Энергияны тиімді пайдалану және қауіпсіздік
42-параграф · Оқулықтың 141–145-беттері
«Жаратылыстану» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Энергияны тиімді пайдалану және қауіпсіздік» тақырыбы, 42-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Қауіпсіздік жарығы қажет емес бос бөлмеде электр шығынын азайту үшін қандай әрекет дұрыс?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Қажетсіз шамды өшіру
Жауап нұсқалары
- A.Жарықты күшейту
- B.Қосымша шам жағу
- C.Қажетсіз шамды өшірудұрыс
- D.Бос бөлмеде шамды қалдыру
- E.Пердені жауып шам жағу
Түсіндірме
Ереже: Пайдаланылмайтын жарықты өшіру электр тұтынуды азайтады. Қажетті жарық пен қауіпсіздік сақталған жағдайда ғана жарықтандыруды қысқарту орынды.
Қолдану: Бос бөлмеде адам жоқ және қауіпсіздік үшін жарық қажет емес деп берілген. Бұл жағдайда шамның жұмысын жалғастыру пайдалы қызмет атқармайды. Табиғи жарық жеткілікті болса да артық электрлік жарық қажет болмауы мүмкін. Шамды өшіру әрекетін ақаулы сымға араласумен немесе қажетті жарықтан бас тартумен шатастырмау керек.
Қате нұсқаларды ажырату: Жарықты күшейту, қосымша шам жағу және бос бөлмеде жарықты қалдыру тұтынуды азайтпайды. Пердені жауып шам жағу қолжетімді табиғи жарықты пайдаланбайды. Шарттағы қажеттілік жоқтығын ескеріп әрекет таңда.
Қайта орындауға ишара: Жарық қажет емес бос бөлмедегі артық тұтынуды тоқтатуды ойла.
Дұрыс жауап: Қажетсіз шамды өшіру
Жауап нұсқалары
- A.Қосымша шам жағу
- B.Бос бөлмеде шамды қалдыру
- C.Пердені жауып шам жағу
- D.Қажетсіз шамды өшірудұрыс
- E.Жарықты күшейту
Түсіндірме
Ереже: Пайдаланылмайтын жарықты өшіру электр тұтынуды азайтады. Қажетті жарық пен қауіпсіздік сақталған жағдайда ғана жарықтандыруды қысқарту орынды.
Қолдану: Бос бөлмеде адам жоқ және қауіпсіздік үшін жарық қажет емес деп берілген. Бұл жағдайда шамның жұмысын жалғастыру пайдалы қызмет атқармайды. Табиғи жарық жеткілікті болса да артық электрлік жарық қажет болмауы мүмкін. Шамды өшіру әрекетін ақаулы сымға араласумен немесе қажетті жарықтан бас тартумен шатастырмау керек.
Қате нұсқаларды ажырату: Жарықты күшейту, қосымша шам жағу және бос бөлмеде жарықты қалдыру тұтынуды азайтпайды. Пердені жауып шам жағу қолжетімді табиғи жарықты пайдаланбайды. Шарттағы қажеттілік жоқтығын ескеріп әрекет таңда.
Қайта орындауға ишара: Жарық қажет емес бос бөлмедегі артық тұтынуды тоқтатуды ойла.
Дұрыс жауап: Қажетсіз шамды өшіру
Жауап нұсқалары
- A.Қажетсіз шамды өшірудұрыс
- B.Бос бөлмеде шамды қалдыру
- C.Пердені жауып шам жағу
- D.Жарықты күшейту
- E.Қосымша шам жағу
Түсіндірме
Ереже: Пайдаланылмайтын жарықты өшіру электр тұтынуды азайтады. Қажетті жарық пен қауіпсіздік сақталған жағдайда ғана жарықтандыруды қысқарту орынды.
Қолдану: Бос бөлмеде адам жоқ және қауіпсіздік үшін жарық қажет емес деп берілген. Бұл жағдайда шамның жұмысын жалғастыру пайдалы қызмет атқармайды. Табиғи жарық жеткілікті болса да артық электрлік жарық қажет болмауы мүмкін. Шамды өшіру әрекетін ақаулы сымға араласумен немесе қажетті жарықтан бас тартумен шатастырмау керек.
Қате нұсқаларды ажырату: Жарықты күшейту, қосымша шам жағу және бос бөлмеде жарықты қалдыру тұтынуды азайтпайды. Пердені жауып шам жағу қолжетімді табиғи жарықты пайдаланбайды. Шарттағы қажеттілік жоқтығын ескеріп әрекет таңда.
Қайта орындауға ишара: Жарық қажет емес бос бөлмедегі артық тұтынуды тоқтатуды ойла.
Дұрыс жауап: Жылуды оқшаулау
Жауап нұсқалары
- A.Жылытқыш қуатын арттыру
- B.Үздіксіз желдету
- C.Қабырға арқылы жылу алмасуды күшейту
- D.Жылуды оқшаулаудұрыс
- E.Ішкі ауа араласуын күшейту
Түсіндірме
Ереже: Жылуды оқшаулау ғимарат пен сыртқы орта арасындағы энергия алмасуды азайтады. Арнайы қабаттар жылудың сыртқа шығуын баяулатуға көмектеседі.
Қолдану: Қабырғаға жылу нашар өткізетін материал қосу немесе рұқсат етілген саңылауларды маман көмегімен жөндеу жылытуға кететін энергияны азайта алады. Қажетті желдетуді толық жабуға болмайды. Оқшаулау энергияны өзі өндірмейді, сондықтан оны жылытқыштың қуатын арттырумен теңестіру қате. Сұрақ қорғаныш қабаттың қызметін көрсетеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Жылытқыш қуатын арттыру энергия беруді көбейтеді. Үздіксіз желдету сыртқа жылу берілуін арттыра алады. Қабырғадағы алмасуды күшейту оқшаулауға қарама-қарсы, ал ішкі ауа араласуы қабырғаның қорғаныш қасиетін өзінен-өзі арттырмайды. Қажетті желдетуді сақтап, арнайы қабаттың жылу шығынын азайту қызметін ажырат.
Қайта орындауға ишара: Қабырға арқылы энергия шығынын азайтатын қорғаныш материалын ойла.
Дұрыс жауап: Жылуды оқшаулау
Жауап нұсқалары
- A.Үздіксіз желдету
- B.Қабырға арқылы жылу алмасуды күшейту
- C.Жылуды оқшаулаудұрыс
- D.Ішкі ауа араласуын күшейту
- E.Жылытқыш қуатын арттыру
Түсіндірме
Ереже: Жылуды оқшаулау ғимарат пен сыртқы орта арасындағы энергия алмасуды азайтады. Арнайы қабаттар жылудың сыртқа шығуын баяулатуға көмектеседі.
Қолдану: Қабырғаға жылу нашар өткізетін материал қосу немесе рұқсат етілген саңылауларды маман көмегімен жөндеу жылытуға кететін энергияны азайта алады. Қажетті желдетуді толық жабуға болмайды. Оқшаулау энергияны өзі өндірмейді, сондықтан оны жылытқыштың қуатын арттырумен теңестіру қате. Сұрақ қорғаныш қабаттың қызметін көрсетеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Жылытқыш қуатын арттыру энергия беруді көбейтеді. Үздіксіз желдету сыртқа жылу берілуін арттыра алады. Қабырғадағы алмасуды күшейту оқшаулауға қарама-қарсы, ал ішкі ауа араласуы қабырғаның қорғаныш қасиетін өзінен-өзі арттырмайды. Қажетті желдетуді сақтап, арнайы қабаттың жылу шығынын азайту қызметін ажырат.
Қайта орындауға ишара: Қабырға арқылы энергия шығынын азайтатын қорғаныш материалын ойла.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.