Бейтарап қышқыл және сілтілі орта
23-параграф · Оқулықтың 84–86-беттері · Сұрақ оқулықтың 84-бетіне негізделген
«Жаратылыстану» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Бейтарап қышқыл және сілтілі орта» тақырыбы, 23-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Сулы ерітіндінің қышқылдық немесе сілтілік сипатын бағалауға арналған көрсеткіш қайсы?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: pH
Жауап нұсқалары
- A.Температура
- B.Тығыздық
- C.pHдұрыс
- D.Электр тогының күші
- E.Аумақ ауданы
Түсіндірме
Ереже: pH сулы ерітіндінің қышқылдық-сілтілік сипатын бағалауға қолданылады. Мектептік түсіндіруде шамамен жиырма бес градус Цельсийде жетіден төмен мән қышқыл, жеті бейтарап, жетіден жоғары мән сілтілі ортаға сәйкес келеді. Бұл көрсеткіш заттың барлық қасиетін қамтымайды.
Қолдану: Сұрақ ерітіндінің дәл осы химиялық сипатын сұрайды. Сондықтан температура немесе массаға қатысты шама емес, қышқылдық көрсеткіші таңдалады. Ерітінді түссіз болса да, оның pH мәні әртүрлі болуы мүмкін және оны өлшеу қажет.
Қате нұсқаларды ажырату: Температура жылулық күйді, тығыздық масса мен көлем қатынасын, ток күші электрлік үдерісті сипаттайды. Аудан кеңістіктік мөлшерді береді. Бұлар қышқылдық көрсеткішін өздігінен алмастырмайды.
Қайта орындауға ишара: Қай шама ерітіндінің химиялық ортасын, ал қайсысы физикалық қасиетін сипаттайтынын ажырат.
Дұрыс жауап: 7
Жауап нұсқалары
- A.2
- B.7дұрыс
- C.4
- D.9
- E.12
Түсіндірме
Ереже: Сулы ерітіндідегі бейтараптық сутек және гидроксид иондарының тепе-теңдігімен байланысты. Жиырма бес градус Цельсий маңында бейтарап ортаға pH жеті сәйкес келеді. Температура өзгерсе, бейтарап мән де дәл сол сан болып қалуға міндетті емес.
Қолдану: Сұрақ температураны нақты көрсеткендіктен, жеті мәнін қолданамыз. Ол осы шартта қышқыл және сілтілі орта арасындағы бейтарап нүкте болады. Бұл кез келген белгісіз сұйықта жеті саны барлық қауіпсіздікті дәлелдейді дегенді білдірмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Екі мен төрт жетіден төмен, сондықтан қышқыл ортаға сәйкес келеді. Тоғыз бен он екі жетіден жоғары және сілтілі ортаға жатады. Мәндерді тек үлкен-кішілігімен емес, берілген температурадағы бейтарап нүктеге қатысты салыстыру керек.
Қайта орындауға ишара: Берілген температураға сәйкес бейтарап мәнді негізге ал.
Дұрыс жауап: 3
Жауап нұсқалары
- A.3дұрыс
- B.7
- C.8
- D.10
- E.12
Түсіндірме
Ереже: Жиырма бес градус Цельсийде сулы ерітіндінің pH мәні жетіден төмен болса, ол қышқыл ортаға жатады. Жеті бейтарапқа, жетіден жоғары мәндер сілтілі ортаға сәйкес келеді. Бұл бөліну көрсеткіштің қай жағында тұрғанына негізделеді.
Қолдану: Ұсынылған бес санның ішінен үш қана жетіден төмен. Сондықтан дәл осы нұсқа қышқыл ортаға сәйкес келеді. Қышқылдықты сұйықтың түсімен, иісімен немесе оның газ емес екенімен анықтамаймыз. Нақты көрсеткіш берілгендіктен, есептік жіктеу жасалады.
Қате нұсқаларды ажырату: Жеті бейтарап мән. Сегіз, он және он екі жетіден жоғары, сондықтан осы температурада сілтілі. Үлкен pH күшті қышқылдықты білдіреді деу шкаланың бағытын кері түсіндіреді.
Қайта орындауға ишара: Әр санды бейтарап нүктемен салыстырып, одан төмен орналасқанын таңда.
Дұрыс жауап: 9
Жауап нұсқалары
- A.1
- B.9дұрыс
- C.3
- D.5
- E.7
Түсіндірме
Ереже: Сілтілі сулы ортада pH берілген температурадағы бейтарап мәннен жоғары болады. Жиырма бес градус Цельсийде бұл шек шамамен жеті. Сілтілік тек жеті мен тоғыз аралығымен шектелмейді, одан жоғары мәндер де болуы мүмкін.
Қолдану: Тоғыз жетіден жоғары болғандықтан, берілген бес нұсқаның ішінде сілтілі ортаны көрсетеді. Бір, үш және бес төмен, ал жеті бейтарапқа сәйкес келеді. Осылайша барлық нұсқа бірдей сандық белгі бойынша тексеріледі.
Қате нұсқаларды ажырату: Төмен мәндерді сілтілі деу шкаланы кері оқудан шығады. Жетіні сілтіліге қосу бейтарап нүктені шатастырады. Сұрақ агрегаттық күйді немесе заттың металл екенін емес, сулы ортаның сипатын бағалайды.
Қайта орындауға ишара: Мәннің бейтарап шектен жоғары не төмен екенін анықта.
Дұрыс жауап: Қышқыл-негіздік индикатор
Жауап нұсқалары
- A.Еріткіш
- B.Тұнба
- C.Қышқыл-негіздік индикатордұрыс
- D.Адсорбент
- E.Катализатор
Түсіндірме
Ереже: Қышқыл-негіздік индикатор ерітіндінің pH өзгерісіне байланысты түсін өзгертеді. Әр индикатордың өзіндік ауысу аралығы мен түстері болады. Сондықтан бір индикатор үшін белгілі түсті басқа индикаторға автоматты түрде қолдануға болмайды.
Қолдану: Сұрақ түстің өзгеруін химиялық ортаға белгі ретінде пайдалануды сипаттайды. Осы қызметке индикатор сәйкес келеді. Ол барлық ластағышты анықтайтын немесе ерітіндіні автоматты түрде тазартатын зат емес, белгілі көрсеткішті байқауға арналған.
Қате нұсқаларды ажырату: Еріткіш затты еріту ортасы, адсорбент бетіне заттарды жинайды. Тұнба ерімейтін өнім, катализатор реакция жылдамдығына әсер етеді. Олардың аталған негізгі қызметтері түс арқылы қышқылдықты бақылау анықтамасын алмастырмайды.
Қайта орындауға ишара: Заттың еріту, бөлу, жылдамдату немесе белгі беру қызметінің қайсысы сұралғанын анықта.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.