Өсімдіктер систематикасы

Ереже: Өсімдіктерді ғылыми жіктеу олардың ортақ белгілері мен туыстық байланыстарын зерттеуге сүйенеді. Бұл сала топтардың атауларын, құрамын және бір-біріне қатынасын анықтауға көмектеседі; сыртқы ұқсастық жалғыз өлшем бола бермейді.

Қолдану: Шартта өсімдіктің қоректенуі немесе мекен ету жағдайы емес, оның басқа өсімдіктермен туыстық негізде топтастырылуы сұралған. Сондықтан жіктеу міндетін атқаратын саланы таңдау керек.

Қате нұсқаларды ажырату: Физиология тіршілік үдерістерін, анатомия ішкі құрылысты, экология ортамен байланыстарды, география таралуды зерттейді. Осы салалардың мәліметтері жіктеуге көмектесе алады, бірақ олардың зерттеу міндеттері жіктеу ғылымының атауын алмастырмайды. Бір өсімдікті бірнеше сала әртүрлі сұрақ тұрғысынан зерттеуі мүмкін.

Қайта орындауға ишара: Ғылым атауын таңдағанда оның зерттеу нысанынан бұрын қойылған нақты міндетке назар аудар.

Ереже: Морфология ағза мүшелерінің сыртқы құрылысы мен пішінін сипаттайды. Өсімдіктерді анықтау кезінде жапырақ, гүл, жеміс сияқты мүшелердің диагностикалық белгілерін салыстырады; бір белгі барлық жағдайда жеткілікті болмауы мүмкін.

Қолдану: Сұрақ өсімдіктің өскен ортасын сипаттауды емес, морфологиялық анықтауды сұрайды. Сондықтан мүшелер құрылысы туралы деректер шарттағы тәсілге тікелей сәйкес келеді; бірнеше белгіні бірге қарастыру маңызды.

Қате нұсқаларды ажырату: Ылғал, температура, географиялық орын және күтім жағдайлары өсімдіктің тіршілігіне әсер етеді, бірақ өздері мүшенің құрылыс белгісі емес. Бақылау уақытын тіркеу де пайдалы, алайда оны гүл құрылысының орнына қоюға болмайды. Орта мен мүшелер белгілерін бөлек ажырату анықтаудың мақсатын сақтайды.

Қайта орындауға ишара: Берілген мәліметтің өсімдік мүшесінің пішініне қатысты екенін немесе сыртқы орта жағдайын сипаттайтынын тексер.

Ереже: Жүйелік деңгейлер ағзаларды кең және тар топтарға бөлуге мүмкіндік береді. Негізгі қатарда түр туыстан төмен тұрады, ал ұқсас және туыстас түрлер бір туысқа біріктіріледі; түр ішінде де қосымша деңгейлер болуы мүмкін.

Қолдану: Шарт негізгі жүйелік қатардағы туыстың астындағы бірлікті сұрайды. Сондықтан туыстан жоғары тұратын тұқымдас немесе одан да кең топтар жарамайды; деңгейлердің бағытын дұрыс анықтау қажет.

Қате нұсқаларды ажырату: Тұқымдас бірнеше туысты, қатар тұқымдастарды, класс қатарларды біріктіреді, ал бөлім одан да кең деңгей. Оларды негізгі төменгі бірлік деп таңдау жіктеу ретін кері түсінуге әкеледі. Бұл тапсырма түр тармағы сияқты қосымша деңгейлерді емес, негізгі қатарды қарастырады.

Қайта орындауға ишара: Алдымен ұқсас түрлер қай деңгейге бірігетінін еске түсір де, сол біріктірудің бастапқы бірлігін таңда.

Ереже: Негізгі жүйелік жіктеуде туыс бір-біріне жақын түрлерді біріктіреді. Кейін туыстар тұқымдасқа, тұқымдастар қатарға қосылады; сондықтан әр деңгейдің қай алдыңғы топтарды қамтитынын ажырату қажет.

Қолдану: Берілген сұрақ түрден кейінгі тікелей жоғары деңгейге қатысты. Бірнеше аралық деңгейден аттап өтпей, жақын түрлердің бірінші біріктірілетін негізгі тобын табамыз; бұл олардың ортақ туыстығын көрсетеді.

Қате нұсқаларды ажырату: Тұқымдас түрлерді жанама түрде қамтиды, бірақ негізгі қатарда олардың тікелей келесі деңгейі емес. Қатар, класс және бөлім бұдан да кең топтар. Кең топтың құрамында түрлер бар болуы оның түрден кейін бірден орналасатынын білдірмейді; сұрақтағы тікелей біріктіру маңызды.

Қайта орындауға ишара: Негізгі сатыларды төменнен жоғары қарай реттеп, түрден кейін бірден тұрғанын анықта.

Ереже: Негізгі жүйелік қатарда тұқымдас бірнеше жақын туысты біріктіреді. Бұл деңгей түрден де, туыстан да кең, бірақ қатардан тар; сондықтан топтастыру кезінде кеңдік дәрежесін ескеру қажет.

Қолдану: Шарттағы бастапқы бірліктер түрлер емес, туыстар. Олардың тікелей бірігу деңгейін таңдаймыз. Қатарға бірден көтерілу тұқымдас сатысын өткізіп жібереді, ал түрге түсу біріктіру бағытын кері аударады.

Қате нұсқаларды ажырату: Түр туыстан төмен орналасады, сондықтан бірнеше туысты қамтитын деңгей бола алмайды. Қатар, класс және бөлім туыстарды өз құрамында қамтығанымен, тікелей келесі негізгі саты емес. Кең топқа жатқызу мен келесі сатыны анықтау екі түрлі сұрақ екенін есте сақтау қажет.

Қайта орындауға ишара: Қай деңгей бірнеше туыстан құралады, ал өзі қатардың құрамына кіреді — соны ізде.