Абай Құнанбайұлы Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін
7-параграф · Оқулықтың 39–40-беттері · Сұрақ оқулықтың 39-бетіне негізделген
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Абай Құнанбайұлы Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін» тақырыбы, 7-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін» өлеңінің авторы кім?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Абай Құнанбайұлы
Жауап нұсқалары
- A.Әбу Насыр әл-Фараби
- B.Доспамбет жырау
- C.Ахмет Байтұрсынұлы
- D.Сұлтанмахмұт Торайғыров
- E.Абай Құнанбайұлыдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Автор шығарманың нақты атауы мен ақынның әдеби ұстанымы арасындағы байланыстан танылады.
Қолдану: Абай бұл өлеңде ақындық сөздің мақсатын түсіндіреді. Оның жастарға үлгі беру ұстанымы шығарманың өзегіне айналған.
Қате нұсқаларды ажырату: Жастарға өсиет айту бірнеше қаламгерге тән. Ортақ ағартушылық бағыт нақты туындының авторын алмастырмайды.
Қайта орындауға ишара: Қарасөздерімен де адам тәрбиесін сөз еткен ақынның осы өлеңге қатысын еске түсір.
Дұрыс жауап: Жастарға үлгі беру
Жауап нұсқалары
- A.Жеңіл әзілмен уақыт өткізу
- B.Жастарға үлгі берудұрыс
- C.Өз атағын көпшілікке таныту
- D.Өткенді өзгеріссіз тізіп шығу
- E.Тек ұйқас шеберлігін көрсету
Түсіндірме
Ереже: Авторлық мақсат ақынның өзі қабылдаған ниеті мен оған қарсы қойған ойдан анықталады.
Қолдану: Ақын өлеңді ермек үшін жазбайтынын айтып, жастарға өнеге беруді негізгі мақсат деп көрсетеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Өлең жазудың сыртқы шеберлігі негізгі мақсатты толық ашпайды. Ақын ермек үшін жазуды терістеп, тәрбиелік міндетті атайды.
Қайта орындауға ишара: Бірінші шумақта «жаздым» деген сөзге жалғасқан мақсатты еске түсір.
Дұрыс жауап: Сезімді, тілі орамды жастарға
Жауап нұсқалары
- A.Тек билігі бар адамдарға
- B.Сезімді, тілі орамды жастарғадұрыс
- C.Тек даңқ іздеген ақындарға
- D.Тек байлығы мол жандарға
- E.Тек жасы үлкен тыңдаушыларға
Түсіндірме
Ереже: Шығарма адресаты ақынның кімге арнағанын білдіретін нақты сипаттар арқылы ажыратылады.
Қолдану: Абай сөзді сезініп, түсінуге қабілетті жастарды атайды. Оның өлеңі ойлы оқырманға бағытталған.
Қате нұсқаларды ажырату: Адресатты байлықпен не жас шамасымен анықтау жеткіліксіз. Ақын қабылдауға бейім сезім мен тіл қасиетін атап көрсетеді.
Қайта орындауға ишара: «Көкірегі» және «тілі» туралы екі сипат қай оқырман тобын танытатынын еске түсір.
Дұрыс жауап: Талапты адам
Жауап нұсқалары
- A.Беделі жоғары адам
- B.Тек жасы үлкен адам
- C.Талапты адамдұрыс
- D.Байлығы мол адам
- E.Сөзді жаттап алатын адам
Түсіндірме
Ереже: Оқырманның түсіну қабілеті сыртқы мәртебемен емес, ойға ұмтылысымен бағаланады.
Қолдану: Ақын түсінудің өлшемін мәртебеден емес, талап пен сергек ойдан іздейді. Талапты оқырман сөздің мәніне үңіледі.
Қате нұсқаларды ажырату: Жатқа айту мәтінді ұғынғанды өздігінен дәлелдемейді. Ақын сөзді қабылдау үшін ынта мен ой сергектігін қажет деп санайды.
Қайта орындауға ишара: «Тасыр ұқпас» дегенге қарсы қойылған адам қасиетін еске түсір.
Дұрыс жауап: Өлеңнің терең мәнін түсінбеуі
Жауап нұсқалары
- A.Өлеңнің терең мәнін түсінбеуідұрыс
- B.Өлеңді бірден жаттап алуы
- C.Өлеңге жаңа ұйқас қосуы
- D.Ақынның ойын толық қабылдауы
- E.Сөздің сырын терең талдауы
Түсіндірме
Ереже: Қарама-қарсы оқырман бейнелері поэзияны қабылдаудың дұрыс және шектеулі жолын танытады.
Қолдану: Ақын тасырлықты сезім мен түсініктің таяздығына қарсы қояды. Сондықтан тасыр оқырманның поэзияны ұғуы қиын.
Қате нұсқаларды ажырату: Тасырлықты жай дауыстап оқу қиындығымен шектеуге болмайды. Сын сөздің терең мағынасына көңіл бөлмейтін мінезге бағытталған.
Қайта орындауға ишара: Ақынның түсіну мен сырттай тыңдау арасындағы айырмасын қарастыр.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.