Биогеография

Ереже: Биогеография тірі ағзалар мен бірлестіктердің географиялық таралуын және оның ерекшеліктерін зерттейді. Бұл зерттеулерде климат, жер бедері және басқа орта жағдайлары да ескеріледі, бірақ негізгі сұрақ тіршіліктің кеңістікте орналасуына қатысты болады.

Қолдану: Шарт тірі ағзалардың қай жерде таралғанын сұрайды. Сондықтан жер бедерінің пішіндерін немесе су нысандарын жеке зерттейтін салаларды емес, ағзалардың географиялық таралуына бағытталған ғылымды таңдаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: Геоморфология бедерді, климатология климатты, гидрология суды, топырақтану топырақты зерттейді. Бұл салалардың мәліметтері ағзалардың таралуын түсіндіруге көмектеседі, бірақ негізгі зерттеу нысандары басқа. Бір ғылыми сұрақ бірнеше саланың дерегін пайдалануы олардың атаулары бірдей дегенді білдірмейді.

Қайта орындауға ишара: Алдымен зерттелетін негізгі нысан тірі ағзалар ма, әлде олардың ортасының жеке құрамбөлігі ме — соны анықта.

Ереже: Зоогеография жануарлардың географиялық таралуына бағытталады. Ол қай түрдің қай аумақта кездесетінін салыстырып, таралу ерекшеліктерін түсіндіруге көмектеседі; жануардың ішкі құрылысы немесе мінез-құлқы бұл сұрақтың жалғыз зерттеу мақсаты емес.

Қолдану: Шарт жануарларды зерттеудің кеңістіктік бағытын сұрайды. Сондықтан географиялық таралуды білдіретін атауды таңдаймыз. Жануарлар туралы басқа салалар да мәлімет береді, бірақ олардың тікелей міндеттері өзгеше.

Қате нұсқаларды ажырату: Фитогеография өсімдіктердің таралуына қатысты. Анатомия құрылысқа, физиология тіршілік әрекеттеріне, этология мінез-құлыққа назар аударады. Бұл деректер таралуды түсіндіруге қатыса алады, алайда ғылым бағыты зерттеу сұрағына қарай анықталады. Ағзаның кім екенін білу мен қайда таралғанын түсіндіруді ажырату қажет.

Қайта орындауға ишара: Атаудағы ағзалар тобын және зерттеудің кеңістіктік мақсатын бірге қарастыр.

Ереже: Фитогеография өсімдіктердің географиялық таралуын зерттейді. Белгілі аумақта қандай өсімдік түрлері кездесетінін және олардың таралу ерекшеліктерін салыстыру осы бағытқа жатады; мұнда климат пен топырақ туралы мәліметтер де пайдаланылуы мүмкін.

Қолдану: Сұрақ өсімдіктің мүшелерін сипаттауды емес, оның кеңістікте таралуын зерттейтін бағытты сұрайды. Сондықтан өсімдіктер географиясына қатысты атауды таңдаймыз, ал жануарлар таралуына арналған бағытты бөлек қалдырамыз.

Қате нұсқаларды ажырату: Анатомия ішкі құрылысқа, морфология сыртқы пішінге, физиология тіршілік үдерістеріне бағытталады. Зоогеография өсімдіктерді емес, жануарларды қарастырады. Ортақ биологиялық нысан әр саладағы сұрақты бірдей етпейді; зерттеу мақсатын анықтау атауларды шатастырмауға көмектеседі. Картадағы таралуды мүшелердің құрылысы жөніндегі сипаттамамен алмастыруға болмайды.

Қайта орындауға ишара: Өсімдік туралы дерек нені сипаттайды: құрылысын ба, тіршілік әрекетін бе, әлде таралуын ба — соны тексер.

Ереже: Флора белгілі аумақтағы өсімдік түрлерінің жиынтығын білдіреді. Бұл ұғым түрлік құрамға қатысты: өсімдіктердің жалпы массасы немесе бір ғана түрдің даралар саны басқа көрсеткіштермен сипатталады.

Қолдану: Шартта бір өсімдік түрі емес, аумақта кездесетін барлық өсімдік түрлерінің жиынтығы сұралған. Сондықтан түрлік құрамды білдіретін атауды таңдаймыз; жануарлар жиынтығын немесе бір түрдің таралу аймағын оған теңестірмейміз.

Қате нұсқаларды ажырату: Фауна жануарларға қатысты. Биомасса тірі заттың мөлшерін, популяция бір түрдің жергілікті дараларын, ареал түрдің таралу аумағын сипаттайды. Түрлер саны мен олардың жалпы массасы бірдей емес: түрі аз аумақта масса көп болуы мүмкін. Ұғымды сұрақтағы нақты нысанмен сәйкестендіру маңызды.

Қайта орындауға ишара: Сұрақ барлық өсімдік түрлерінің құрамын сұрай ма, әлде бір түрді немесе мөлшерді сұрай ма — соны анықта.

Ереже: Фауна белгілі аумақтың жануарлар құрамын білдіреді. Түрлік құрамды сипаттау жануарлардың жалпы массасын немесе бір түрдің даралар санын есептеуден бөлек міндет; бұл көрсеткіштер бір зерттеуде қатар қолданылуы мүмкін.

Қолдану: Шарт аумақтағы жануар түрлерінің жиынтығын сұрайды. Сондықтан жануарлар құрамына қатысты терминді таңдаймыз. Өсімдіктер жиынтығына арналған атау немесе бір ғана түрге қатысты ұғым сұрақтың ауқымына сәйкес келмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Флора өсімдіктерді білдіреді. Популяция бір түрдің жергілікті дараларына, ареал оның таралу аймағына, биомасса тірі зат мөлшеріне қатысты. Бір көрсеткіштің үлкен болуы қалғандары да міндетті түрде үлкен дегенді білдірмейді. Жануарлар тізімін олардың санымен немесе массасымен шатастырмау қажет.

Қайта орындауға ишара: Ағзалар тобын және сұралған сипаттың түрлік құрам екенін бірге ескер.