Табиғаттағы заттардың бір түрден екінші түрге химиялық жолмен өзгеруі

Ереже: Химиялық өзгерісте бастапқы заттардан химиялық құрамы не құрылысы өзгеше өнімдер түзіледі. Физикалық өзгерісте пішін, орын немесе агрегаттық күй өзгеріп, заттың негізгі химиялық табиғаты сақталуы мүмкін. Әр көрінетін өзгерісті міндетті реакция деуге болмайды, оның мазмұнын талдау қажет.

Қолдану: Сұрақ химиялық реакцияны ажырататын негізгі сипатты сұрайды. Сондықтан басқа заттардың түзілуі дұрыс жауап. Тек ыдыстың жылынуы немесе түстің өзгеруі қосымша белгі болуы мүмкін, бірақ жалғыз өзі барлық жағдайда жеткілікті дәлел емес. Жаңа өнім туралы қорытынды басқа дерекпен бекітіледі.

Қате нұсқаларды ажырату: Орын ауыстыру, бүктеу, қарапайым еру және ұсақтау өздігінен жаңа зат түзуді білдірмейді. Мұз ерігенде су молекуласы сақталады. Сондықтан оларды осы анықтаушы химиялық өзгеріспен шатастыруға болмайды. Жауапты өзгерген қасиетке ғана емес, заттың табиғатына сүйеніп таңдаймыз.

Қайта орындауға ишара: Өзгергені тек пішін не күй ме, әлде заттың өзі ме, ажырат.

Ереже: Ас содасындағы гидрокарбонат қышқылмен әрекеттескенде көмірқышқыл газы түзіледі. Ерітіндіде басқа өнімдер де қалады, сондықтан реакцияны тек газдан тұрады деп түсінбейміз. Газ көпіршіктері байқалуы мүмкін, бірақ олардың түрін жай сыртқы көрініспен толық анықтау мүмкін емес.

Қолдану: Сұрақ бастапқы заттарды нақты атайды. Осы реакцияда көмірқышқыл газы бөлінетіндіктен, сол жауап таңдалады. Қорытынды жай көпіршік бар деген белгіге емес, берілген химиялық жұпқа сүйенеді. Бақылау тәжірибесі мұғалім белгілеген тәртіппен ғана жасалады, белгісіз қоспа өздігінен дайындалмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Гелий мен азот осы реакцияның газ өнімі емес. Сутек пен оттек те берілген сода-қышқыл әрекеттесуінен негізгі бөлінетін газға сәйкес келмейді. Газ атауларын кез келген көпіршікке ауыстырып қолдану қате. Бастапқы заттар мен өнімді сәйкестендіру керек.

Қайта орындауға ишара: Гидрокарбонаттың қышқылмен әрекеттесуін есіңе түсір.

Ереже: Көпіршік сұйық ішінде газдың барын көрсетеді. Белгілі сода мен қышқыл реакциясында ол газ өнімінің бөлінуімен байланысты. Басқа жағдайда көпіршік қайнаудан немесе бұрын еріген газдың шығуынан да пайда болуы мүмкін, сондықтан жалпы белгі мен нақты механизмді ажырату қажет.

Қолдану: Шарт бастапқы заттар мен бөлме температурасын береді. Сондықтан бұл тәжірибедегі белгі газдың бөлінуі болады. Сұрақ оның барлық химиялық құрамын тек көзбен анықтауды талап етпейді. Бақыланған құбылысты дәл атау кейінгі түсіндіруге негіз береді және артық болжам қоспауға көмектеседі.

Қате нұсқаларды ажырату: Тұнба сұйықтан бөлінген қатты зат, ал көпіршік газға қатысты. Қату, металл қабаты немесе кристалдардың іріленуі шартта байқалмаған. Осы нұсқаларды таңдау нақты бақылауды басқа құбылыспен алмастырады. Алдымен не көрінгенін, содан кейін себебін бөлек анықтау маңызды.

Қайта орындауға ишара: Көпіршік қатты бөлшек пе, әлде сұйық ішіндегі газ ба, ойла.

Ереже: Тоттану темірдің қоршаған ортамен әрекеттесіп, темір қосылыстарын түзуімен байланысты. Әдеттегі жағдайда оттек пен ылғал маңызды. Тотты әр жағдайда бір ғана таза формуладан тұрады деп жалпылау дұрыс емес, бірақ ол бастапқы металдан өзгеше заттар екенін білу жеткілікті.

Қолдану: Шартта жаңа тот қабаты пайда болғаны нақты берілген. Сондықтан өзгерісті химиялық деп түсіндіретін себеп жаңа қосылыстардың түзілуі болады. Бұл жай пішін не орын өзгерісі емес. Шегенің сыртқы көрінісі себептің белгісі, ал химиялық негізі темірдің әрекеттесуінде жатыр.

Қате нұсқаларды ажырату: Қалған жауаптар тек орын, өлшем, температура немесе жарықты атайды. Олар өздігінен жаңа тот қабатын түсіндірмейді. Құрам сақталды деген нұсқа берілген жаңа қосылыстарға қайшы. Физикалық жағдай реакцияға әсер етуі мүмкін, бірақ оны реакцияның өзімен теңестірмейміз.

Қайта орындауға ишара: Тот бастапқы темірдің сол күйі ме, әлде өзгеше қосылыстар ма, анықта.

Ереже: Темірдің әдеттегі тоттануы оттек пен судың қатысуымен жүретін химиялық үдерістерге байланысты. Ылғал орта реакцияға жағдай жасайды. Басқа жағдайларда коррозияның механизмдері өзгеруі мүмкін, сондықтан бұл түсіндіру сұрақтағы кәдімгі ылғалды ауа мысалымен шектеледі, барлық жағдайға автоматты таралмайды.

Қолдану: Шарт темірді, ылғалды ауаны және судан басқа газды нақтылайды. Осы жағдайда оттек дұрыс жауап. Оны ауадағы кез келген газбен алмастыруға болмайды. Жауап үшін ауа құрамы ғана емес, берілген химиялық өзгеріске қатысуы ескеріледі. Су қажет емес деген қорытынды жасалмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Азот пен аргон ауада болғанымен, берілген қалыпты жағдайда темір тотын түзетін негізгі тотықтырғыш емес. Көмірқышқыл газы ортаның қышқылдығына әсер ете алады, бірақ ол осы сұрақтағы оттектің тікелей рөлін алмастырмайды. Сутек те әдеттегі ылғалды ауадағы тоттануды қолдайтын газ ретінде таңдалмайды. Газдың бар болуы мен нақты реакцияға қатысуын ажырату керек.

Қайта орындауға ишара: Ылғал ауадағы тоттануды қолдайтын химиялық белсенді газды еске түсір.