Қазақстанның Ресей империясына қосылуының аяқталуы

Ереже: Өнеркәсіптің өсуі өндіріс үшін шикізат пен шығарылған тауарға өткізу нарығын қажет етеді. Империяның кеңеюінде осы экономикалық мүдде әскери және саяси мақсаттармен қатар жүрді. Экономикалық себепті жалғыз барлық себеп ретінде қабылдау дұрыс емес: ол бірнеше ықпалдың бірін түсіндіреді.

Қолдану: Шарт өнеркәсіп дамуының экономикалық ықпалын сұрайды. Сондықтан шикізат пен тауар өткізу нарығына сұраныс артты дұрыс. Өндіріс ұлғайғанда бастапқы материал мен сатып алушыға қажеттілік күшейеді. Бұл қажеттілікті кеңеюдің әскери амалдарымен шатастырмай, себеп пен құралды бөлек қарастырамыз.

Қате нұсқаларды ажырату: Өндірісті қысқарту оның өсу шартына сай емес. Шикізаттан бас тарту ресурс мүддесін жоққа шығарады. Нарықты тарылту өткізу мақсатына кері. Тек ауылға шектеу өнеркәсіптік кеңеюді бермейді. Өскен өндіріс шикізат пен кеңірек сатып алушы нарығын қажет етті.

Қайта орындауға ишара: Өндірістің кіріс ресурсы мен дайын тауардың сатып алушысын бірге ойла.

Ереже: Кейбір қауымдар сыртқы қысым жағдайында басқа күштен қорғаныш іздейді. Ұлы жүздің бір бөлігінің Ресейге бет бұруында Қоқан мен Хиуа шабуылдарынан қорғану үміті болды. Күткен қорғанышты кейінгі отарлық салдардың болмағанына дәлел етуге болмайды. Себеп пен нәтиже бөлек бағаланады.

Қолдану: Сұрақ сыртқы қауіпсіздік мақсатын нақтылайды. Сондықтан Қоқан мен Хиуаның шабуылдарынан қорғану дұрыс. Бұл бүкіл Ұлы жүз бір уақытта бір пікірмен шешім қабылдады дегенді білдірмейді. Қауымдардың бір бөлігінің үмітін империяның өз стратегиялық мақсатымен теңестірмеу қажет.

Қате нұсқаларды ажырату: Қорғанысты тоқтату қауіпсіздік мақсатына кері. Кіші жүзді түгел қосу осы үміт емес. Цин астанасын алу жергілікті қорғаныштан басқа мақсат. Сауданы жою да сыртқы шабуылдан қорғануды түсіндірмейді.

Қайта орындауға ишара: Қауымның күткен көмегін кейінгі нақты саяси нәтижеден бөл.

Ереже: Арынғазы Әбілғазыұлының Ресей аумағында ұсталып, Калугаға жіберілуі оның Сыр өңіріне қайта оралуына бөгет болды. Қала атауын басқа қазақ хандарының ұсталған орындарымен алмастырмау қажет. Бір империяның бірнеше қаласы әр тұлға өмірінде әртүрлі қызмет атқарған.

Қолдану: Шарт Арынғазыны, оның әкесінің атын және шақырудан кейінгі жағдайын береді. Сондықтан Калуга дұрыс. Нұралының Уфаға жіберілуі бөлек оқиға. Тұлға мен қаланың байланысын нақты тарихи әрекетпен сәйкестендіру жалғыз қала атауын жаттаудан сенімдірек.

Қате нұсқаларды ажырату: Уфа Нұралының кейінгі өмірімен байланысты. Қазан Ресейдің басқа қаласы. Орынбор шекара әкімшілігінің орталығы. Тобыл да империялық басқаруда аталады. Төртеуі Арынғазының Калугада ұсталған орнын алмастырмайды.

Қайта орындауға ишара: Арынғазы мен Нұралыға қатысты екі оқиғаны араластырма.

Ереже: Пристав Ұлы жүз қазақтарын империялық әкімшілікке бағындырып басқаруға арналған қызмет болды. Әкімшілік қызмет атауын сот төрешісімен немесе басқа өңірдің басқару үлгісімен шатастыруға болмайды. 1848 жыл мен Ұлы жүз аумағы бұл лауазымның нақты тарихи контексін анықтайды.

Қолдану: Шарт Ұлы жүзді басқару үшін енгізілген империялық қызметті сұрайды. Сондықтан Пристав дұрыс. Аға сұлтан Сібір ережесіндегі округ жүйесіне тән. Бір кезеңде әр аймақта әртүрлі басқару тетіктері болғандықтан, қызметті тек жалпы басшылық мағынасы бойынша таңдауға болмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Аға сұлтан округ басшысы ретінде басқа жүйеге тән. Қазы сот қызметін атқарады. Болыс басқарушысы төменірек жергілікті деңгей. Хан кеңесінің мүшесі дәстүрлі хандық кеңеске қатысты. Төртеуі пристав лауазымын бермейді.

Қайта орындауға ишара: Жыл, өңір және қызмет міндетін үш белгі ретінде сәйкестендір.

Ереже: Ұлы жүз приставының қызметі 1848 жылы енгізілді. Оның кеңсесінің кейін Верныйда орналасуы қызметтің құрылу датасын өзгертпейді. Әкімшілік лауазымның пайда болуы мен оның орналасқан бекінісінің салынуы екі бөлек оқиға. Хронологияда осы оқиғалардың ретін сақтаған жөн.

Қолдану: Сұрақ лауазым енгізілген жылды сұрайды. Сондықтан 1848 дұрыс. Верный 1854 жылы салынды, ал Түркістан генерал-губернаторлығы 1867 жылы құрылды. Кейінгі екі оқиға пристав қызметіне байланысты аумақта болғанымен, оның бастапқы құрылу датасын алмастырмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: 1822 Сібір қазақтарын басқару ережесіне қатысты. 1824 Кіші жүз реформасы. 1854 Верныйдың салынуы. 1867 жаңа генерал-губернаторлық. Төрт дата 1848 жылғы лауазым енгізуді бермейді.

Қайта орындауға ишара: Лауазымның құрылуын оның кейінгі кеңсесі орналасқан бекіністің датасынан бөл.