Абай Құнанбайұлы Жетінші сөз
10-параграф · Оқулықтың 47–49-беттері · Сұрақ оқулықтың 47-бетіне негізделген
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Абай Құнанбайұлы Жетінші сөз» тақырыбы, 10-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Жетінші сөзінде» бала қандай екі түрлі құмармен туады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Тән құмары мен жан құмары
Жауап нұсқалары
- A.Ақыл құмары мен байлық құмары
- B.Еңбек құмары мен атақ құмары
- C.Билік құмары мен өнер құмары
- D.Тән құмары мен жан құмарыдұрыс
- E.Ойын құмары мен сапар құмары
Түсіндірме
Ереже: Қарасөздегі негізгі жіктеу адамның денелік қажеттілігі мен дүниені тануға ұмтылысын ажыратады.
Қолдану: Абай дене қажеттіліктерін тануға ұмтылудан ажыратады. Осы айырмашылық қарасөздің негізгі ойына негіз болады.
Қате нұсқаларды ажырату: Көп нәрсеге қызығу болуы мүмкін, бірақ автор бастапқы қажеттіліктерді екі кең топқа бөледі. Жеке әуестікті сол жүйенің орнына қойма.
Қайта орындауға ишара: Денеге қуат беретін әрекеттер мен білуге ұмтылыстың айырмасын еске түсір.
Дұрыс жауап: Ішу, жеу, ұйықтау
Жауап нұсқалары
- A.Сұрау, тексеру, үйрену
- B.Ойлау, салыстыру, түсіну
- C.Оқу, зерттеу, талдау
- D.Ішу, жеу, ұйықтаудұрыс
- E.Іздену, бақылау, білу
Түсіндірме
Ереже: Тән қажеттілігі дененің тіршілік етуіне және қуат жинауына тікелей қызмет етеді.
Қолдану: Бұл әрекеттер дененің өсуі мен қуат алуына қажет. Абай оларды тәннің қажеттілігі деп түсіндіреді.
Қате нұсқаларды ажырату: Танымдық әрекеттер пайдалы болғанымен, бұл жіктеуде жанның ұмтылысына жатады. Дене қуаты мен білімге қызығуды бөлек қарастыр.
Қайта орындауға ишара: Өсу мен күш жинау үшін тікелей қажет күнделікті әрекеттерді анықта.
Дұрыс жауап: Білсем, көрсем, үйренсем деген ұмтылысты
Жауап нұсқалары
- A.Ішсем, жесем, ұйықтасам деген қажеттілікті
- B.Білсем, көрсем, үйренсем деген ұмтылыстыдұрыс
- C.Байлық пен атақты көбейтуге ұмтылысты
- D.Өзгені жеңіп шығуға құмарлықты
- E.Дайын жауапты ойланбай қабылдауды
Түсіндірме
Ереже: Жан құмары жаңа нәрсенің мәнін білу мен түсінуге бағытталған рухани қажеттілікті білдіреді.
Қолдану: Жан құмары адамның дүниені түсінуге талпынысын білдіреді. Ол дене қажеттілігінен бөлек рухани ізденіс.
Қате нұсқаларды ажырату: Күнделікті дене қажеттілігінен бөлек танымға талпыныс бар. Сыртқы марапат не үстемдік іздеуді сол табиғи білу құштарлығымен теңестірме.
Қайта орындауға ишара: Баланың «ол немене?» деп қайта-қайта сұрауы қай ішкі қажеттіліктен туатынын ойла.
Дұрыс жауап: Тануға табиғи қызығушылығын
Жауап нұсқалары
- A.Өзгені шатастыру ниетін
- B.Дайын білімге толық қанағаттануын
- C.Тануға табиғи қызығушылығындұрыс
- D.Сұрақтан жауапсыз жалтаруын
- E.Тек сыртқы мақтау күтуін
Түсіндірме
Ереже: Қызығушылық белгісі адамның белгісіз құбылыстың себебі мен мәнін сұрап білуінен көрінеді.
Қолдану: Бала естіген, көрген құбылыстың себебін білгісі келеді. Абай осы қасиетті кейін де дамыту керегін айтады.
Қате нұсқаларды ажырату: Бала сұрағын жай мазасыздық деп қабылдау оның танымдық маңызын жоғалтады. Автор осы белсенді ұмтылысты адамдық дамудың негізі санайды.
Қайта орындауға ишара: Сұрақтың мақсаты тек сөйлеу ме, әлде жаңа нәрсені түсіну ме — соны ажырат.
Дұрыс жауап: Дененің өсуі мен қуат табуы үшін
Жауап нұсқалары
- A.Дененің өсуі мен қуат табуы үшіндұрыс
- B.Ғылымды қажетсіз ету үшін
- C.Жан құмарын толық алмастыру үшін
- D.Барлық білімді дайын беру үшін
- E.Адамды сұрақ қоюдан сақтау үшін
Түсіндірме
Ереже: Дене қажеттілігін мойындау рухани қажеттілікті терістемейді: екеуінің тіршіліктегі қызметі бөлек болады.
Қолдану: Тамақ пен ұйқысыз дене өспейді, қуат таппайды. Абай олардың қажеттілігін мойындап, рухани ізденіспен шатастырмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Абай тән құмарын жамандық деп түгел жоққа шығармайды. Тамақ пен ұйқы адамның өмірі үшін қажет екенін түсіндіріп, оны танымнан ажыратады.
Қайта орындауға ишара: Тамақ пен тынығу болмаса дененің жағдайы қалай өзгеретінін ойла.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.