндірме
Ереже: Ауылшаруашылық пайдаланудың кей түрлері жерді өңдеумен, кей түрлері табиғи өсімдік өнімін пайдаланумен байланысты. Шөп шабу мен егін егу бірдей емес.
Қолдану: Шалғынның өнімі шөп түрінде алынған, жырту мен дақыл егу жоқ. Бұл шабындық пайдалану.
Қате нұсқалар: A) Ағаш өнімі емес, шалғын шөбі пайдаланылған.
B) Кен алынбайды, өсімдік өнімі алынған.
D) Қалалық өндіріс басым әрекет емес.
E) Суару мен егін егу берілмеген. Ишара: Өнім алынғанымен жер міндетті түрде жыртылған ба?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- 9-сарамандық жұмыс. Экологиялық жағдайлардың құқықтық аспектілері
- Эко- және смарт-сити – болашақтың қалалары
- Табиғатты пайдалану тұжырымдамасы
- Қоршаған ортаның антропогендік өзгерістері
- Қоршаған ортаның сапасын бағалау
- 10-сарамандық жұмыс. Ауада зиянды заттардың шекті шамасының шоғырлануын анықтау және олардың адам денсаулығына әсері
- Экология және адам денсаулығы
- Дүниежүзіндегі қоршаған орта сапасының кеңістік сипаты
Сұрақтар «География, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.