Энергияның түрлері мен пайда болу көздері
39-параграф · Оқулықтың 133–136-беттері
«Жаратылыстану» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Энергияның түрлері мен пайда болу көздері» тақырыбы, 39-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Қозғалып тұрған арбаның тұтас қозғалысымен байланысты энергиясы қай түрге жатады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Механикалық энергия
Жауап нұсқалары
- A.Жылу энергиясы
- B.Электр энергиясы
- C.Механикалық энергиядұрыс
- D.Жарық энергиясы
- E.Химиялық энергия
Түсіндірме
Ереже: Механикалық энергия дененің қозғалысына және денелердің өзара орналасуына байланысты. Оған кинетикалық және потенциалдық энергия жатады.
Қолдану: Қозғалған арбада қозғалыс энергиясы, ал Жерден жоғары көтерілген жүкте тартылысқа байланысты энергия бар. Бұл сұрақтар энергияның жеке түрін жіктейді. Қозғалған денеде ішкі энергия да болады, бірақ шарт нақты қозғалыс не биіктікпен байланысты бөлікті сұрайды. Энергия мен күш, сондай-ақ қуат бірдей шамалар емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Жылу энергиясы бөлшектердің ретсіз қозғалысымен, электр энергиясы электрлік үдерістермен, жарық энергиясы сәулемен, химиялық энергия заттардың химиялық күйімен байланысты. Дененің тұтас қозғалысын осы басқа энергия түрлерімен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Тұтас дененің қозғалысын немесе биіктікке көтерілуін ескер.
Дұрыс жауап: Механикалық энергия
Жауап нұсқалары
- A.Электр энергиясы
- B.Жарық энергиясы
- C.Механикалық энергиядұрыс
- D.Химиялық энергия
- E.Жылу энергиясы
Түсіндірме
Ереже: Механикалық энергия дененің қозғалысына және денелердің өзара орналасуына байланысты. Оған кинетикалық және потенциалдық энергия жатады.
Қолдану: Қозғалған арбада қозғалыс энергиясы, ал Жерден жоғары көтерілген жүкте тартылысқа байланысты энергия бар. Бұл сұрақтар энергияның жеке түрін жіктейді. Қозғалған денеде ішкі энергия да болады, бірақ шарт нақты қозғалыс не биіктікпен байланысты бөлікті сұрайды. Энергия мен күш, сондай-ақ қуат бірдей шамалар емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Жылу энергиясы бөлшектердің ретсіз қозғалысымен, электр энергиясы электрлік үдерістермен, жарық энергиясы сәулемен, химиялық энергия заттардың химиялық күйімен байланысты. Дененің тұтас қозғалысын осы басқа энергия түрлерімен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Тұтас дененің қозғалысын немесе биіктікке көтерілуін ескер.
Дұрыс жауап: Механикалық энергия
Жауап нұсқалары
- A.Жарық энергиясы
- B.Механикалық энергиядұрыс
- C.Химиялық энергия
- D.Жылу энергиясы
- E.Электр энергиясы
Түсіндірме
Ереже: Механикалық энергия дененің қозғалысына және денелердің өзара орналасуына байланысты. Оған кинетикалық және потенциалдық энергия жатады.
Қолдану: Қозғалған арбада қозғалыс энергиясы, ал Жерден жоғары көтерілген жүкте тартылысқа байланысты энергия бар. Бұл сұрақтар энергияның жеке түрін жіктейді. Қозғалған денеде ішкі энергия да болады, бірақ шарт нақты қозғалыс не биіктікпен байланысты бөлікті сұрайды. Энергия мен күш, сондай-ақ қуат бірдей шамалар емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Жылу энергиясы бөлшектердің ретсіз қозғалысымен, электр энергиясы электрлік үдерістермен, жарық энергиясы сәулемен, химиялық энергия заттардың химиялық күйімен байланысты. Дененің тұтас қозғалысын осы басқа энергия түрлерімен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Тұтас дененің қозғалысын немесе биіктікке көтерілуін ескер.
Дұрыс жауап: Жылу энергиясы
Жауап нұсқалары
- A.Механикалық энергия
- B.Электр энергиясы
- C.Жарық энергиясы
- D.Жылу энергиясыдұрыс
- E.Химиялық энергия
Түсіндірме
Ереже: Жылу энергиясы деген оқу атауы дененің бөлшектер қозғалысымен байланысты ішкі энергиясын сипаттауға қолданылады. Ал жылу — температура айырмасынан берілетін энергия; ол жеке сақталатын зат емес.
Қолдану: Ыстық дене салқын денеге энергия беріп, оны жылытады. Сұрақ осы жылулық өзгеріске қатысты энергия түрін сұрайды, дененің тұтас қозғалысын емес. Температура энергияның өзі емес: денелердің массасы мен материалы да маңызды. Сондықтан температурасы жоғары денеде барлық жағдайда энергия міндетті түрде көбірек болады деп қорытынды жасалмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Механикалық энергия тұтас қозғалыс пен орналасуға, электр энергиясы электрлік үдерістерге, жарық энергиясы сәулеге, химиялық энергия заттардың химиялық күйіне қатысты. Дененің жылулық күйін осы басқа түрлермен автоматты түрде теңестірме.
Қайта орындауға ишара: Ыстық дененің салқын денені жылытуымен байланысты бөлікті ойла.
Дұрыс жауап: Жылу энергиясы
Жауап нұсқалары
- A.Электр энергиясы
- B.Жарық энергиясы
- C.Химиялық энергия
- D.Механикалық энергия
- E.Жылу энергиясыдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Жылу энергиясы деген оқу атауы дененің бөлшектер қозғалысымен байланысты ішкі энергиясын сипаттауға қолданылады. Ал жылу — температура айырмасынан берілетін энергия; ол жеке сақталатын зат емес.
Қолдану: Ыстық дене салқын денеге энергия беріп, оны жылытады. Сұрақ осы жылулық өзгеріске қатысты энергия түрін сұрайды, дененің тұтас қозғалысын емес. Температура энергияның өзі емес: денелердің массасы мен материалы да маңызды. Сондықтан температурасы жоғары денеде барлық жағдайда энергия міндетті түрде көбірек болады деп қорытынды жасалмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Механикалық энергия тұтас қозғалыс пен орналасуға, электр энергиясы электрлік үдерістерге, жарық энергиясы сәулеге, химиялық энергия заттардың химиялық күйіне қатысты. Дененің жылулық күйін осы басқа түрлермен автоматты түрде теңестірме.
Қайта орындауға ишара: Ыстық дененің салқын денені жылытуымен байланысты бөлікті ойла.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.