Мүшелер жүйесінің дамуы эмбриогенездің сатылары

Ереже: Ұрықтанумен жүретін жыныстық көбеюде жұмыртқа мен аталық гамета қосылып, зигота түзеді. Зигота ұрықтың әрі қарай дамуының бастапқы жасушасы болып табылады. Жеке ұрықтанбаған гамета осы жыныстық бірігудің нәтижесіне тең емес. Партеногенез сияқты басқа даму жолдары бөлек қарастырылады; сұрақ ұрықтанумен байланысты жыныстық модельді нақты береді.

Қолдану: Жануар ұрығының жыныстық даму бастауы сұралады. Зигота дұрыс. Жұмыртқа мен сперматозоид оған генетикалық үлес қосқанымен, әрқайсысын жеке дайын зиготамен алмастыруға болмайды. Ересек дененің жүйке немесе бұлшық ет жасушасы да осы жағдайда жаңа ұрықтың бастау жасушасы емес. Даму мен гаметалардың бірігуін байланыстыру жауапты анықтайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Сперматозоид жеке аталық гамета. Жұмыртқа ұрықтануға дейінгі аналық гамета. Жүйке мен бұлшық ет жасушалары ересек дене жасушалары. Олар берілген зиготалық бастау емес.

Қайта орындауға ишара: Ұрықтану нәтижесі — зигота.

Ереже: Бөлшектенуде зигота және одан шыққан жасушалар митоздық бөлінулерден өтеді. Ерте кезеңнің берілген моделінде бөлінулер арасында көлемнің толық өсуі болмай, жасушалар кішірейеді. Сондықтан жасушалар санының артуын ұрықтың жалпы көлемі сонша есеге өсті деп түсінуге болмайды. Жасушалық санақ пен бүкіл ұрықтың көлемі екі бөлек көрсеткіш.

Қолдану: Шарт жасушалардың көбеюін, кішіреюін және жалпы көлемнің шамамен сақталуын береді. Бөлшектену дұрыс. Ұрықтануда екі гамета қосылады, ал мұнда көп жасушаға бөліну жүріп жатыр. Жүйке түтігінің қалыптасуы басқа морфогенетикалық белгі. Ересек бұлшық ет қызметі ерте ұрықтағы бөліну көрінісін сипаттамайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Гаметалар қосылуы бөліну емес. Жалпы көлемнің екі еселенуі шартқа қайшы. Жүйке түтігі басқа даму белгісі. Бұлшық ет жиырылуы ұрық жасушаларының санын арттырмайды.

Қайта орындауға ишара: Жасуша саны артады, әр жасуша кішірейеді.

Ереже: Әр айналымда барлық жасуша бір рет екіге бөлінсе, жалпы сан екі еселенеді. Бір жасушадан басталған төрт айналымның моделі 1→2→4→8→16 болады. Бұл ерте ұрықтың барлық нақты бөлінуі міндетті синхронды деген табиғи заң емес: есеп синхрондық шартын арнайы береді. Бөліну айналымын жеке бір жасушаның бөліну санымен шатастырмаймыз.

Қолдану: Шарт бір зигота және төрт толық айналым береді. 2⁴=16, дұрыс жауап 16. 8 үшін үш айналым ғана есептелген, ал 32 үшін бес айналым қажет. Әр сатыдағы жасушаларды қайта қосу соңғы сәттегі санды бермейді. Бір айналым барлық сол сәттегі жасушалардың бөлінуін қамтитынын сақтау есепті дұрыс шешуге мүмкіндік береді.

Қате нұсқаларды ажырату: 4 айналым санын жасуша санымен теңестіреді.8 үш айналым.12 екі еселену ретін сақтамайды.32 бес айналымды енгізеді.

Қайта орындауға ишара: Төрт қадам:1→2→4→8→16.

Ереже: Орташа жасуша көлемін жалпы көлемді жасушалар санына бөлу арқылы табуға болады. Жалпы көлем тұрақты болып, саны екі еселенсе, орташа көлем екі есе азаяды. Бұл орташа сандық модель: нақты ұрықтың барлық жасушасы міндетті бірдей өлшемді дегенді білдірмейді. Орташа көрсеткішті жеке әр жасушаның бірдейлігімен шатастырмаймыз.

Қолдану: Бастапқы орташа көлем V÷8, соңғысы V÷16. Екіншісі біріншінің жартысы, сондықтан екі есе азаю дұрыс. Сұрақ ұрықтың жалпы көлемін емес, бір жасушаға шаққандағы орташа көлемді сұрайды. Жасуша санының артуы әр жасушаның да іріленуін білдірмейді; тұрақты жалпы көлем сол өсуді шектейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Екі есе арту бағытты ауыстырады. Өзгермеу тұрақты жалпы көлемге сәйкес емес. Төрт не сегіз есе арту берілген санаққа қайшы.

Қайта орындауға ишара: V/16 — V/8-дің жартысы.

Ереже: Гаструляция ұрық жасушаларының ұйымдасқан қозғалысы және қайта орналасуы арқылы ұрық жапырақшалары мен дене жоспарының қалыптасуына қатысады. Омыртқалыларда эктодерма, мезодерма және энтодерма ажыратылады. Бұл ұрықтанған бір жасушаның түзілуімен немесе тек жасуша санын арттыратын бөлшектенумен бірдей емес. Сатыны оның ерекше морфогенетикалық белгілері арқылы танимыз.

Қолдану: Шарт қозғалыс, қайта орналасу және ұрық жапырақшаларының қалыптасуын береді. Гаструляция дұрыс. Бөлшектену бұрынғы сандық артуға қатысты, бірақ бұл көріністегі қабаттар түзілуін толық сипаттамайды. Тозаңдану өсімдікке қатысты, ал ересек өсу ұрықтың бастапқы дене жоспары қалыптасқан сатысын алмастырмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Ұрықтану екі гаметаның қосылуы. Тозаңдану өсімдіктегі тасымал. Тек бөлшектену қабат қалыптасуын толық бермейді. Ересек өсу басқа даму кезеңі.

Қайта орындауға ишара: Ұрық жапырақшалары қалыптасса, гаструляцияны таны.