Ашықтұқымды және жабықтұқымды өсімдіктердің тіршілік циклі

Ереже: Тұқымды өсімдіктердің көзге көрінетін негізгі денесі диплоидты спорофит ұрпағына жатады. Оның көбею құрылымдарында гаплоидты споралар және қатты кішірейген гаметофиттер қалыптасады. Сондықтан тұқымды өсімдіктерде гаметофит мүлде жоқ деу дұрыс емес. Негізгі дене мен оның ішіндегі шағын жыныстық ұрпақтың айырмасын олардың циклдегі қызметі арқылы анықтаймыз.

Қолдану: Сұрақ қарағай мен гүлді өсімдіктің кәдімгі ірі денесін сұрайды. Диплоидты спорофит дұрыс. Гаметофиттердің кішіреюі ірі өсімдікті гаплоидты етпейді. Микроспора немесе жеке гамета бүкіл ағаштың не гүлді өсімдіктің көпжасушалы денесі емес. Жауапты өлшемнің өзінен ғана емес, зиготадан басталған негізгі ұрпақтың орнынан шығарамыз.

Қате нұсқаларды ажырату: Гаметофит кішірейген жыныстық ұрпақ. Микроспора жеке гаплоидты саты. Жұмыртқа мен спермий жеке гаметалар. Соңғы төртеуі ірі спорофит денесі емес.

Қайта орындауға ишара: Ірі тұқымды өсімдік — спорофит; гаметофиттері кішірейген.

Ереже: Тұқымды өсімдіктердің циклінде де гаметофит пен спорофит сатылары сақталады. Гаметофиттер қатты кішірейген: аталық ұрпақ тозаңмен, аналық ұрпақ тұқымбастамамен байланысты. Олардың кәдімгі қырықжапырақ өсіншесі сияқты жеке көрінбеуі жоқ екенін білдірмейді. Микроскопиялық құрылымның болуы мен оны көзбен байқау мүмкіндігін бөлек қарау маңызды.

Қолдану: Сұрақ гаметофиттің бар-жоғын және жағдайын сұрайды. Кішірейген, көбею құрылымдарымен байланысты деген жауап дұрыс. Ірі ағаш немесе өсімдіктің тамыр-жапырақ денесі спорофитке жатады. Гаметофиттің сыртқы пішінін барлық өсімдіктерде бірдей заросток деп күту де қате. Ұрпақтың анықтамасы оның гаметалар түзуіне қатысты, міндетті үлкен көлеміне емес.

Қате нұсқаларды ажырату: Мүлде жоқ деу циклді толықсыз етеді. Дің мен бұтақ спорофитке жатады. Тамыр мен жапырақ та негізгі спорофит денесі. Ірі жеке заростокқа теңдеу кішіреюді елемейді.

Қайта орындауға ишара: Көзге жеке көрінбеу — циклде болмау емес.

Ереже: Тозаң түйіршігі гүлді өсімдіктің қатты кішірейген аталық гаметофитін қамтиды. Оның дамуында вегетативті және генеративті жасушалар ажырайды; генеративті жасушаның митозы екі спермий береді. Спермий — ұрықтануға қатысатын аталық гамета. Сондықтан тозаң түйіршігін жалғыз спермиймен толық теңестіру оның басқа жасушалары мен қызметін елемейді.

Қолдану: Сұрақ тозаң мен спермийдің деңгейін салыстырады. Гаметофит пен гамета айырмасы дұрыс. Тозаңның аналық ұрпақ немесе дайын ұрық екені айтылмайды. Спермий жеміс не спорангий қабырғасы емес. Жасушалық құрам туралы мәлімет аталық жыныс жасушасын оны қалыптастыратын және жеткізетін құрылыммен шатастырмауға көмектеседі.

Қате нұсқаларды ажырату: Толық бірдейлік жасушалық құрамды елемейді. Аналық деп жіктеу жыныстық қызметті ауыстырады. Тұқым мен жеміс ұрықтанудан кейінгі құрылымдар. Диплоидты ұрық пен қабырға да тозаң/гамета жұбы емес.

Қайта орындауға ишара: Тозаң гаметофитке қатысты, спермий — сол желідегі гамета.

Ереже: Қарағайда аталық және аналық көбею құрылымдары бүрлер түрінде дамиды. Аталық бүр тозаң түзілуімен, ал аналық бүр тұқымбастамаларымен байланысты. Тұқымбастамада аналық гаметофит пен жұмыртқа жасушасы дамиды; ұрықтанудан кейін тұқым қалыптасады. Бүрлерді гүлді өсімдіктің жатынымен немесе қырықжапырақ сорустарымен теңестіруге болмайды. Олардың мүшелік құрылысы әртүрлі.

Қолдану: Сұрақ екі бүрдің қызметін салыстыруды сұрайды. Аталықта тозаң, аналықта тұқымбастама дұрыс. Бүрлердің түсі мен дәл орналасуы қосымша белгілер болуы мүмкін, бірақ олар барлық түр мен даму сәтіне бірдей шарт емес. Сондықтан негізгі көбею қызметі бойынша ажыратамыз. Аталық пен аналық қызметін кері беру дұрыс жіктеуді бұзады.

Қате нұсқаларды ажырату: Бірінші қате жауап қызметтерді ауыстырады. Жеміс жатыны қарағай бүрі емес. Келесі нұсқа да аталық пен аналықты кері береді. Сорус қырықжапырақ спорангийлерінің тобы.

Қайта орындауға ишара: Аталық бүр — тозаң; аналық бүр — тұқымбастама.

Ереже: Тозаңдану тозаңның аталық құрылымнан аналық көбею құрылымына жеткізілуін білдіреді. Ұрықтану кейін спермий мен жұмыртқа қосылғанда жүреді. Қарағайда бұл екі оқиға арасында елеулі уақыт болуы мүмкін; тозаң жеткен сәтті бірден зигота түзілді деп қабылдауға болмайды. Үдерісті анықтау үшін дәл қай оқиға болғанын салыстыру қажет.

Қолдану: Шарт тозаңның жеткізілгенін және гаметалар қосылмағанын нақтылайды. Тозаңдану дұрыс. Зиготаның өсуі үшін алдымен ұрықтану керек. Тұқымның өнуі бұдан да кейінгі кезең. Тозаңның желмен таралуы гаметалардың бірден қосылуына тең емес, сондықтан жауапты тасымалдану және жасушалық бірігу айырмасына сүйеніп таңдаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: Ұрықтану қосылуды талап етеді. Зиготаның өсуі одан кейін. Тұқым өнуі жетілген тұқымға қатысты. Ұрықтың өсімдікке дамуы тозаң тасымалы емес.

Қайта орындауға ишара: Тозаң жеткізілді, гаметалар қосылған жоқ.