Митоз және мейоз олардың биологиялық маңызы

Ереже: Митозда алдын ала көшірілген генетикалық материал екі жас ядроға бөлінеді. Қалыпты бөлінуден кейін цитоплазма да бөлінсе, екі жасуша пайда болады. Әрқайсысының хромосома саны бастапқы жасушамен бірдей сақталады. Бұл қалыпты модельді мутация не бөліну қатесі мүлде болмайды деген абсолютке айналдырмаймыз. Ядро бөлінуі мен цитоплазма бөлінуін ажырату да маңызды.

Қолдану: Шарт қалыпты митозды және кейінгі жасуша бөлінуін бірге береді. Екі жасуша мен сақталған сан дұрыс. Төрт гаплоидты нәтиже мейоздың типтік сызбасына қатысты. Гаметалардың бірігуі ұрықтану, жасушаның митозбен бөлінуі емес. Жауап нәтижедегі әр жасушаны жеке қарауға сүйенеді.

Қате нұсқаларды ажырату: Төрт жарты сан мейозбен шатастырады. Екі жарты сан митозға сәйкес емес. Төрт есе арту берілмеген. Гаметалардың бірігуі басқа үдеріс.

Қайта орындауға ишара: Митоз нәтижесінде әр жасушада сан сақталады.

Ереже: Мейоз диплоидты жасушада екі кезекті бөліну арқылы хромосома жиынтығын азайтады. Типтік сызбада төрт гаплоидты ядро немесе жасушалық өнім пайда болады. Бірақ олардың бәрі кез келген ағзада бірдей көлемді, бірдей қызметті төрт гамета деп міндеттелмейді. Жиынтық азаюы жыныстық тіршілік циклінде ұрықтанумен байланысты маңызды саты.

Қолдану: Сұрақ екі бөліну мен диплоидтыдан гаплоидтыға ауысуды нақты береді. Мейоз дұрыс. ДНҚ көшірілуі бөлінуге дайындық болғанымен, осы редукциялық үдерістің толық өзі емес. Жасушаның жай үлкеюі немесе гаметалардың бірігуі хромосома санын берілген бағытта азайтпайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Митозда сан сақталады. Ұрықтану екі жиынтықты біріктіреді. Көшіру ғана екі бөліну емес. Көлем ұлғаюы хромосома редукциясын анықтамайды.

Қайта орындауға ишара: Екі бөліну және жиынтықтың азаюын бірге таны.

Ереже: Гаплоидты деген атау бір толық хромосома жиынтығын білдіреді және n деп белгіленеді. Бұл әрбір ағзада тек бір хромосома бар деген мағына емес. Бір жиынтық әртүрлі түрлерде бірнеше хромосомадан тұруы мүмкін. Плоидтылық жиынтық санына, ал нақты хромосома саны сол түрдің жиынтығындағы құрамға байланысты.

Қолдану: Сұрақ анықтаманы сұрайды. Бір толық жиынтық дұрыс. Мысалы, адам гаметасында бір жиынтық 23 хромосомадан тұрады. Сондықтан «гаплоидты» ұғымын бір ғана хромосома немесе хромосома жоқ деген түсінікпен алмастырмаймыз. Сандық мысал анықтаманы түсіндіреді, бірақ барлық түрге 23 саны міндеттелмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Екі жиынтық диплоидтыға қатысты. Үш және төрт жиынтық бір жиынтық емес. Мүлде болмау n жиынтығын білдірмейді. Төрт нұсқа жиынтық санын қате береді.

Қайта орындауға ишара: Гаплоидты — бір жиынтық, бір ғана хромосома емес.

Ереже: Диплоидты жасушада екі толық хромосома жиынтығы болады және ол 2n деп белгіленеді. Көптеген жыныстық циклдерде бір жиынтық әр ата-анадан келеді. Екі жиынтық деген ұғым барлық түрдің жасушасында тек екі хромосома бар дегенді білдірмейді. Нақты сан жиынтықтағы хромосомалар санына тәуелді. Адамның көптеген ядролы дене жасушаларында 46 хромосома болады.

Қолдану: Сұрақ жиынтық санын сұрайды. Екі толық жиынтық дұрыс. Бір жиынтық n, екі жиынтық 2n. Мысалдағы адам саны анықтаманың барлық ағзаға бірдей сандық нормасын құрмайды. Хромосоманың саны мен жиынтықтың саны бір өлшем деп қабылданбауы керек.

Қате нұсқаларды ажырату: Бір жиынтық гаплоидты. Тек екі хромосома деу 2n-ді қате оқиды. 23 барлық жасушаға міндеттелмейді. Хромосомасыздық екі жиынтық емес.

Қайта орындауға ишара: 2n — екі жиынтық; нақты сан n-ге байланысты.

Ереже: Гамета жыныстық көбеюге қатысатын репродуктивті жасуша. Адамда жұмыртқа жасушасы мен сперматозоид осы топқа жатады және қалыпты жағдайда бір хромосома жиынтығын алып жүреді. Ұрықтану кезінде олар қосылып, зигота түзеді. Гаметаны зиготамен шатастырмау қажет: бірі қосылатын жасушалар, екіншісі қосылудан кейінгі нәтиже.

Қолдану: Сұрақ екі жыныс жасушасының ортақ атауын сұрайды. Гаметалар дұрыс. Олардың дене жасушаларынан айырмашылығы репродуктивті рөлінде және адамда қалыпты гаплоидты жиынтығында. Әртүрлі пішіні мен қызметтік ерекшелігі ортақ репродуктивті топқа кіруін жоққа шығармайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Зигота бірігуден кейінгі жасуша. Тері жасушалары басқа ұлпаға жатады. Эритроцит қан жасушасы. Есту рецепторы сезімтал жасуша. Төрт атау екі гаметаға ортақ дұрыс атау емес.

Қайта орындауға ишара: Ұрықтануға қатысатын жасушалар мен ұрықтану нәтижесін ажырат.