Молекула және атом

Ереже: Су молекуласы сутек пен оттек атомдарынан тұрады. Молекула атомдардың химиялық байланысқан тобы ретінде қарастырылады. Атом мен молекуланы тірі ағзаның жасушасы немесе мүшесі сияқты биологиялық ұйымдасу деңгейімен шатастырмау керек.

Қолдану: Сұрақ жеке су молекуласының құрамын сұрайды. Сондықтан химиялық құрылымның негізгі бөлшектерін таңдаймыз. Судың ағза құрамында болуы оның бір молекуласының ішінде дайын жасуша бар екенін білдірмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Жасуша, ұлпа және мүше көптеген молекулалар мен басқа құрамбөліктерден құралған ірі биологиялық жүйелер. Құм түйірі де бір су молекуласының құрамбөлігі емес. Өлшем деңгейлерін кері орналастыру молекула құрылымын қате түсіндіреді.

Қайта орындауға ишара: Тұтас биологиялық құрылым мен оны құрайтын химиялық бөлшектердің деңгейін ажырат.

Ереже: Химиялық формуладағы элемент таңбасының төменгі оң жағындағы индекс сол элементтің бір молекуладағы атом санын көрсетеді. Индекс жазылмаса, бір атом бар деп есептеледі. H сутек элементінің таңбасы болып табылады.

Қолдану: H таңбасынан кейінгі екі индексі бір су молекуласында екі сутек атомы бар екенін білдіреді. O таңбасының жанында индекс жоқ, ол оттекке қатысты бөлек сан. Сұрақ барлық атомды емес, тек сутекті сұрайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Бір саны индексті елемеуден шығады. Үш барлық атомдардың қосындысымен шатастырылуы мүмкін. Төрт екі молекуладағы сутек санын береді, ал бес берілген формуладан шықпайды. Формуладағы әр таңбаның индексі жеке оқылады.

Қайта орындауға ишара: Қай элемент сұралғанын анықтап, дәл сол таңбаның жанындағы индексті оқы.

Ереже: Формуладағы индекс өзінен бұрын тұрған элементке ғана қатысты. Егер таңбаның жанында төменгі индекс жазылмаса, сол элементтің бір атомы бар деп алынады. Суда O таңбасы оттекті білдіреді.

Қолдану: H₂O формуласындағы екі H-қа тиесілі, O-ға тиесілі емес. O жанында сан көрсетілмегендіктен, бір оттек атомы есептеледі. Осылайша көрінбейтін бірлік индексін дұрыс оқу қажет.

Қате нұсқаларды ажырату: Екі санын оттекке көшіру сутектің индексін қате қолданады. Үш барлық атомдардың қосындысын береді. Төрт және алты берілген бір молекулаға сәйкес келмейді. Бір индекс формуладағы барлық элементке бірдей таралмайды.

Қайта орындауға ишара: Сұралған таңбаның өз жанында сан бар ма, әлде бірлік индексі жазылмаған ба?

Ереже: Оттек молекуласының O₂ формуласы бір элементтің химиялық байланысқан екі атомын көрсетеді. Химиялық таңба элемент түрін, индекс атом санын білдіреді. Элемент түрінің саны мен атом саны әртүрлі сұрақтарға жауап береді.

Қолдану: Бұл молекулада тек O таңбасы бар, бірақ оның жанындағы екі индексі екі атомды көрсетеді. Сондықтан жалпы атом саны екі болады. Бір элементтен тұруы бір ғана атомнан тұрады дегенді білдірмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Бір саны элемент түрлерінің санымен шатастырудан шығады. Үш су молекуласындағы атом санына қатысты болуы мүмкін. Төрт екі оттек молекуласындағы санға сәйкес келер еді, ал бес берілген формуладан алынбайды.

Қайта орындауға ишара: Бірдей таңбаның болуы мен сол таңбаға тиесілі атом санын ажырат.

Ереже: CO₂ формуласында C көміртекті, O оттекті білдіреді. C жанында индекс жоқ, сондықтан бір көміртек атомы бар. O жанындағы екі индексі екі оттек атомын көрсетеді. Формуланы таңба және индекс бойынша кезекпен оқу қажет.

Қолдану: Бір молекула үшін көміртекті бір, оттекті екі деп санаймыз. Осыдан дұрыс құрам анықталады. Барлық атом саны үш болғанымен, олардың үшеуі де бір элементке жатпайды. Сутек таңбасы бұл формулада жоқ.

Қате нұсқаларды ажырату: Үш оттек көміртекті елемейді. Екі көміртек пен бір оттек индексті орын ауыстырады. Сутек қосылған нұсқалар формулада жоқ элементті енгізеді немесе су құрамымен шатастырады. Элемент түрін саннан бөлек тексеру маңызды.

Қайта орындауға ишара: Алдымен әр әріптің элементін анықта, содан кейін сол әріптің индексін оқы.