Ағзаларға қысымның әсері

Ереже: Атмосфера — Жерді қоршаған газ қабаты. Ауа бөлшектерінің механикалық әсері қысым туғызады, ал ауырлық әсерінен ауа бағанының салмағы атмосферадағы қысымның биіктік бойынша өзгеруімен байланысты.

Қолдану: Сұрақ атмосфералық қысымның қандай ортаға қатысты екенін сұрайды. Сондықтан жерді қоршаған ауаны таңдаймыз; жыныс пен өзен суы өз механикалық әсерлерін бере алғанымен, бұл атмосфералық газ ортасы емес.

Қате нұсқаларды ажырату: Қысым тек қатты денелерде болады немесе газ міндетті түрде салмақсыз деген түсініктер қате. Газ бөлшектері дене бетіне әсер етеді. Атмосфералық қысымның тірі ағзаға әсерін айту оны қан тамырларының ішкі қысымымен бір шама ретінде қарастыруды талап етпейді. Орта мен өлшем мақсаты анықталуы тиіс.

Қайта орындауға ишара: Атмосфера сөзінің қандай табиғи қабатты атайтынын еске түсір, оны су мен қатты жыныстан ажырат.

Ереже: Биіктеген сайын нүктенің үстіндегі ауа бағаны және оның салмақтық әсері азаяды. Сондықтан атмосфералық қысым әдетте теңіз деңгейіне қарағанда биік жерде төмен болады.

Қолдану: Сұрақ биіктік бойынша жалпы заңдылықты сұрайды. Ауа райы нақты көрсеткішті өзгерте алады, бірақ тауға көтерілу кезінде үстіңгі ауа бағанының азаюы негізгі бағытты түсіндіреді.

Қате нұсқаларды ажырату: Биіктегенде үстіңгі ауа бағаны азайып, қысым әдетте төмендейді. Ауа райы мен температура да әсер етуі мүмкін, бірақ биіктіктің рөлін жоққа шығармайды. Бойлықтың өзі қысымды толық анықтамайды. Әртүрлі жерді салыстырғанда биіктік пен ауа райын бірге ескеру қажет; жалпы заңдылықтан әр метрге барлық жағдайда дәл бірдей кему шығады деп айтуға болмайды.

Қайта орындауға ишара: Бақылаушының үстінде қалған ауа бағанының мөлшерін төмен және жоғары нүктеде салыстыр.

Ереже: Қысымдарды салыстыру үшін олардың бірліктері бірдей болуы керек. Бірдей бірліктегі алты жүз мәні жеті жүз алпыс мәнінен аз, сондықтан бұл өлшем биік стансыда қысымның төмендігін көрсетеді.

Қолдану: Шарт екі нақты өлшемді береді. Олардың айырмасы таудағы қысымның аз екенін анықтауға жеткілікті, бірақ ауаның толық жоғалуы немесе ауырлықтың болмауы туралы тұжырым жасауға негіз бермейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Берілген алты жүз мәні жеті жүз алпыстан аз, сондықтан тек төмендігі тікелей негізделеді. Бірақ алты жүз жеті жүз алпыстың жартысы да, екі есесі де емес. Қысымның төмендеуі ауа мүлде жоқ дегенді білдірмейді. Бір өлшеу жалпы ауа райының барлық себебін немесе адамның жеке жауабын анықтамайды; қорытынды нақты сандармен шектелуі тиіс.

Қайта орындауға ишара: Бірліктерді тексер, содан кейін екі санның қайсысы кіші екенін салыстыр; деректен артық қорытынды жасама.

Ереже: Циклон жерге жақын ауа қысымы айналасына қарағанда төмен болатын жүйемен байланысты. «Төмен» деген сипаттама көрші аймақтармен салыстыруға негізделеді, міндетті түрде бір ғана тұрақты санмен анықталмайды.

Қолдану: Шарт орталық қысымның айналасынан төмендігін береді. Бұл циклондық жүйенің негізгі белгісіне сәйкес; антициклонда салыстырмалы жоғары қысым орталығы қарастырылады, сондықтан екі атауды алмастырмаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: Циклон мен антициклон атаулары орталық қысымның айналасына қатынасымен ажыратылады. Қысым бірдей немесе жоғары деу берілген төмен орталыққа сәйкес емес. Жел бағыты жалғыз өзі осы анықтаманың орнына жүрмейді. Төмен қысым вакуум емес және денсаулыққа бірдей міндетті әсерді білдірмейді. Салыстырмалы метеорологиялық ұғымды жеке ағза жауабымен теңестіруге болмайды.

Қайта орындауға ишара: Орталық пен айналаның қысымын салыстыр және салыстырмалы төмендікті вакууммен теңестірме.

Ереже: Антициклон жерге жақын салыстырмалы жоғары ауа қысымы аймағымен байланысты. Жүйенің атауы орталық қысымның айналасымен қатынасын білдіреді және атмосфералық үдеріске қатысты болады.

Қолдану: Шарт орталықтағы қысым айналасынан жоғары екенін береді. Бұл салыстырмалы жоғары қысым жүйесіне сәйкес келеді. Орталыққа қарай кему немесе бірдейлік кері жағдайды сипаттайды, ал жауынның мөлшері осы қысым қатынасын алмастырмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Жоғары ауа қысымын адамның қан қысымы міндетті солай өседі деген заңға айналдыру қате. «Жоғары» деген бір ғана әмбебап сан емес, айналасымен салыстыруға қатысты. Жауынның болуы не болмауы жүйе анықтамасының орнына жүрмейді. Қысым туралы қорытындыны шарттағы орта мен салыстыру негізінен шығаруға болады, жеке ағзаның жауабы бөлек зерттеледі.

Қайта орындауға ишара: Сұрақ ауа райы жүйесі туралы екенін тексер де, орталықтағы қысымның айналасына қатынасын таңда.