Эндокринді бездің қызметі және оларға байланысты аурулар

Ереже: Өсу гормоны негізінен гипофизде түзіледі. Ол өсу мен зат алмасу реттелуіне қатысады және басқа мүшелердегі, соның ішінде бауырдағы сигналдармен байланысып әсер етеді. Өсуді бір гормонның жалғыз тікелей әрекетіне немесе барлық адамның дәл бір жаста тоқтайтын үдерісіне теңестіруге болмайды. Негізгі без бен оның гормонының сәйкестігі сақталуы қажет.

Қолдану: Шарт гормонды негізінен бөлетін безді сұрайды. Гипофиз дұрыс. Қалған бездер маңызды гормондар бөледі, бірақ бұл өсу гормонының негізгі көзін алмастырмайды. Гормонның басқа ұлпаға әсер етуі сол ұлпаның осы гормонды негізгі бөлетін без екенін білдірмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Қалқанша тиреоидтық гормондарға қатысты. Қалқаншамаңы паратгормон бөледі. Ұйқыбез инсулин мен глюкагонға қатысты. Милы қабат адреналин мен норадреналин бөледі.

Қайта орындауға ишара: Гормонның түзілетін негізгі орны мен әсер ететін орны бөлек болуы мүмкін.

Ереже: Өсу гормонының артықтығы ұзын сүйектердің өсу аймақтары жабылмай тұрған кезде бойдың шамадан тыс өсуіне әкелуі мүмкін. Бұл гигантизм деп аталады. Өсу аймақтары жабылғаннан кейінгі артықтық көбіне акромегалиямен сипатталады. Сондықтан гормонның атауымен қатар сүйектің өсу жағдайы маңызды. Қалыпты бойдың биіктігі жалғыз өзі гормон ауруын дәлелдемейді.

Қолдану: Шарт артық гормонды және ашық өсу аймақтарын нақты береді. Гигантизм дұрыс. Сұрақ жай бойы ұзын оқушыға диагноз қоюды талап етпейді; артықтық механизмінің жас пен өсу жағдайына байланысты атауын сұрайды. «Әлі жабылмаған» деген белгі негізгі айырманы анықтайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Ересектегі акромегалия ғана деу өсу аймағын елемейді. Тиреоидтық гипофункция басқа гормонға қатысты. Гипопаратиреоз паратгормон аздығы. Инсулинге төзімділік осы бой өсу механизмінің атауы емес.

Қайта орындауға ишара: Ұзын сүйектің өсу аймағы ашық па, жабық па?

Ереже: Акромегалия ересекте өсу гормонының ұзақ артықтығына байланысты ұлпа мен кейбір сүйек құрылымдарының үлкеюімен сипатталады. Ұзын сүйектердің өсу аймақтары жабылғандықтан, бұл балалық гигантизмдегі бойдың ұзаруымен бірдей емес. Гормондық әсер басқа ұлпалар мен зат алмасуға да қатысты болуы мүмкін. Атауды жеке сыртқы белгі емес, берілген механизм арқылы танимыз.

Қолдану: Шарт гормон артықтығын, ересек жасты және жабық өсу аймақтарын береді. Акромегалия дұрыс. Қол не аяқ өлшемінің кез келген өзгерісіне осы диагноз қойылмайды; оқу жағдайында себеп алдын ала нақты берілген. Айырма ұзындық өсуі мен басқа құрылымдардың үлкеюін ажыратудан шығады.

Қате нұсқаларды ажырату: Гигантизм ашық өсу аймағына тән. Қалқанша гипофункциясы басқа механизм. Диабеттің кез келген түрі бұл атаумен тең емес. Қалыпты ұзындық өсуі жабық аймақ шартын елемейді.

Қайта орындауға ишара: Жабық өсу аймағындағы GH артықтығын балалық бой ұзаруымен шатастырма.

Ереже: Йод қалқанша без гормондары тироксин мен трийодтирониннің қажетті құрамбөлігі. Бұл гормондар зат алмасу мен даму реттелуіне қатысады. Йод жеткіліксіздігі гормон түзілуін бұзуы мүмкін, бірақ қалқанша ауруларының барлық түрінің жалғыз себебі емес. Қажетті элементтің маңызы оны шексіз көп қабылдау қауіпсіз деген қорытындыға әкелмейді.

Қолдану: Шарт нақты екі тиреоидтық гормонның түзілуіне қажет элементті сұрайды. Йод дұрыс. Темір, кальций және басқа элементтер де ағзаға керек болғанымен, олардың жалпы қажеттілігі осы гормондардың йодқа тәуелді құрамын алмастырмайды. Жауап препараттың мөлшерін өз бетімен таңдауды білдірмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Темір гемоглобинге маңызды, бірақ сұралған элемент емес. Кальций сүйек пен реттелуге маңызды. Натрий иондық теңгерімге қатысады. Магний де қажетті, бірақ тиреоидтық гормонның йодын алмастырмайды.

Қайта орындауға ишара: Нақты гормонның құрамбөлігін жалпы пайдалы минералдан ажырат.

Ереже: Гипотиреоз қалқанша гормондары ағза қажетіне жеткіліксіз болған жағдайға қатысты. Көптеген қызметтер баяулауы мүмкін, бірақ белгілер әр адамда әртүрлі. Шаршау немесе салмақ қосу жалғыз өзі диагноз үшін жеткіліксіз. Сұрақта гормонның жеткіліксіздігі анық берілген болса, атауды гипер және гипо бағыттарын ажырату арқылы табуға болады.

Қолдану: Шарт қалқанша без бен жеткіліксіз гормон түзілуін нақты атайды. Гипотиреоз дұрыс. Гипертиреоз кері бағыт, яғни шамадан тыс гормондық әсерге қатысты. Басқа атаулар басқа гормондық жүйелерді сипаттайды. Өмірдегі ұқсас белгілерді тек осы анықтамаға қарап өз бетімен емдеуге болмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Гипертиреоз артықтыққа қатысты. Гигантизм мен акромегалия өсу гормоны артықтығына қатысты. Гиперпаратиреоз қалқаншамаңы бездерінің артық белсенділігі.

Қайта орындауға ишара: Гипо — жеткіліксіз, тирео — қалқанша без.