Әбу Насыр әл-Фараби Қашықтасың туған жер
3-параграф · Оқулықтың 25–26-беттері · Сұрақ оқулықтың 25-бетіне негізделген
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Әбу Насыр әл-Фараби Қашықтасың туған жер» тақырыбы, 3-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Қашықтасың туған жер» өлеңінің авторы кім?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Әбу Насыр әл-Фараби
Жауап нұсқалары
- A.Абай Құнанбайұлы
- B.Әбу Насыр әл-Фарабидұрыс
- C.Расул Ғамзатов
- D.Сайын Мұратбеков
- E.Доспамбет жырау
Түсіндірме
Ереже: Авторлықты анықтағанда шығарма атауын қаламгердің нақты әдеби мұрасымен байланыстырамыз.
Қолдану: «Қашықтасың туған жер» әл-Фарабидің поэзиялық мұрасына жатады. Өлең туған елден алыстағы сағынышты парасат пен адам мінезі туралы оймен ұштастырады.
Қате нұсқаларды ажырату: Туған жер туралы жазған басқа ақындардың болуы осы өлеңді соларға телуге негіз бермейді. Ортақ тақырып авторлықты алмастырмайды.
Қайта орындауға ишара: Отырардан шыққан ойшылдың поэзиялық мұрасы мен осы өлеңнің байланысын еске түсір.
Дұрыс жауап: Аян Нысаналин
Жауап нұсқалары
- A.Фариза Оңғарсынова
- B.Сағи Жиенбаев
- C.Аян Нысаналиндұрыс
- D.Кенжеболат Шалабаев
- E.Қадыр Мырза Әлі
Түсіндірме
Ереже: Түпнұсқа авторы мен қазақша мәтінді жасаған аудармашы әртүрлі әдеби қызмет атқарады.
Қолдану: Аян Нысаналин «Қашықтасың туған жер» өлеңін қазақшаға аударған. Әл-Фараби — түпнұсқа авторы, ал Нысаналин оның ойы мен сезімін қазақ тілінде жеткізген тәржімашы.
Қате нұсқаларды ажырату: Шығарманы әл-Фарабиге жатқызу аудармашыны анықтап бермейді. Сұрақ көне өлеңді қазақ оқырманына жеткізген қаламгер туралы.
Қайта орындауға ишара: Әл-Фарабидің осы екі өлеңін қазақша ұсынған аудармашының есімін еске түсір.
Дұрыс жауап: Туған жерге деген сағыныш
Жауап нұсқалары
- A.Достықты сыртқы пайдамен өлшеу
- B.Ерлік жорықты мақтан ету
- C.Туған жерге деген сағынышдұрыс
- D.Жастарды өнер жарысына шақыру
- E.Табиғаттағы маусым ауысуын бақылау
Түсіндірме
Ереже: Тақырып шығармадағы қайталанатын ой мен сезімді біріктіретін негізгі мәселені білдіреді.
Қолдану: Ақын туған жерден алыста жүргенін және оған деген ішкі аңсарын білдіреді. Сағыныш өлеңдегі сезімді біріктіреді.
Қате нұсқаларды ажырату: Шаңды жол мен өткен жылдар жеке саяхаттың есебі үшін алынбаған. Олар ақынның елден алыстағы ішкі күйін танытады.
Қайта орындауға ишара: Алыстық, қажу және туған мекенге тіл қатудың ортақ сезімін анықта.
Дұрыс жауап: Туған жерінен жырақта жүр
Жауап нұсқалары
- A.Туған жеріне қайта оралған
- B.Елінен сапарға жаңа шыққан
- C.Туған мекенін әдейі ұмытқан
- D.Елінде ұзақ тынығып жүрген
- E.Туған жерінен жырақта жүрдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Лирикалық жағдайды сөйлеушінің мекенмен арақатынасы және сол туралы айтқан сөздері анықтайды.
Қолдану: Алыстық пен уақыттың өтуі сағынышты күшейтеді. Бұл жағдай өлең атауында да, мазмұнында да көрінеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Өлеңде туған жерге тікелей сөйлеу кейіпкер сол жерде тұр дегенді білдірмейді. Қаратпа сөз алыстағы мекенге де арналуы мүмкін.
Қайта орындауға ишара: Атаудағы қашықтық пен оралмай өткен жылдар кейіпкердің орнын қалай білдіретінін ойла.
Дұрыс жауап: Жырақтағы өмір мен қажуды
Жауап нұсқалары
- A.Жырақтағы өмір мен қажудыдұрыс
- B.Сапардағы жеңіске мақтануды
- C.Жаңа мекенге қуана үйренуді
- D.Қайтуға асықпай тынығуды
- E.Өткенді ұмытуға бекінуді
Түсіндірме
Ереже: Пейзаж бен жол бейнесі лирикалық кейіпкердің ішкі күйін жанама түрде жеткізе алады.
Қолдану: Ұзақ жол — алыста өткен өмірдің бейнесі. Қажу туралы сөздер кейіпкердің ішкі күйін тереңдетеді.
Қате нұсқаларды ажырату: Жолды тек географиялық бағыт деп оқу шаршау мен күту сөздерінің қызметін жоғалтады. Сыртқы көріністі сезіммен байланыстыру қажет.
Қайта орындауға ишара: Ұзақ жолға қарап қажыған адамның елге қатынасын қандай сезім сипаттайтынын ойла.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.