Доспамбет жырау Қоғалы көлдер қом сулар
5-параграф · Оқулықтың 30–31-беттері · Сұрақ оқулықтың 30-бетіне негізделген
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Доспамбет жырау Қоғалы көлдер қом сулар» тақырыбы, 5-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Қоғалы көлдер, қом сулар» толғауының авторы кім?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Доспамбет жырау
Жауап нұсқалары
- A.Расул Ғамзатов
- B.Доспамбет жыраудұрыс
- C.Шалкиіз жырау
- D.Бұқар жырау
- E.Сұлтанмахмұт Торайғыров
Түсіндірме
Ереже: Авторлық шығарма атауының белгілі жыраудың сақталған мұрасымен байланысы арқылы анықталады.
Қолдану: «Қоғалы көлдер, қом сулар» Доспамбет жыраудың мұрасына жатады. Жауынгерлік өмір мен қонысқа қатысты ой оның ерлік ұстанымын танытады.
Қате нұсқаларды ажырату: Ерлік туралы толғауды басқа жыраулар да шығарған. Ортақ жанр мен тақырып нақты туындыны басқа авторға телуге жеткіліксіз.
Қайта орындауға ишара: Азау өңірінен шыққан жауынгер жыраудың осы толғауға қатысын еске түсір.
Дұрыс жауап: Азау
Жауап нұсқалары
- A.Түркістан
- B.Тараз
- C.Азаудұрыс
- D.Отырар
- E.Сарайшық
Түсіндірме
Ереже: Өмірбаяндағы туған мекен кейіпкер барған не қаза болған жерден бөлек анықталады.
Қолдану: Өмірбаяндық мәліметте жыраудың Азауда туғаны айтылған. Бұл оның Донның төменгі ағысы мен Дешті Қыпшақ ортасымен байланысын ашады.
Қате нұсқаларды ажырату: Астрахан жыраудың қаза болған жерімен байланысты, туған қаласы емес. Өмір жолындағы әр мекеннің қызметін ажырату қажет.
Қайта орындауға ишара: Донның төменгі ағысына жақын туған қаланың атауын еске түсір.
Дұрыс жауап: Жауынгерлік жорықтарға қатысу
Жауап нұсқалары
- A.Білім ордасында ұстаздық ету
- B.Жауынгерлік жорықтарға қатысудұрыс
- C.Сарайда шежіре жазумен айналысу
- D.Керуен саудасын ұйымдастыру
- E.Қалаларда емшілік жасау
Түсіндірме
Ереже: Жыраудың өмір тәжірибесі шығармасында жиі көрінетін іс пен заттық белгілерден танылады.
Қолдану: Доспамбет — әскери жорықтарға қатысқан жауынгер жырау. Толғаудағы сауыт, ат және шайқас бейнелері оның осы өмірлік тәжірибесімен ұштасады.
Қате нұсқаларды ажырату: Сауыт, қару және шайқас бейнелерін жай тұрмыстық безендіру деп қарау жеткіліксіз. Олар автордың жауынгерлік ортасын танытады.
Қайта орындауға ишара: Толғаудағы көбе, ат және қанды шайқас көріністерінің ортақ қызметін анықта.
Дұрыс жауап: 1523 жылы
Жауап нұсқалары
- A.1513 жылы
- B.1533 жылы
- C.1543 жылы
- D.1523 жылыдұрыс
- E.1553 жылы
Түсіндірме
Ереже: Тарихи өмірбаяндағы жыл нақты оқиғаға қатысты беріледі, жалпы дәуір атауын алмастырмайды.
Қолдану: Өмірбаянда Доспамбеттің 1523 жылы Астрахан түбінде қаза тапқаны берілген. Бұл оның XVI ғасырдағы жырау екенін нақтылайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Туған уақытын не өзге хандық оқиғасының жылын қаза болған жылмен ауыстыруға болмайды. Жыраудың өмірі XVI ғасырдың басымен байланысты.
Қайта орындауға ишара: Астрахан түбіндегі соңғы жорықтың датасын өмірбаяндық дерекпен байланыстыр.
Дұрыс жауап: Өкінбес
Жауап нұсқалары
- A.Күтпеймін
- B.Білмеймін
- C.Өкінбесдұрыс
- D.Ұмыттым
- E.Сағындым
Түсіндірме
Ереже: Қайталанатын сөз бірнеше тармақтың соңын біріктіріп, лирикалық ұстанымды күшейте алады.
Қолдану: «Өкінбес» сөзі бірнеше жолдың соңында қайталанады. Қайталау жыраудың өмірге және ерлікке сенімді бағасын күшейтеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Басқа сезім сөздері мағыналас көрінгенімен, сұрақ толғауда нақты қайталанған тіректі сұрайды. Жол соңының құрылымына назар аудар.
Қайта орындауға ишара: Қоныс, сауыт, той және шайқас туралы жолдардың соңын ойша салыстыр.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.